Bonaventura Rösler

1. Bonaventura Rösler, prawdopodobnie autoportret; w górnym rogu używany przez niego monogram, którym oznaczał swoje prace.

Bonaventura Rösler von der Rosen (Bonawentura, Rössler, Röẞler, Röseler), ur. w 1500 we Wrocławiu; zm. 15 sierpnia 1575 tamże, był nauczycielem w wrocławskiego Gimnazjum św. Elżbiety (Elisabethanum), sekretarzem rady miejskiej. Był cenionym kaligrafem, twórcą inskrypcji w kamieniu i brązie.

Rodzina Bonaventury wywodziła się z Górnych Łużyc. Dziadek Mathes Rösler osiedlił się w Görlitz. Wcześniej mieszkał, być może był właścicielem, w pobliskim Markersdorf. Prawa miejskie uzyskał w roku 1494/1495 (rok urzędowy, czyli kadencja rady, nie pokrywał się z rokiem kalendarzowym). Od 1497 r. występuje jako właściciel browaru przy Obermarkt 15 "im Winkel". Rodzina musiała być bogata, gdyż od razu zaaklimatyzowała się w miejskim patrycjacie Zgorzelca. Dwie siostry Matesa wyszły za mąż za miejskie osobistości. Anna (zm. w 1535 r) była żoną Franza Lindnera (zm. 1564), późniejszego burmistrza, a Juliana miała za męża Kaspara Stetzela, wieloletniego rajcę, a po jej śmierci również burmistrza. Ojciec Bonaventury Georg (zm. 1537) kontynuował działalność browarniczą. W 1517 r. nabył najstarszy miejski browar przy Neißgasse (Neißstrasse) 27. Był burmistrzem w latach w latach 1525, 1529, 1532 i 1536. Sprzeciwiał się postępom reformacji w mieście. Miał synów: Jakoba, Matthiasa, Onoffriusa, Bonaventurę i Franza.

Sam Bonaventura zwykle określany jest jako pochodzący z Görlitz, urodził się jednak we Wrocławiu. Zimą 1523/24 został zapisany na studia w Wittenberdze przez Melanchthona. Tytuł magistra uzyskał dopiero 6 czerwca 1537 pod kierunkiem Ambrosiusa Berndta.

Był nauczycielem w Gimnazjum Elżbiety we Wrocławiu już w 1534 roku. Udzielał prywatnych lekcji kaligrafii, m.in. Andreasowi Winklerowi (nauczyciel i drukarz, pierwszy protestancki rektor Gimnazjum), z którym stali się kolegami. Był ceniony przez znanych humanistów, m.in. Vincentiusa i Johanna Crato (Krafft), którego Rösler uczył prywatnie przed nauką gimnazjalną - wymieniali go w dedykacjach w swojej twórczości.

28 kwietnia 1546 roku został nobilitowany wraz ze swoimi braćmi. Jakob niedługo potem został, jak ojciec, burmistrzem Görlitz. Dyplom szlachecki podpisany przez cesarza Karola V w Regensburgu związany był z zasługami rodu w Görlitz, gdzie nadal mieszkała większość rodziny, ale herb i predykat "von der Rosen" do Rösler przysługiwały też wrocławianinowi. W tym czasie tytuły szlacheckie otrzymało wielu zasłużonych obywateli Görlitz. M.in. miesiąc później patent szlachecki otrzymał spowinowacony z Röslerami Franz Lindner.

Bonaventura Rösler jest twórcą wielu inskrypcji na pomnikach w kościele św. Elżbiety, kościele św. Marii Magdaleny, kościele św. Barbary i wrocławskim Ratuszu, a także kilku inskrypcji nagrobnych (np. na epitafium radcy cesarskiego Andreaas Hertwiga). Swoje prace oznaczał monogramem - fot. 1 i 3. Dla Gimnazjum Elżbiety, gdzie sam uczył, w 1563 roku utrwalił prawa szkolne na marmurowej tablicy.

Pod koniec swojej kariery nauczycielskiej Bonaventura tłumaczył listy Cycerona. W 1571 roku zakończył pracę jako nauczyciel, ale w radzie miejskiej pracował nadal jako "ingrossator".

Miał dwóch synów: Adama (ur. w 1560 we Wrocławiu; zm. 3 stycznia 1617 w Pradze) i Bonaventurę. Adam był sekretarzem Królewskiej Kamery Śląskiej, a Bonaventura (młodszy) w 1589 roku został cesarskim notariuszem.

Bonaventura Röslerus
Resp. Vrat. in Cancellaria Ingrossator
Vivus Sibi sonsciripsit Epitaphium.
Feci et fui quod potui. Vixi dum
licuit. Mortuus sum cum Domino placuit.

• 

  2. Herb nadany braciom Rösler w 1546 r.

• 
  3. Monogram Bonaventury Röslera na inskrypcji wykonanej przez niego (u dołu z prawej) na epitafium Andreasa Hartwiga z 1560 r. w farze elżbietańskiej.
• 
  4. Tablica z inskrypcją dotyczącą dżumy w 1568 r. we Wrocławiu. Południowa kruchta fary elżbietańskiej. Autorem tekstu jest kartograf i nauczyciel w szkole Marii Magdaleny Martin Helwig.
• 

  5. Elizabetanum w czasach Bonaventury Röslera; ul. Świętej Elżbiety 4

Prace Bonawentury Röslera

• Płyta pamiątkowa w korytarzu budynku przylegającego od południa do plebanii fary elżbietańskiej (Herrenstrasse nr 23, Kiełbaśnicza) poświęcona jej pierwszemu protestanckiemu proboszczowi Ambrosiusowi Moibananowi (1494-1554). Inskrypcja wyryta w 1564 r. (Luchs 1860,206-207 (401)) Potem (pomiędzy 1860 a 1933 (Burgemeister 1933, 129) przniesiona do kościoła do stworzonego za sakramentarium i ołtarzem "mauzoleum" skupiającego epitafia i płyty inskrypcyjne pastorów (w krypcie pod prezbiterium złożono szczątki duchownych).
• Epitafium Anny Heidenreich z d. Libitz (zm. 1580), płyta 80x80cm. Inskrypcja wyryta prawdopodobnie przez Röslera. Anna była żoną pastora Efaia Heidenreicha. Część północna zachodniej elewacji (Luchs 1860, 200-201 (390); Burgemeister 1933, 113).
• Fara elżbietańska. Naprzeciw 13 filaru (6 filar - nawa zachodnia licząc od ołtarza) obok drzwi do zachodniej kruchty, długa wierszowana inskrypcja po niemiecku na marmurowej prostokątnej tablicy, rozdzielonej pionowo na pół. W tym wypadku prawdopodobnie również tekst był autorstwa Röslera i dotyczył epidemii 1568 (Luchs 1860, 134-135 (241); Burgemeister 1933, 123; Gołaszewski, Górski 2016,130-131).
• Miedziana tablica z inskrypcją dotyczącą zmarłej w połogu Reginy Woyssel z d. Zeckhorn (Ceckhorn) (1545 - 22.2.1571), pierwszej żony lekarza Siegmunta Woyssela (1531-1607). Znajdowało się na zewnętrznej ścianie kaplicy św. Materna, a po jej likwidacji na ścianie w X kaplicy w farze elżbietańskiej. Był na niej monogram Röslera (Luchs 1860, 115-116 (230); Burgemeister 1933, 129).