Kamienne krzyże: Różnice pomiędzy wersjami

Z Silesiacum
Przejdź do nawigacjiPrzejdź do wyszukiwania
Linia 109: Linia 109:
== Kamienne krzyże na Podlasiu ==
== Kamienne krzyże na Podlasiu ==
<gallery mode="packed" heights=200>
<gallery mode="packed" heights=200>
Plik:Kijowiec.jpg|alt=Cerkwisko, krzyże kamienne|<div style='text-align:justify;> Kijowiec, pow. bialski. Dwa kamienne krzyże na starym cerkwisku. To aktualnie teren szkoły. Po prawej stronie za bramą znajduje się ogrodzona kwatera, na której pochowani są prawosławni duchowni. Miejsce oznaczają m.in dwa kamienne krzyże. Te niewątpliwe krzyże cmentarne nazywane są czasem "kamiennymi babami", ze względu na rzadkość monolitowych kamiennych krzyży na Podlasiu i ich podobieństwo do kilku znanych ale niewiadomego pochodzenia, określnych właśnie jako "kamienne baby" (doszukuje się w nich antropomorficznego wyglądu). Według informacji od starszych mieszkańców "stały kiedyś gdzie indziej".</div> 
Plik:Kijowiec.jpg|alt=Cerkwisko, krzyże kamienne|[[Kamienne krzyże na Podlasiu| Kijowiec, pow. bialski. Dwa kamienne krzyże na starym cerkwisku.]]
Plik:Neple.jpg|<div style='text-align:justify;>Neple, pow bialski. "Kamienna baba" koło Nepli nad Bugiem przy granicy z Białorusią. Krzyż (z głazu narzutowego) o zapomnianym pochodzeniu i przeznaczeniu, z którym mieszkańcy wiążą legendy, np. dopatrują się w nim postaci skamieniałej dziewczyny przeklętej przez rodziców za nieposłuszeństwo co do wyboru ukochanego (Za ubraną odświętnie na swój ślub dziewczyną matka wykrzyknęła by lepiej się w kamień zamieniła, niż wzięła ślub wbrew jej woli. Klątwa się spełniła, podczas drogi do kościoła dziewczyna skamieniała i zamieniła.)  Najprawdopodobniej jest to stary krzyż nagrobny lub pamiątkowy (w miejscu zapomnianego cmentarza). Krzyż stoi na niewielkim wzgórzu za wsią <small>(52°07'47.8"N 23°30'24.8"E)</small> w kierunku północnym, za przysiółkiem Majątek (pagórek, podobnie jak krzyż nazywany jest przez mieszkańców kamienną Babą). Takie miejsca wybierane były na tzw. mogiłki czyli nieoficjalne, wręcz nielegalne, cmentarze. Trudno określić wiek krzyża ale najbardziej prawdopodobne jest, że to obiekt nowożytny.</div>
Plik:Neple.jpg|[[Kamienne krzyże na Podlasiu|Neple, pow bialski. "Kamienna baba" koło Nepli nad Bugiem przy granicy z Białorusią.]]
Plik:Pratulin.jpg|<div style='text-align:justify;>Pratulin, pow. bialski. Kamienny (szary granit) krzyż na grobie męczenników unickich zastrzelonych w 1874 r. przez wojsko rosyjskie. Miejsce pochówku zostało w 1918 r. po odzyskaniu niepodległości ogrodzone i upamiętnione pomnikiem zwieńczonym kamiennym krzyżem. Krzyż jest starszy. Nie wiadomo skąd pochodził. Notatka NID (Narodowy Instytut Dziedzictwa) mówi o nim: "dawny (prawdopodobnie czternastowieczny) – wtórnie wmontowany – kamienny krzyż, zaliczany do podlaskich „kamiennych bab”." Rzeczywiście funkcjonuje  nazwa "kamienna baba" i odgadywany jest antropomorficzny kształt ale datowanie na XIV w. jest całkowicie abstrakcyjne. Bliższa rzeczywistości wydaje się hipoteza, że jak większość takich kamiennych artefaktów na Podlasiu to zabytki nowożytne. Z dużym prawdopodobieństwem to nie starszy niż osiemnastowieczny (maksymalnie siedemnastowieczny) krzyż z zapomnianego cmentarza (mogiłek). Funkcjonuje w wypowiedziach mieszkańców wsi, że jeden z pracowników PGR-u w pobliskiej Cieleśnicy twierdzi, że krzyż został znaleziony na wzgórzu w Cieleśnicy, przy kopaniu żwiru i stamtąd przeniesiony do Pratulina. Uprawdopodabniałoby to hipotezę, że to krzyż cmentarny (takie miejsca wybierane były na tzw. mogiłki czyli nieoficjalne, wręcz nielegalne, cmentarze), tym bardziej, że inny krzyż, prawdopodobnie z tego samego miejsca, znajduje się w Muzeum Południowego Podlasia w Białej Podlaskiej.</div>
Plik:Pratulin.jpg|[[Kamienne krzyże na Podlasiu|Pratulin, pow. bialski. Kamienny (szary granit) krzyż na grobie męczenników unickich.]]
Plik:Piszczac.jpg|Piszczac, pow. bialski   
Plik:Piszczac.jpg|Piszczac, pow. bialski   
Plik:Woskrzenice 1.jpg|Woskrzenice, pow. bialski
Plik:Woskrzenice 1.jpg|Woskrzenice, pow. bialski

Wersja z 12:06, 13 maj 2023

Monolitowe kamienne krzyże



Kamienne krzyże na Śląsku i Łużycach

  • Krzyż określany jako pokutny w Lewinie Brzeskim

    Lewin Brzeski, pow. brzeski: marmurowy krzyż upamiętniający zabójstwo

  • krzyż pokutny w Niemczy

    Niemcza, dzierżoniowski

  • krzyż pokutny w Jaczowie

    Jaczów, głogowski

  • Piotrowice, pow. jaworski; kamienny krzyż z rytem miecza

    Piotrowice, pow. jaworski; kamienny krzyż z rytem miecza

  • Kapliczka pojednania i krzyże pokutne w Słupie

    Słup, jaworski

  • Jelenia Góra; kamienny krzyż w murze koło kościoła św. Wojciecha

    Jelenia Góra; kamienny krzyż w murze koło kościoła św. Wojciecha

  • krzyż pojednania, Okrzeszyn

    Okrzeszyn, kamiennogórski

  • Czernica, pow. karkonoski; krzyż kamienny i kamień z rytem krzyża i szabli

    Czernica, pow. karkonoski; krzyż kamienny i kamień z rytem krzyża i szabli

  • Czernica, pow. karkonoski; kamienny krzyż z rytem miecza i pełną aureolą, ma też krzyżyk geodezyjny

    Czernica, pow. karkonoski; kamienny krzyż z rytem miecza i pełną aureolą, ma też krzyżyk geodezyjny

  • Czarnica (nieraz podawany Janówek), pow. karkonoski; ryt liter MB oraz daty 1699

    Czarnica (nieraz podawany Janówek), pow. karkonoski; ryt liter MB oraz daty 1699

  • Czernica, pow. karkonoski; monolitowy kamienny krzyż

    Czernica, pow. karkonoski; monolitowy kamienny krzyż

  • Czernica, pow. karkonoski; kamienny krzyż (piaskowiec) z rytem bandoletu i datą, ma też krzyżyk geodezyjny

    Czernica, pow. karkonoski; kamienny krzyż (piaskowiec) z rytem bandoletu i datą, ma też krzyżyk geodezyjny

  • Jeżów Sudecki, karkonoski

    Jeżów Sudecki, karkonoski

  • Komarno, karokonoski; kamienny krzyż ze słabo widocznym rytem miecza

    Komarno, karokonoski; kamienny krzyż ze słabo widocznym rytem miecza

  • Komarno, karokonoski; kamienny krzyż z rytem

    Komarno, karokonoski; kamienny krzyż z rytem

  • Miedzianka, karkonoski; kamienny krzyż z napisem MEMENTO

    Miedzianka, karkonoski; kamienny krzyż z napisem MEMENTO

  • Siedlęcin, karkonoski

    Siedlęcin, karkonoski

  • Krzyż Marty koło Batorowa

    Batorów, pow. kłodzki; krzyż Marty; upamiętnia śmierć młodej dziewczyny w 1628 r. zamordowanej prawdopodobnie przez dezertera czy dezerterów ukrywających się w górach podczas wojny trzydziestoletniej

  • Krzyż pokutny, Czerwieńczyce

    Czerwieńczyce, pow. kłodzki, krzyż upamiętniający śmierć 115 mieszkańców wsi w 1646 r. podczas wojny trzydziestoletniej

  • Krzyż pojednania, Duszniki-Zdrój

    Duszniki-Zdrój, kłodzki

  • Krzyż pokutny, Dzikowiec

    Dzikowiec, kłodzki

  • Krzyż pokutny w Kłodzku

    Kłodzko

  • Krzyż pojednania w Kłodzku

    Kłodzko

  • Krzyż pokutny w Lewinie Kłodzkim

    Lewin Kłodzki, kłodzki

  • krzyż pokutny w Porębie

    Poręba, kłodzki

  • Szalejów Dolny, kłodzki

    Szalejów Dolny, kłodzki

  • Krzyż pokutny w Wambierzycach

    Wambierzyce, kłodzki

  • Krzyż pojednania w Woliborzu

    Wolibórz, kłodzki

  • Krzyż kamienny pokutny, krzyż pojednania w Markosicach

    Markosice, krośnieński

  • krzyż pokutny, Nowa Wieś Legnicka

    Nowa Wieś Legnicka, pow. legnicki; kamienny krzyż z rytem miecza na cmentarzu koło kościoła, prawdopodobnie średniowieczny krzyż z grobu rycerza

  • Monolitowy krzyż kamienny z rytem sztyletu w Pawlikowicach

    Pawlikowice (Pątnów), legnicki

  • Kamienny krzyż pokutny, Pątnów

    Pątnów, legnicki

  • Rudzica, lubański

    Rudzica, lubański

  • Oleszna Podgórska, lwówecki

    Oleszna Podgórska, lwówecki

  • krzyż pokutny w Gołaszynie

    Gołaszyn, nowosolski

  • Jędrzychów, nyski; kamienne krzyże w południowej części wsi

    Jędrzychów, nyski; kamienne krzyże w południowej części wsi

  • Jędrzychów, nyski; granitowy krzyż

    Jędrzychów, nyski; granitowy krzyż

  • Jędrzychów, nyski; krzyż z rytem korda (noża)

    Jędrzychów, nyski; krzyż z rytem korda (noża)

  • Kamienny krzyż, Starowice gm. Otmuchów

    Starowice, nyski

  • Krzyż pokutny koło Dytmarowa

    Dytmarów, prudnicki

  • krzyże pokutne koło Jaksina, pow. strzeliński

    Jaksin, pow. strzeliński; krzyże graniczne joannitów

  • Pielaszkowice, pow. średzki

    Pielaszkowice, pow. średzki

  • kamienny krzyż określany jako krzyż pojednania w Białej

    Biała, świdnicki

  • kamienny krzyż określany jako krzyż pojednania w Bukowie

    Buków, świdnicki

  • kamienny krzyż określany jako krzyż pojednania w Jaworzynie Śląskiej

    Jaworzyna Śląska, świdnicki; krzyż kamienny z rytem miecza, ma też wgłębienia w głowie i ramionach

  • Lutomia Dolna, świdnicki

    Lutomia Dolna, świdnicki

  • Pasieczna, pow. świdnicki

    Pasieczna, pow. świdnicki

  • Stanowice, świdnicki

    Stanowice, świdnicki

  • Krzyże pokutne w Starym Jaworowie

    Stary Jaworów, świdnicki

  • Świdnica Plac św. Małgorzaty; tzw. krzyż Jakuba Tau

    Świdnica Plac św. Małgorzaty; tzw. krzyż Jakuba Tau

  • Świdnica ul. Wałbrzyska; monolitowy krzyż kamienny

    Świdnica ul. Wałbrzyska; monolitowy krzyż kamienny

  • Krzyż pojednania, Zastruże

    Zastruże, świdnicki

  • Skarszyn, trzebnicki; kamienny krzyż przy drodze w kierunku Łoziny

    Skarszyn, trzebnicki; kamienny krzyż przy drodze w kierunku Łoziny

  • krzyż pokutny w Zagórzu

    Zagórze Śląskie, wałbrzyski

  • krzyż pokutny we Wrocławiu

    Wrocław Arsenał

  • Krzyż pojednania

    Wrocław Klecina

  • Wrocław Park Szczytnicki, krzyż pokutny

    Wrocław Park Szczytnicki

  • Wrocław plac Orląt Lwowskich

    Wrocław plac Orląt Lwowskich

  • Krzyże pokutne na Szczepinie we Wrocławiu

    Wrocław Szczepin

  • Krzyż pokutny, Wrocław Żerniki

    Wrocław Żerniki

  • Krzyże pojednania Karncza Góra

    Karncza Góra, wrocławski

  • kamienny krzyż określany jako krzyż pojednania lub krzyż pokutny w Bogunowie

    Bogunów, wrocławski

  • kamienny krzyż określany jako krzyż pokutny w Damianowicach

    Damianowice, wrocławski

  • krzyż pokutny w Glinicy

    Glinica, wrocławski

  • Krzyż pojednania w Glinicy

    Glinica, wrocławski

  • krzyż pokutny w Groblicach

    Groblice, wrocławski

  • kamienny krzyż określany jako krzyż pojednania lub krzyż pokutny w Jaksonowie

    Jaksonów, wrocławski

  • Nowojowice gm. Żórawina, krzyż określany błędnie jako krzyż pokutny lub krzyż pojednania

    Nowojowice, wrocławski

  • Pasikurowice, pow. wrocławski; kamienny krzyż w formie krzyża św. Antonioniego; być może Donnerkreuz (krzyż burzowy, krzyż gradowy)

    Pasikurowice, pow. wrocławski; kamienny krzyż w formie krzyża św. Antonioniego; być może Donnerkreuz (krzyż burzowy, krzyż gradowy)

  • Pasikurowice, pow. wrocławski

    Pasikurowice, pow. wrocławski

  • Pełcznica, pow. wrocławski

    Pełcznica, pow. wrocławski

  • krzyż pokutny koło Pełcznicy

    Pełcznica, pow. wrocławski

  • Przecławice, pow. wrocławski

    Przecławice, pow. wrocławski

  • kamienny krzyż określany jako krzyż pokutny lub krzyż pojednania w Sobótce

    Sobótka Strzeblów, wrocławski

  • Tokary, pow. wrocławski

    Tokary, pow. wrocławski

  • krzyż pojednania w Wilczkowicach pow. wrocławski

    Wilczkowice, pow. wrocławski

  • Krzyż pojendnania w Żórawinie

    Żórawina, wrocławski

  • kamienny krzyż określany jako krzyż pojednania lub krzyż pokutny w Gronowie

    Gronów, zgorzelecki

  • Trójca, pow. zgorzelecki; kamienny krzyż z rytem włóczni (partyzany)

    Trójca, pow. zgorzelecki; kamienny krzyż z rytem włóczni (partyzany)

Wmurowane

Kamienne krzyże na Podlasiu

Kamienne krzyże w Małopolsce i na Podkarpaciu

Inne obiekty

Poza Polską

Źródło: „https://silesiacum.pl/w/index.php?title=Kamienne_krzyże&oldid=16766”