Herby we Wrocławiu: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 67: | Linia 67: | ||
Plik:Paschkowitz 1470.jpg|Herb (łabędź) Johannesa Paschkowitza na konsoli pod rzeźbą św. Wincentego | Plik:Paschkowitz 1470.jpg|Herb (łabędź) Johannesa Paschkowitza na konsoli pod rzeźbą św. Wincentego | ||
</gallery> | </gallery> | ||
'''Johanness Paschkowitz''' | '''Johanness Paschkowitz''' von Schwanfeld (zm. 1484) był doktorem obojga praw, a we wrocławskiej kapitule katedralnej pełnił wiele lat funkcje prokuratora oraz magistra fabricae ecclesiae. Kanonik będący prokuratorem zarządzał majątkiem kapituły. Prowadził bilanse, wypłacał kanonikom pensje i dystrybucje chórowe. Magister fabricae ecclesiae opiekował się budynkiem katedry i wszystkimi budowlami na Ostrowie Tumskim. W związku z tym dysponował funduszami kościelnymi. Kanonicy wybierali spośród siebie dwóch magistrów fabricea ecclesie na roczną kadencję. Fundusze kościelne trzymali oni w skarbonie zamykanej na trzy klucze. Dwa posiadali oni, a trzeci - jeden z prałatów. Paschkowitz był typowym kościelnym dygnitarzem okresu. Zgromadził wiele dochodowych beneficjów. Oprócz tego, że był kanonikiem katedralnym we Wrocławiu był nim też w kapitułach świętokrzyskiej (Wrocław) i otmuchowskiej. W Nysie miał probostwo, a w Głogowie i Legnicy prebendy altaryjne. Prawdopodobnie jego bratem był proboszcz w Smolcu Mikołaj Paszkowicz. Jako magister fabricae ecclesiae zamówił w 1455 r. szafę na archiwum diecezjalne (almaria, armaria) za 35 florenów. Nie omieszkał kazać na niej umieść inskrypcji go upamiętniającej<ref name ="inskrypcja">''Anno Domini MCCCCLV Dominus Johannes Paschkowicz canonicus procurator ac magister fabrice ecclesie wratislaviensis hanc almariam comparavit et constant 35 florensis de pecunis ec ecclesie.'' Zastosowane w oryginale abrewiacje zostały uzupełnione.</ref> oraz swojego herbu. Mebel okazał się tą zasługą kanonika Paszkowicza, która przeniosła go do historii. "Szafa Paszkowicza" jest wykonana z dębowego drewna i ma wymiary 3,20 m długość, 1,86 m wysokość oraz 0,9 m głębokość. Zaopatrzona w dwa dwa duże skrzydła drzwiowe, osadzone na trzech zawiasach pasowych. Wspomniana inskrypcja została wycięta gotycką minuskułą na fryzie z przodu i prawym boku. Herb (łabędź na zielonym polu) znajduje się z przodu po środku pod napisem. Zabezpieczenia są solidne. Aż trzy żelazne zamknięcia (gotycki zamek, zakrętka i wrzeciądze). Jako, że to miejsce przechowywania dokumentów dano osiem otworów do wietrzenia, zabezpieczonych dziurkowaną blachą. Wnętrze to 48 szuflad na sześciu poziomach. 24 górne zostały oznaczone kolejnymi literami alfabetu, grawerowanymi w gotyckiej majuskule. Dolne 24 szuflady to również litery alfabetu ale z dodanie litery "A". Szafa służyła do przechowywania dokumentów do 1846 r., a potem została ustawiona w sali gotyckiej dzisiejszego Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławiu. Uważana jest za bardzo cenny zabytek gotyckiego meblarstwa. Paschkowitz jest też, wspólnie z Thomasem [[Herby mieszczan wrocławskich#Prockendorff|Prockendorffem]], fundatorem figury św. Wincentego na południowej ścianie katedry. Na konsoli widnieje data 1470 oraz herby jego i Procekndorffa<ref>Czechowicz 2008, 160 sugeruje, że nicią łączącą dwóch fundatorów może być sąsiedztwo brata Johannesa Paschkowitza, Mikołaja jako proboszcza w Smolcu z Sośnicą, która miała być własnością Thomasa Prockendorrffa. W posiadanie Sośnicy wszedł jednak dopiero syn Thomasa [[Hans Prockendorff]] już po powstaniu rzeźby św. Wincentego.</ref>. Jako nyski proboszcz zainicjował budowę budowę dzwonnicy przy farze (kamień węgielny położył w 1472 r. biskup Rudolf von Rüdesheim). Miała to być najwyższa dzwonnica na Śląsku, ale nigdy nie została ukończona. | ||
== Pretwicz == | == Pretwicz == | ||
Wersja z 15:53, 29 mar 2023
Herby te to uzupełnienie strony Herby mieszczan wrocławskich o godła, które pojawiają się we Wrocławiu w czasach przedpruskich, a należą do osób, których rody nie są związane z miastem. Są to na przykład herby tych żon czy mężów wrocławskich mieszczan, którzy nie pochodzą z wrocławskich rodzin, lub co do których nie można tego stwierdzić.
Betsch
Koło młyńskie o 4 szprychach.
-
Herb Betsch
Herb Apolonii Jenkwitz z domu Betsch na jej wspólnym z mężem epitafium na północnej elewacji fary elżbietańskiej we Wrocławiu. Pierwszym mężem zmarłej w 1483 r. Apolonii był Jakub Kopadlo (Jakob Kopâdlo). Rodzice to Heinz von Betsch pan na Leutmannsdorf (Lutomia Dolna) i Ursula von Tarnau. Rodzina Betsch pochodziła prawdopodobnie z Czech, być może tam pierwotnie z Niemiec, a na Śląsk dotarła przez ziemię kłodzką. Betschowie identyfikowani sa pod nazwiskami Beczaw, Betschow, Bethschow, Betsow, Pezow. Pod koniec XIII w. Henryk Spiegel de Pezowe znajdował się w otoczeniu księcia wrocławskiego Heryka IV. W 1303 nadał henrykowskim cystersom jatkę w Rychbachu (Dzierżoniowie). Jego potomkowie byli związani z tą okolicą, również wtedy gdy znalazła się w księstwie świdnickim. Siedzibą rodu stała się Lutomia Dolna (Leutmannsdorf), w której ufundowali kościół będący potem rodową nekropolią.
Czechau
Czechau, Czechaw, Czeczow, Czeschau, Czeschaw, Tschetskau, Tzechau
-
Herb Czechau
-
Herb Czechau
Herb Katarzyny Rybisch z domu von Czechau (zm. 1572), pierwszej żony Zygfryda Rybischa (1530-1584), na jej epitafium w farze elżbietańskiej. Córka Kaspara, właściciela Borzygniewa (gm. Mietków, pow. wrocławski) i Katarzyny von Logau.
Dudycz
Dudycz, Dudith, Dudić
-
Dudycz
-
Dudycz
Andrzej Dudycz (András Dudith de Horahovicza lub Hardelatti von Horebowitz, Andrija Dudić Orehovički). Jego epitafium jest na trzecim filarze w farze elżbietańskiej.
Dyhrn
Dyhrn, Dihr, Dihren
-
Epitafium
-
Herb Dyhrn
-
Herb Salisch
-
Herb Buchwitz
-
Herb Wirben
-
Herb Koschlig
-
Herb Gafron
-
Herb Lochau, Logau?
-
Herb Senitz
Herby na epitafium zmarłej w 1622 r. Anny von Näfen und Obischew z domu Dihren von Schenaw. Kaplica Dumlosych w farze elżbietańskiej.
Götz
Nieidentyfikowane herby na epitafium Johanna Götz und Schwanenfliess (1600-1677) powstałym w 1670 r. w w farze elżbietańskiej. Herby związane są w jakiś sposób z nobilitacją rodziny w 1662 r., w większości nawiązują do nadanego wówczas rodzinie Götz herbu.
-
-
-
-
-
-
Rosarius von Rosenberg? Żona Magnusa Antona syna Johanna - Anna Margarethe Rosarius von Rosenberg.
Grudschreiber
-
Herb Grudschreiber
Herb matki Hansa Prockendorffa Jadwigi Grudschreiber (zm. 1513) we fragmencie kamiennego reliefu, będącego podstawą ołtarza w kaplicy Prockendorffów (1517) we wrocławskiej farze elżbietańskiej. Grudschreiberowie to związana głównie z Legnicą rodzina pisana tam Kochenschreiber, Kochinschriber, Kochinschreiber, Kochenschreiber, Kochinschreiber, Croczenschreiber i Cochenschreiber. W publikacjach dotyczących Wrocławia nazwisko zapisywane jest też Grudschreiber, Gruttschreiber. Ojciec Jadwigi Matthias był dwukrotnie burmistrzem Legnicy (1448/1449 i 1451/1452).
Paschkowitz
Paszkowicz
-
Szafa (almaria, armaria) Paszkowicza
-
Herb na frazie szafy; łabędź na zielonym polu
-
-
Herb (łabędź) Johannesa Paschkowitza na konsoli pod rzeźbą św. Wincentego
Johanness Paschkowitz von Schwanfeld (zm. 1484) był doktorem obojga praw, a we wrocławskiej kapitule katedralnej pełnił wiele lat funkcje prokuratora oraz magistra fabricae ecclesiae. Kanonik będący prokuratorem zarządzał majątkiem kapituły. Prowadził bilanse, wypłacał kanonikom pensje i dystrybucje chórowe. Magister fabricae ecclesiae opiekował się budynkiem katedry i wszystkimi budowlami na Ostrowie Tumskim. W związku z tym dysponował funduszami kościelnymi. Kanonicy wybierali spośród siebie dwóch magistrów fabricea ecclesie na roczną kadencję. Fundusze kościelne trzymali oni w skarbonie zamykanej na trzy klucze. Dwa posiadali oni, a trzeci - jeden z prałatów. Paschkowitz był typowym kościelnym dygnitarzem okresu. Zgromadził wiele dochodowych beneficjów. Oprócz tego, że był kanonikiem katedralnym we Wrocławiu był nim też w kapitułach świętokrzyskiej (Wrocław) i otmuchowskiej. W Nysie miał probostwo, a w Głogowie i Legnicy prebendy altaryjne. Prawdopodobnie jego bratem był proboszcz w Smolcu Mikołaj Paszkowicz. Jako magister fabricae ecclesiae zamówił w 1455 r. szafę na archiwum diecezjalne (almaria, armaria) za 35 florenów. Nie omieszkał kazać na niej umieść inskrypcji go upamiętniającej[1] oraz swojego herbu. Mebel okazał się tą zasługą kanonika Paszkowicza, która przeniosła go do historii. "Szafa Paszkowicza" jest wykonana z dębowego drewna i ma wymiary 3,20 m długość, 1,86 m wysokość oraz 0,9 m głębokość. Zaopatrzona w dwa dwa duże skrzydła drzwiowe, osadzone na trzech zawiasach pasowych. Wspomniana inskrypcja została wycięta gotycką minuskułą na fryzie z przodu i prawym boku. Herb (łabędź na zielonym polu) znajduje się z przodu po środku pod napisem. Zabezpieczenia są solidne. Aż trzy żelazne zamknięcia (gotycki zamek, zakrętka i wrzeciądze). Jako, że to miejsce przechowywania dokumentów dano osiem otworów do wietrzenia, zabezpieczonych dziurkowaną blachą. Wnętrze to 48 szuflad na sześciu poziomach. 24 górne zostały oznaczone kolejnymi literami alfabetu, grawerowanymi w gotyckiej majuskule. Dolne 24 szuflady to również litery alfabetu ale z dodanie litery "A". Szafa służyła do przechowywania dokumentów do 1846 r., a potem została ustawiona w sali gotyckiej dzisiejszego Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławiu. Uważana jest za bardzo cenny zabytek gotyckiego meblarstwa. Paschkowitz jest też, wspólnie z Thomasem Prockendorffem, fundatorem figury św. Wincentego na południowej ścianie katedry. Na konsoli widnieje data 1470 oraz herby jego i Procekndorffa[2]. Jako nyski proboszcz zainicjował budowę budowę dzwonnicy przy farze (kamień węgielny położył w 1472 r. biskup Rudolf von Rüdesheim). Miała to być najwyższa dzwonnica na Śląsku, ale nigdy nie została ukończona.
Pretwicz
Pretwitcz, Pretwicz
-
Fragment epitafium Johannesa Pretwicza
W środku trójlistna tarcza, a w niej odwrócona ku dołowi podkowa, litery I T P oraz data 1504. To fragment obrazu na epitafium wikariusza wrocławskiej katedry Johannesa Pretwitcza zmarłego w 1522 r. Znajduje się pomiędzy męskimi i żeńskimi członkami rodziny więc jest ich znakiem. Nie jest to jednak znana rodzina Prittwitz, której jeden z zapisów nazwy też brzmi Pretficz, a pochodził z niej np. słynny obrońca Polski przed najazdami tatarskimi Bernard Pretficz. Młodszy od Johannesa ale żyjący też w tym samym czasie. Ten śląski ród rycerski przyjął polski herb Wczele.
Reinhold
-
Herb Reinhold
Herb Reinhold na epitafium Mikołaja Jenkwitza Posadowskiego (Nocolaus Jenkwitz genannt Posadowsky). 1537. Pierwotnie w kościele św. Elżbiety we Wrocławiu, teraz Muzeum Narodowe we Wrocławiu (Nr inw. VIII-2648). Należy do III żony Mikołaja Magdaleny Reinhold von Beutenbach. Reinhold von Beutenbach (Reinold, Reynold) to rodzina z której znani są we Wrocławiu tylko. 1. Żona od 1537 Mikołaja Jenkwitza Posadowskiego, Magdalena. 2. Andreas Reinhold małżonek Margarete Ungerathen i być może 3. Bonaventura Reinold mąż Gertrudy, w której testamencie z 29 sierpnia 1553 r. wymieniono 4 małoletnich dzieci bez imienia (Schellenberg 1938, 112), (Pusch 1987, 319 - O Magdalenie). 4. Wzmianka Jakob Reinhold II mąż Hedwig Schmidt - znana 1495-1500 (Pusch 1990, 139).
Schönpühl
-
Schönpühl na epitafium Jerzego Kirchenpauera (zm. 1605) w farze elżbietańskiej. Trzeci herb od lewej, pierwszy w parze pod postacią Magdaleny (1569-1609), córki bohatera epitafium. Paul Schönpühl był jej pierwszym mężem. Poza tym nic o nim nie wiadomo.
Straubinger
-
Herb proboszcza fary Marii Magdaleny Oswalda Straubingera (zm. 1517)
-
Herb Oswalda Straubingera; tablica na epitafium z ok. 1517-1520 r. w farze magdaleńskiej,
Oswald Straubinger występujący też pod pseudonimem Winkler (zm. w 1517) pochodził z Bawarii. Ostatni katolicki proboszcz wrocławskiej parafii św. Marii Magdaleny i rektor jej szkoły parafialnej, kanonik (od ok. 1485) i kantor (od 1489) wrocławskiej kapituły katedralnej, kanonik głogowskiej kapituły kolegiackiej, notariusz księcia żagańskiego Jana II Dzikiego, doktor praw, humanista. Herb znajdował się na wykuszu zbudowanego przez niego domu parafialnego przy ul. Łaciarskiej (Altbussergasse).
Herby osób incydentalnie związanych z Wrocławiem
Tu np. herby osób nie będących mieszkańcami Wrocławia ale umieszczone na epitafiach z powodów genealogicznych.
-
Reidburg na epitafium Katarzyny Rybisch z domu von Czechau (zm. 1572), żony Zygfryda Rybischa (1530-1584) w farze elżbietańskiej
-
Seidlitz na epitafium Katarzyny Rybisch z domu von Czechau (zm. 1572), żony Zygfryda Rybischa (1530-1584) w farze elżbietańskiej
-
Wachtel von Pantenau na epitafium Katarzyny Rybisch z domu von Czechau (zm. 1572), żony Zygfryda Rybischa (1530-1584) w farze elżbietańskiej
Przypisy
- ↑ Anno Domini MCCCCLV Dominus Johannes Paschkowicz canonicus procurator ac magister fabrice ecclesie wratislaviensis hanc almariam comparavit et constant 35 florensis de pecunis ec ecclesie. Zastosowane w oryginale abrewiacje zostały uzupełnione.
- ↑ Czechowicz 2008, 160 sugeruje, że nicią łączącą dwóch fundatorów może być sąsiedztwo brata Johannesa Paschkowitza, Mikołaja jako proboszcza w Smolcu z Sośnicą, która miała być własnością Thomasa Prockendorrffa. W posiadanie Sośnicy wszedł jednak dopiero syn Thomasa Hans Prockendorff już po powstaniu rzeźby św. Wincentego.
