|
|
| (Nie pokazano 5 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) |
| Linia 1: |
Linia 1: |
| == Encyklopedia Wrocławia ==
| | #TAM[[Kapliczka Foyta]] |
| Dawna przydrożna kapliczka Dompniga
| |
| | |
| Powstała – zgodnie z tradycją – jako przydrożna kapliczka słupowa, odkuta z piaskowca w 1491 r. dla upamiętnienia Heinricha Dompniga, starosty księstwa wrocławskiego, ściętego za sprzyjanie królowi Maciejowi Korwinowi. Stała pierwotnie u zbiegu ul. Św. Marii Magdaleny i Łaciarskiej [a], od 1970 r. przechowywana jest w jednej z kaplic polskokatolickiej katedry Św. Marii Magdaleny [b] (→25). Dolną jej część stanowi wysoki, smukły, sfazowany trzon, opatrzony na górze datą „1491” i gmerkiem mieszczańskim. Prostopadłościenną głowicę, zamkniętą dwuspadowym zwieńczeniem, zdobią cztery płaskorzeźby: Ukrzyżowanie i Zmartwychwstanie Chrystusa oraz św. Barbara i św. Katarzyna. Silnie skorodowana i uszkodzona, prezentuje przeciętny poziom rzeźbiarski i typowe motywy ikonograficzne. Należy do licznej w późnym średniowieczu grupy dzieł powstałych z fundacji prywatnej – dla upamiętnienia osób lub zdarzeń, w modlitewnej intencji pokutnej lub dziękczynnej. Kapliczki takie umieszczane były najczęściej przy głównych drogach poza obszarem miejskim. Podobną do nich funkcję spełniały figury na narożach lub fasadach domów, jeszcze w XIX w. dość liczne, zachowane we Wrocławiu do dziś w kilku zaledwie miejscach, m.in. na budynku dawnego szpitala Bożego Grobu (→149) i na kamienicy przy ul. Szewskiej 74a / Kurzy Targ 2 (→416). AD
| |
| | |
| (Arkadiusz Dobrzyniecki, Dawna przydrożna kapliczka Dompniga w: Atlas Architektury Wrocławia, Wrocław 1998, s. 207)
| |
| | |
| '''Komentarz.''' Bardzo błędna interpretacja. To nie jest kapliczka przydrożna. To kapliczka cmentarna, pomnik. nie ma związku z Heinrichem Dumpingiem.
| |
| | |
| Pytanie do Gemini 2,5 pro
| |
| | |
| Mamy notatkę encyklopedyczną. Wzmianka w niej o gmerku mieszczańskim. Jak rozumiesz czyj to gmerk?
| |
| | |
| Odpowiedź:
| |
| | |
| Na podstawie dostarczonej notatki, gmerk mieszczański, o którym mowa, najprawdopodobniej należy do Heinricha Dompniga lub jego rodu.
| |
| | |
| Oto dlaczego:
| |
| | |
| Cel fundacji: Kapliczka została ufundowana w 1491 roku specjalnie "dla upamiętnienia Heinricha Dompniga".
| |
| | |
| Zbieżność daty: Na kapliczce widnieje ta sama data – "1491" – co rok jej powstania i śmierci Dompniga.
| |
| | |
| Charakter znaku: Gmerk był osobistym lub rodowym znakiem używanym przez mieszczan (kupców, rzemieślników, patrycjuszy), którzy nie posiadali herbu szlacheckiego. Służył do oznaczania własności, towarów czy właśnie fundacji.
| |
| | |
| Ponieważ kapliczka była fundacją prywatną, stworzoną w konkretnej intencji, umieszczenie na niej gmerku osoby upamiętnianej (lub jego rodziny) jest najbardziej logicznym i naturalnym wyjaśnieniem. Mimo że Heinrich Dompnig pełnił wysoką funkcję starosty, jego ród wywodził się ze stanu mieszczańskiego, stąd posługiwanie się gmerkiem, a nie herbem.
| |
| | |
| '''Pytanie: Czyli to gmerk Dompniga?'''
| |
| | |
| Tak, wszystko na to wskazuje.
| |
| | |
| Na podstawie tekstu można z niemal stuprocentową pewnością stwierdzić, że jest to gmerk Heinricha Dompniga (lub jego rodu).
| |
| | |
| Kluczowe jest połączenie trzech faktów:
| |
| | |
| Kapliczka powstała, by go upamiętnić.
| |
| | |
| Ma datę jego śmierci (1491).
| |
| | |
| Posiada gmerk, czyli znak mieszczański, a Dompnig, mimo wysokiej funkcji, pochodził z tego stanu.
| |
| | |
| To standardowa praktyka dla tego typu fundacji – umieszczanie znaku rodowego osoby, której dzieło jest poświęcone.
| |
| | |
| == Artykuł w silesiacum.pl ==
| |
| [[Kapliczka_Foyta]]
| |
