Bonaventura Rösler

Z Silesiacum
Przejdź do nawigacjiPrzejdź do wyszukiwania
1. Bonaventura Rösler, prawdopodobnie autoportret; w górnym rogu używany przez niego monogram, którym oznaczał swoje prace.

Bonaventura Rösler von der Rosen (Bonawentura, Rössler, Röẞler, Röseler), ur. w 1500 we Wrocławiu; zm. 15 sierpnia 1575 tamże, był nauczycielem w wrocławskiego Gimnazjum św. Elżbiety (Elisabethanum), sekretarzem rady miejskiej. Był cenionym kaligrafem, twórcą inskrypcji w kamieniu i brązie.

Rodzina Bonaventury wywodziła się z Górnych Łużyc. Dziadek Mathes Rösler osiedlił się w Görlitz. Wcześniej mieszkał, być może był właścicielem, w pobliskim Markersdorf. Prawa miejskie uzyskał w roku 1494/1495 (rok urzędowy, czyli kadencja rady, nie pokrywał się z rokiem kalendarzowym). Od 1497 r. występuje jako właściciel browaru przy Obermarkt 15 "im Winkel". Rodzina musiała być bogata, gdyż od razu zaaklimatyzowała się w miejskim patrycjacie Zgorzelca. Dwie siostry Matesa wyszły za mąż za miejskie osobistości. Anna (zm. w 1535 r) była żoną Franza Lindnera (zm. 1564), późniejszego burmistrza, a Juliana miała za męża Kaspara Stetzela, wieloletniego rajcę, a po jej śmierci również burmistrza. Ojciec Bonaventury Georg (zm. 1537) kontynuował działalność browarniczą. W 1517 r. nabył najstarszy miejski browar przy Neißgasse (Neißstrasse) 27. Był burmistrzem w latach w latach 1525, 1529, 1532 i 1536. Sprzeciwiał się postępom reformacji w mieście. Miał synów: Jakoba, Matthiasa, Onoffriusa, Bonaventurę i Franza.

Sam Bonaventura zwykle określany jest jako pochodzący z Görlitz, urodził się jednak we Wrocławiu. Zimą 1523/24 został zapisany na studia w Wittenberdze przez Melanchthona. Tytuł magistra uzyskał dopiero 6 czerwca 1537 pod kierunkiem Ambrosiusa Berndta.

Był nauczycielem w Gimnazjum Elżbiety we Wrocławiu już w 1534 roku. Udzielał prywatnych lekcji kaligrafii, m.in. Andreasowi Winklerowi (nauczyciel i drukarz, pierwszy protestancki rektor Gimnazjum), z którym stali się kolegami. Był ceniony przez znanych humanistów, m.in. Vincentiusa i Johanna Crato (Krafft), którego Rösler uczył prywatnie przed nauką gimnazjalną - wymieniali go w dedykacjach w swojej twórczości.

28 kwietnia 1546 roku został nobilitowany wraz ze swoimi braćmi. Jakob niedługo potem został, jak ojciec, burmistrzem Görlitz. Dyplom szlachecki podpisany przez cesarza Karola V w Regensburgu związany był z zasługami rodu w Görlitz, gdzie nadal mieszkała większość rodziny, ale herb i predykat "von der Rosen" do Rösler przysługiwały też wrocławianinowi. W tym czasie tytuły szlacheckie otrzymało wielu zasłużonych obywateli Görlitz. M.in. miesiąc później patent szlachecki otrzymał spowinowacony z Röslerami Franz Lindner.

Bonaventura Rösler jest twórcą wielu inskrypcji na pomnikach w kościele św. Elżbiety, kościele św. Marii Magdaleny, kościele św. Barbary i wrocławskim Ratuszu, a także kilku inskrypcji nagrobnych (np. na epitafium radcy cesarskiego Andreaas Hertwiga). Swoje prace oznaczał monogramem - fot. 1 i 3. Dla Gimnazjum Elżbiety, gdzie sam uczył, w 1563 roku utrwalił prawa szkolne na marmurowej tablicy.

Pod koniec swojej kariery nauczycielskiej Bonaventura tłumaczył listy Cycerona. W 1571 roku zakończył pracę jako nauczyciel, ale w radzie miejskiej pracował nadal jako "ingrossator".

Miał dwóch synów: Adama (ur. w 1560 we Wrocławiu; zm. 3 stycznia 1617 w Pradze) i Bonaventurę. Adam był sekretarzem Królewskiej Kamery Śląskiej, a Bonaventura (młodszy) w 1589 roku został cesarskim notariuszem.

Bonaventura Röslerus
Resp. Vrat. in Cancellaria Ingrossator
Vivus Sibi sonsciripsit Epitaphium.
Feci et fui quod potui. Vixi dum
licuit. Mortuus sum cum Domino placuit.

Prace Bonawentury Röslera

  • Płyta pamiątkowa w korytarzu budynku przylegającego od południa do plebanii fary elżbietańskiej (Herrenstrasse nr 23, Kiełbaśnicza) poświęcona jej pierwszemu protestanckiemu proboszczowi Ambrosiusowi Moibananowi (1494-1554). Inskrypcja wyryta w 1564 r. (Luchs 1860,206-207 (401)) Potem (pomiędzy 1860 a 1933 (Burgemeister 1933, 129) przniesiona do kościoła do stworzonego za sakramentarium i ołtarzem "mauzoleum" skupiającego epitafia i płyty inskrypcyjne pastorów (w krypcie pod prezbiterium złożono szczątki duchownych).
  • Epitafium Anny Heidenreich z d. Libitz (zm. 1580), płyta 80x80cm. Inskrypcja wyryta prawdopodobnie przez Röslera. Anna była żoną pastora Efaia Heidenreicha. Część północna zachodniej elewacji (Luchs 1860, 200-201 (390); Burgemeister 1933, 113).
  • Fara elżbietańska. Naprzeciw 13 filaru (6 filar - nawa zachodnia licząc od ołtarza) obok drzwi do zachodniej kruchty, długa wierszowana inskrypcja po niemiecku na marmurowej prostokątnej tablicy, rozdzielonej pionowo na pół. W tym wypadku prawdopodobnie również tekst był autorstwa Röslera i dotyczył epidemii 1568 (Luchs 1860, 134-135 (241); Burgemeister 1933, 123; Gołaszewski, Górski 2016,130-131).
  • Miedziana tablica z inskrypcją dotyczącą zmarłej w połogu Reginy Woyssel z d. Zeckhorn (Ceckhorn) (1545 - 22.2.1571), pierwszej żony lekarza Siegmunta Woyssela (1531-1607). Znajdowała się na zewnętrznej ścianie kaplicy św. Materna, a po jej likwidacji na ścianie w X kaplicy w farze elżbietańskiej. Był na niej monogram Röslera (Luchs 1860, 115-116 (230); Burgemeister 1933, 129).
  • Inskrypcja na epitafium Andreasa Hartwiga z 1560 r. w farze elżbietańskiej, fot 3.
  • Tablica z inskrypcją dotyczącą dżumy w 1568 r. we Wrocławiu. Południowa kruchta fary elżbietańskiej.
Źródło: „https://silesiacum.pl/w/index.php?title=Bonaventura_Rösler&oldid=16484”