Kościelna magia

Z Silesiacum
Przejdź do nawigacjiPrzejdź do wyszukiwania

Szymon Mag, znany również jako Szymon z Gitty, był Samarytaninem, który żył w I wieku n.e. Jest postacią nowotestamentową (Dzieje Apostolskie 8,8-24), ale dużo związanych z nim opowieści i legend wywodzi się z apokryfów, zwłaszcza: Ewangelii Piotra, Dziejów Piotra, Dziejów Piotra i Pawła, Pseudoklementyn i Listu Apostołów. Uważany jest za jednego z pierwszych gnostyków, a jego nauki wywarły wpływ na wiele późniejszych gnostyckich systemów religijnych[1].

Według Dziejów Apostolskich Szymon był czarnoksiężnikiem w Samarii. Pod wpływem nauczającego tam apostoła Filipa Samarytanie przyjmowali wiarę w Chrystusa i chrzest. Uczynił tak też Szymon, i odtąd stale towarzyszył uczniowi Jezusa. By utrwalić wiarę, w Samarii pojawili się apostołowie Piotr i Jan. "Przez nakładanie rąk udzielali Ducha Świętego". Obserwował to Szymon, a jego czarnoksięska natura kazała mu rozumieć jako magiczne zaklęcie, którego on też mógłby się nauczyć. Poprosił wiec Piotra, aby sprzedał mu za pieniądze tę umiejętność. Piotr skarcił go za myślenie, iż dar Boży można nabyć za pieniądze i przestrzegał, by odwrócił się od grzechu swego i Pana, a może odpuści mu jego zamiar (Dz 8, 9-24). Tyle w kanonie Nowego Testamentu, ale na tym utarczki Szymona z Piotrem się nie skończyły, z tym że trzeba sięgnąć do wspomnianych apokryfów. Nas interesuje zdarzenie przedstawione na dwóch kapitelach kolumn katedry w Autun, pochodzących sprzed 1232 r. (patrz zdjęcia). To sceny przedstawiające spór Piotra i Szymona w Rzymie. Wydarzenia opisane są w Dziejach Piotra i Dziejach Piotra i Pawła. Płaskorzeźby z Autun przedstawiają wersję opisaną w Dziejach Piotra i Pawła.

Szymon Mag miał udać się do Rzymu, gdzie kontynuował swoje nauczanie i praktykowanie magii. Zyskał tam wielu zwolenników, w tym nawet członków rodziny cesarskiej. Legendy wspominają np. o mistycznym pojedynku między Szymonem a św. Piotrem w Rzymie. Szymon Mag za pomocą czarów udał śmierć i zmartwychwstanie przed obliczem Nerona, naigrawając się przy okazji z wiary chrześcijan. Również sami wyznawcy Chrystusa ulegali jego sztuczkom, wykonywanym dzięki wsparciu złych sił, i wielu jego naukę uznawało za prawdziwą i od Boga pochodzącą, a nie słowa Piotra i Pawła. Do ostatecznej próby doszło, gdy Szymon miął pokazać, że unosi się do nieba. I rzeczywiście wzniósł się. Na to Piotr rzekł: "Zaklinam was, anioły szatana, którzy go unosicie w powietrze, aby zwodzić serca niewierzących, na mocy Boga, który stworzył wszystko, i na mocy Jezusa Chrystusa, który w trzecim dniu wstał z martwych, nie trzymajcie go dłużej, ale puśćcie go.: I natychmiast go puścili, upadł na miejsce zwane Sacra Via, to jest Święta Droga, i został rozdarty na cztery części, ginąc ze złego losu (Dzieje Piotra i Pawła). W wersji z dziejów Piotra nie było przy tym św. Pawła, a Piotr nie rozkazywał demonom bezpośrednio, lecz zwracał się do Boga: Jeśli pozwolisz temu człowiekowi dokończyć to, co zaczął, zgorszą się wszyscy, którzy w Ciebie uwierzyli, i ludzie nie będą już wierzyć w znaki i cuda, które Ty czynisz, dla połowy mnie, dałeś je. Ześlij szybko swoją łaskę, Panie, aby ten człowiek spadł z powietrza i choć nie umarł, pozostał osłabiony i unicestwiony, łamiąc sobie nogę w trzech miejscach. Niezależnie od prawdziwości którejś z wersji widzimy zgnębionego demona, który musiał ulec i zgodzić się na śmierć swojego podopiecznego.

Rzeźba apotropaiczna?

Przypisy

  1. Istnieje wiele kontrowersji i różnych interpretacji dotyczących poglądów Szymona Maga na różne kwestie. Jest on postacią, o której mówi się wiele w kontekście starożytnego gnostycyzmu, ruchu religijnego, który eksplorował głębokie aspekty duchowości i rzeczywistości. Próba ujęcia "nauk" Szymona może wyglądać następująco: Według Szymona Maga Demiurg jest istotą, która stworzyła materialny świat. Nie jest to jednak najwyższy Bóg, ale niższa istota, która emanowała z prawdziwego Boga. Demiurg jest demiurgiem w sensie platońskim, czyli rzemieślnikiem, który stworzył świat z materii. Szymon Mag nauczał, że Demiurg jest stwórcą zła w świecie. Uważał, że Demiurg jest zazdrosny o prawdziwego Boga i dlatego stworzył materialny świat, aby uwięzić boską duszę ludzką. Dusza ta, utożsamiana z pierwotną androgynią, pragnie powrócić do swojego boskiego źródła. Szymon Mag nauczał, że gnoza, czyli tajemna wiedza, może pomóc duszy wyzwolić się z materialnego świata i powrócić do Boga. Jednym ze sposobów na osiągnięcie tego celu jest poznanie prawdziwej natury Demiurga. Poglądy Szymona na Demiurga można podsumować następująco:
    • Demiurg nie jest najwyższym Bogiem, ale niższą istotą, która emanowała z prawdziwego Boga.
    • Demiurg jest stwórcą materialnego świata.
    • Demiurg jest stwórcą zła w świecie.
    • Poznanie prawdziwej natury Demiurga jest kluczowe do zbawienia.