Kalendarium Wrocławia

Z Silesiacum
Przejdź do nawigacjiPrzejdź do wyszukiwania

Kalendarium miasta Wrocław w średniowieczu

  • przed 1204 (prawd. II poł. XII w.) - Osada miejska przenosi się (powstaje) na lewy brzeg Odry (pobliże Mostu Piaskowego)
  • 1204 - Civitas vratislaviesis
  • 1211-1238 - Spory kupiectwa z księciem o prawo swobodnej sprzedaży towarów po sklepach i w domach, a nie wyłącznie w domu kupców. Również spory w związku z budową na terytorium miejskim domów i obwarowań (obie strony odnosiły się do Magdeburga ale rezultat (ortyl) niejasny) (Maleczyński 1960, 315). W tym też czasie powstał wspomniany dom kupców, na pewno przed 1241; był pierwszą kamienną budowlą świecką
  • 1214 - Wzmianka o sołtysie
  • 1219 - Wzmianka o sołtysie
  • 1226 ok. - Nowy Rynek w miejscu dzisiejszego Nowego Targu
  • 1225 - Dominikanie we Wrocławiu
  • 1238 - Franciszkanie we Wrocławiu
  • 1242 - Lokacja przez Bolesława II Rogatkę
  • 1261 XII 16 - Ostateczna lokacja miasta. Przywilej książąt Henryka III Białego i Władysława.
  • 1261 - Informacja, że książę Henryk III Biały uważa wały i fosy miejskie za swoją własność, w której obrębie mieszczanie nie mogą budować jatek i zakładać ogrodów
  • 1263 IV 9 - Lokacja Nowego Miasta. Przywilej lokacyjny Henryka III Białego. Zasadźcą i pierwszym wójtem był Gerard z Głogowa .
  • 1266 - Do tego roku trwało prawo własności księcia nad kramami kupców i karczmami
  • 1266 - Książę sprzedaje miastu 24 jatki i 47 kramów
  • 1267 - Wzmianka o foluszu napędzanym kołem wodnym (najwcześniejsza taka wiadomość z terenu Polski)
  • 1271 - Zezwolenie książęce na budowę 16 sklepów z pieczywem
  • 1272 - Prawo mili
  • 1273 - Przejęcie (wykupienie) przez miasto sklepów z obuwiem, szrotu, dochodów ze składek cechowych
  • 1274 - Prawo składu
  • 1281 - Początek walki o przejęcie wójtostwa przez radę
  • 1291 - Zmiana biegu Oławy. Wprowadzenie jej wód w przekopany odcinek fosy co zakończyło długotrwały etap fortyfikacji miasta.
  • 1285-1350 - W tym okresie tylko 14 razy w radzie miejskiej byli przedstawiciele rzemieślników (1295-1297, 1299-1301, 1314-1319, 1325, 1333 - 8 razy 1, 2 razy 2, po razie 3 i 4, 3 razy - 6)
  • 1300 - Statut piwowarów (w nim wzmianka skarżąca się na produkcję piwa prowadzoną przez kanoników wrocławskich)
  • 1300 - Zakaz handlu detalicznego przez tkaczy (?)
  • 1302 - Pożyczka 3 kupców wrocławskich i henrykowskich dla rady miasta Wrocławia w wysokości łącznej 99 grzywien
  • 1308 - Kupiec zastawia u rady 63 postawy sukna (pożyczki pod zastaw sukna to częsty przypadek; to prawdopodobnie jeden z największych takich zastawów) (Maleczyński 1960, 476)
  • 1310 - Zakaz tkania sukna przez beginki (również białego i szarego na habity). Mogli je tkać wyłącznie cechowi tkacze. Beginkom zostawiono przywilej sprzedaży sukna ale tylko na całe sztuki.
  • 1324-1345 - Wykupienie wójtostwa przez radę
  • 1325 - Kolektor papieski we Wrocławiu
  • 1327 VIII 2 - Przywilej Henryka VI nadający radzie prawo ustalania i odwolywania dni wolnego handlu chlebem.
  • 1327 VIII 9 - Inkorporacja Nowego Miasta do Wrocławia; dokument Henryka VI.
  • 1328 - Przejęcie (wykupienie) przez miasto czynszów od domów mieszczan
  • 1329 - Wrocław pośredniczy od tego roku do pewnie 1340 w zbieraniu świętopietrza ze Śląska (pobiera od tego swoje koszty i prowizje)
  • 1329 ok. - Liczba mieszkańców szacowana na 13000-15000 (Legnica, Lwówek - 9000-11500; Świdnica - 8000-9500; Ziębice, Dzierżoniów, Środa, Brzeg - ok. 5000)
  • 1334 - Informacja o istnieniu napędu kieratem - prawdopodobnie tartaku
  • 1335 - Zwolnienie z cła na terenie królestwa Czech
  • 1337 I 07 - Podczas pobytu we Wrocławiu w drodze na krucjatę przeciwko Litwie król Jan Luksemburski zniósł sądy prawa polskiego (czudy)[1]. Pobyt króla trwał trwał kilkanaście dni. Wrocław był tradycyjnie punktem zbornym dla rycerstwa ściągającego z różnych stron na krucjatę. Król uzyskał od mieszczan znaczne kwoty na jej cele.
  • 1337 III 20 - Podczas pobytu we Wrocławiu w drodze powrotnej z krucjaty na Litwę król Jan wydał rozporządzanie, w którym nakazał udrożnić Odrę (usunąć wszelkie utrudnienia od Brzegu do Krosna Odrzańskiego), zniósł wszelkie nowe myta, ustanowił zasady zwalczania rabusiów na drogach,
  • 1337 - Świętopietrze ściągnięte od innych miast przez Wrocław 76 grzywien i 4 skojce
  • 1339 II 5 - Statut gildii kupieckiej. Gildię (kumpanie) powołała w tym roku rada miejska
  • 1339 - Zezwolenie królewskie na związek 8 miast w celu walki z rabusiami
  • 1342 V 8 - Pożar Wrocławia
  • 1343 III 31 - Rada wystarała się u Jana Luksemburskiego o przywilej, który wydał w Paryżu. Jednorazowo wybrano 32 dożywotnich rajców, którzy rządzili miastem w czterech ośmioosobowych składach zmieniających się co rok.
  • 1343 X 27 - Przywilej królewski pozwalający radzie na niewykonywanie zarządzeń królewskich opartych na fałszywych informacjach oraz upoważnienie rady do tłumienia zamieszek wywoływanych przez młodzież.
  • 1343 - 1357 - Rozbudowa ratusza
  • 1343 - Król Jan Luksemburski ustanowił sąd ziemski księstwa wrocławskiego. Sądowi przewodniczył starosta księstwa wśród 12 ławników wybieranych w połowie spośród rycerstwa i w połowie z mieszczan. Tym samym rycerstwo księstwa stawało przed sądem złożonym również z mieszczan. Biorąc pod uwagę, że często starostą księstwa była rada, a w jej imieniu obowiązki wykonywał senior rady, to formalnie wyżej w hierarchii społecznej stojąca szlachta podlegała sądownictwu mieszczan wrocławskich. Dodatkowo instancją apelacyjną była rada miejska, co jeszcze bardziej świadczyło o pozycji prawnej miasta, a zatem i autorytecie jego samorządu jako całości jak i poszczególnych członków.
  • 1345 III 31 - Zgoda biskupa Przecława na utworzenie kaplicy w ratuszu. W latach 1343-1357 ratusz był rozbudowywany.
  • 1345 IX 13 - Król Jan Ślepy zezwala na przejęcie przez miasto macew z likwidowanego cmentarza żydowskiego i użycie ich jako materiału budowalnego. Znalazły się on m.in w murach ratusza i katedry.
  • 1348 IV 7 - Akt inkorporacji Śląska i Łużyc do Korony Królestwa Czeskiego wystawiony przez Karola IV Luksemburskiego (powtórzony 9 X 1352 i w 1355 po uzyskaniu korony cesarskiej). Inkorporacja nie dotyczyła księstwa świdnickiego, które stało się dziedzicznym królów czeskich dopiero po bezpotomnej śmierci Bolka II Świdnickiego (1368).
  • 1349 - Przywilej zmieniania rozporządzeń królewskich gdy będą dla miasta szkodliwe
  • 1357 - Rada miejska mianowana przez Karola IV starostą księstwa wrocławskiego; rada prowadzi odtąd kancelarię księstwa
  • 1505 - Statut przeciw zbytkom. Dopuszcza wcześniej zakazane perły na strojach z zastrzeżeniem by ich wartość nie przewyższała 1/24 grzywny. Zezwolono też na codzienne ubrania pośledniejsze jedwabie wyłączając tylko najdroższe gatunki oraz wełnę (Wdowom, rozwódkom i służbie zakazano jedwabiu w ogóle). Zezwolono na dekorowanie ubrań i nakryć głowy futrami określają jednak maksymalną szerokość obramowań. Można było używać srebrnych i złotych pasów byle nie przekraczały wartości 30-40 guldenów. Edykt został zwyczajowo obwołany wmieście i rozwieszony w dwóch miejscach.
  • 1509 - Statut przeciwko zbytkom. Ponowiono postanowienia z 1505 r. łagodząc jednak niektóre zapisy. Zezwolono np. na futra byle nie przekraczały wartości 12 guldenów.

Literatura

  1. Czud (judicium polonicale, judicium polonicum zapisywany też zeuda, zuda, Zaude, Zcaude, Zwaude, czawde - pochodzi od polskiego sąd) to sądy prawa polskiego, które wyodrębniły się w śląskich księstwach pod koniec XIII w. z książęcych sądów dworskich dla księstwa wrocławskiego i Wrocławia (Ptak, 1991: 220).