Herby mieszczan

Wrocław

Herby wrocławskich mieszczan, herby wrocławskich rodzin mieszczańskich.

Rehdiger, Schilling, Reichel

Każda osoba, każda rodzina, każda grupa i społeczność mogła i może przyjąć herb według własnego uznania, z wyjątkiem herbów już istniejących, i używać go tak jak chce.

Są tu herby rodzin związanych z Wrocławiem w okresie przedpruskim. Na stronie Herby mieszkańców Wrocławia uzupełnienie czyli pojawiające się we Wrocławiu herby osób, które z miastem związały się osobiście, ale ich rodziny nie są "wrocławskie".

W sensie ścisłym herb mieszczański (Bürgerliche Wappen) to herb mieszczanina (obywatela miasta), a więc osoby nieposiadającej szlachectwa. Jednak wiele rodzin mających obywatelstwo Wrocławia należało też do stanu szlacheckiego. Działo się tak, gdy nabycie nieruchomości w mieście uzależnione było od ubiegania się o jego obywatelstwo i przyjęcia go. Część szlacheckich rodzin przenosiła się tak do miasta całkowicie, stając się realnymi mieszczanami i wtapiając się w miejskie środowisko. Z drugiej strony wiele rodzin wrocławskiego patrycjatu, czy to za zasługi, czy też za pieniądze, uzyskiwało nobilitacje. Pokazane są więc herby mieszczan wrocławskich zarówno w sensie herbów mieszczańskich sensu stricto, jak i szlacheckie herby rodzin mających wrocławskie obywatelstwo. Są pewne różnice w wyglądzie herbów mieszczańskich w sensie ścisłym i herbów rodowych (szlacheckich), zwłaszcza w wersji pełnej. Herb mieszczański nie był zasadniczo zwieńczany koroną rangową. Pozostaje pytaniem czy turniejowy herb z XV w. tzw. "żabi pysk" został później charakterystycznym dla herbów mieszczańskich, a hełmem szlachetnym stał się w XVI w. ówczesny herb turniejowy - hełm prętowy. Nie są to cechy bezwzględnie przestrzegane nawet w Niemczech, gdzie rodzaje herbów regulowały przepisy, a zdarzały się herby mieszczańskie z koroną rangową.

Acoluth

Acoluth, Accoluth, Acoluth von Folgersberg

• 
  Herb rodziny Acoluth von Folgersberg (Stein 1963, t. XXX)

Althoff

Althoff genannt Scholtz

• 
  Gmerk (herb?) Georga von Althoff zwanego Scholtzem (1517-1604); plakieta pod epitafium Krappów, ok. 1580
• 
  Althoff, gen. Scholtz wg Schellenberga (Schellenberg, Schlesisches..., s. 141, tab. 27,22)
• 
  Herb Althoffów na epitafium Lorenza Schubarta (1494-1573) i jego żony Anny (zm. 1551) z domu Althoff. Północna fasada fary elżbietańskiej.
• 
  Po prawej stronie patrzącego, heraldycznie lewy, herb Althoffów na epitafium Lorenza Schubarta (1494-1573) i jego żony Anny (zm. 1551) z domu Althoff. Północna fasada fary elżbietańskiej.

Artzat

Artzat, Arzat, Arzt, von Artzat

• 
  Pierwszy herb od lewej u góry na fragmencie epitafium z 1588 r. zmarłego 3 lata wcześniej Petera Haunolda. Herb reprezentuje córkę Petera Annę (1552-1589), od 1574 r. żonę Johanna Artzata.
• 
  Artzat na epitafium Josefa Rindfleischa (1534-1598) i jego żon w farze elżbietańskiej. Dotyczy zm. w 1584 Magdaleny von Artzat, II żony Josefa.
• 
  Artzat; herb na sklepieniu nawy zachodniej (część południowa) Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)
• 

  Herb rodziny Artzat (Stein 1963, t. XIX)

Ashelm

Ashelm, Asshelm, von Ashelm

• 
  Herb na epitafium Simona Ashelma (zm. 1559) w farze elżbietańskiej
• 
  Ashelm; herb na sklepieniu nawy zachodniej (część środkowa) Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)
• 

  Herb rodziny Ashelm (Stein 1963, t. XVI)

Attelmayer

Attelmayer, von Attelmayer

• 
  Herb rodziny Attelmayer (Stein 1963, t. XXIII)

Bankau

von Bankau, Banke II

• 
  Herb rodziny von Bankau (Stein 1963, 147)

Banke

Banke, Bancke, Bank, Banckau, Bankau, Bankaw, Banek, von Banck, von Bank, von Banke

• 

  Gmerk rodziny Banke (Stein 1963, 54)

• 
  Banke na epitafium zm. w 1496 r. Urszuli Hemmerdey z domu Rindfleisch, żony zm. w 1500 r. Henryka.
• 
  Herb na epitafium Christopha Rindfleischa z 1505 r. (południowa elewacja fary elżbietańskiej). Jego matką była Katharina von Bank (1429-1484).
• 
  Herb Apolonii Jenkwitz-Posadowski z domu Bancke na epitafium Mikołaja Jenkwitz-Posadowskiego z 1537 r.
• 
  Banke na epitafium Josefa Rindfleischa (1534-1598) i jego żon w farze elżbietańskiej. Dotyczy babki ojczystej Josefa Kathariny von Bank (1429-1484).
• 

  Banke (Schellenberg 1938, tab. 21/15)

• 

  Herb rodziny von Banke (Stein, 1963, tab. VII )

Baumgarten

von Baumgarten, de Pomerio

• 

  Herb rodziny von Baumgarten (Stein 1963, 54)

Becherer

Becherer, Becher, Pecherer, Pecher

• 
  Becherer na płycie nagrobnej Elisabeth Becherer z domu Jungermann (zm. 1497). Żona kupca Hansa Becherara, zmarłego również w 1497, właściciela domu w Rynku; córka bogatego kramarza Kaspara, sześciokrotnego ławnika na 10. (cechowym) miejscu.
• 

  Becherer (prawy herb) na epitafium Andreasa Becherera (zm. 1515). Obok Schilling jego żony Ottilie.

• 

  Herb rodziny Becherer (Stein 1963, t. XIV)

Beer

Beer, Ber, Beyer

• 
  Herb na Kamienicy Pod Dzikiem, potem nazywanej Kamienicą Pod Starą Szubienicą (Rynek 19)
• 

  Herb rodziny Beer (Stein 1963, t. VI)

Bennewitz

Bennewitz, Benewicz. Patrz Gmerki mieszczan wrocławskich.

• 

  Gmerk rodziny Bennewitz (Stein 1963, 140)

Berlin

Berlin, Berlyn, von Berlin

• 

  Płyta z nagrobka Marty Berlin z domu Krappe zm. 1508, żony Hansa Berlina zm. 1532.

• 

  Herb rodziny von Berlin (Stein 1963, t. XXX)

Beyer

Beyer, Beyr, Bavarus

• 
  Znak na suknie importowanym z Flandrii w 1360 r. przez Petera Beyera. To znak jego, jego wspólnika Petera Schwarza lub ich spółki.
• 
  Beyer na epitafium zm. w 1496 r. Urszuli Hemmerdey z domu Rindfleisch, żony zm. w 1500 r. Henryka
• 
  Herb rodziny Beyer (Stein 1963, t. VI)

Biedau

von Biedau, Beda

• 

  Herb rodziny von Biedau (Stein 1963, t. IX)

Błędne herby

• 
  Herb Pucher omyłkowo namalowany na epitafium Josefa Rindfleischa (1534-1598) i jego żon w farze elżbietańskiej. To miejsce herbu III żony Josefa, poślubionej w 1586 r. dwukrotnej wdowy Justyny Lindner zm. 1601. Stało się to prawdopodobnie w 1860 r. Luchs 1860, 78 opisując epitafium stwierdza, że pomnik jest mocno zniszczony, a w medalionach brakuje herbów. Dodaje jednak, że w tym roku dokonano starannej restauracji. Luchs podaje wcześniej prawidłowo jakie herby powinny być w medalionach, a więc pomyłka nie wynikła z braku dostępnej wiedzy.

Bock

Bock, Bogkh, Bok, Pak, Pockow, Pock, von Bock und Polach

• 

  Herb rodziny von Bock (Stein 1963, t. XI)

Böck und Greissau

von Böck und Greissau, von Boeck und Greissau

• 

  Herb rodziny Böck und Greissau (Siebmacher 1996, 6. 93)

Bockwitz

von Bockwitz, von Bockwicz, von Buckowicz, von Pockwicz, von Pockwitz

• 
  Tarcza herbowa; fragment niegdysiejszego epitafium Hannsa Pockwicza (zm. 1510) w farze elżbietańskiej
• 
  Herb rodziny von Bockwitz (Stein 1963, t. XIII)

Boner

Boner, Boner von Landau, Bonar

• 

  Boner (Schellenberg 1938, t. 10)

• 

  Boner II, Bonar II (Siebmacher 1887, t. 9)

Braun

von Braun, Bruno von Oels, Brunonis, von Brun

• 

  Herb rodziny von Braun (Stein 1963, t. I)

Brecher

Brecher

• 

  Brecher na pomniku nagrobnym Friedricha Wilhelma Brechera (1700-1775) w farze elżbietańskiej

Bressler

Bressler, von Bressler, Bressler von Aschenburg, Breßler, von Breßler, Breßler von Aschenburg, Reichsgrafen von Bressler

• 

  Bressler; herb na sklepieniu nawy zachodniej (część środkowa) Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)

• 

  Herb rodziny Breßler von Aschenburg (Stein 1963, t. XXVII)

Bruck

von der Bruck zwanej Angermund

• 

  Herb rodziny von der Bruck zwanej Angermund (Stein 1963, t. XVI)

Burg

von Burg, Borg, Bork

• 

  Herb rodziny von Burg (Stein 1963, t. III)

Burkhart

Burckhardt, Burkhart, Burkhart von Loewenburg

• 

  Herb rodziny Burkhart von Loewenburg (Stein 1963, t. XXIII)

Büttner

Büttner II, Buthner, von Büttner

• 

  Herb rodziny wrocławskiej Büttner (Stein 1963, t. X)

Cölln

von Cölln, Cöln, Colner, Cöllner Colnerus, Kolner, Kölner,

• 

  Herb rodziny von Cölln (Stein 1963, t. II)

Conrad

Conrad, Cunradi, Konrad

• 

  Herb rodziny Conrad (Stein 1963, t. VII)

Crato

Crato von Krafftheim (Krato, Crafftheim), Krafft
29 IX 1563 r. cesarz i m.in. król Czech Ferdynand I podniósł swojego lekarza Johannesa Crato do rangi dziedzicznego szlachcica czeskiego. 18 IX 1567 r. cesarz Maksymilian II podniósł go do rangi rycerza z tytułem "von Krafftheim", a 11 XII 1568 nadał mu tytuł hrabiego palatyna (Pfalzgraf, comes palatinus).

• 

  Herb Johannesa Crato von Krafftheim na jego epitafium

Dompnig

Dompnig, Dombnig, Dominici, Dominicus, Domnick, Domnig

• 
  1. Herb rodziny Dompnig na zworniku sklepienia kaplicy Dompnigów (Trzech Króli) w kościele pw. św. Elżbiety we Wrocławiu
• 
  2. Znak użyty przez Dominika Dompniga w 1483 w prywatnym liście.
• 
  3. Dompnig na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485), reprezentuje Heinza Dompniga
• 
  4. Dompnig na epitafium Hernigów (1553), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety: 2. od lewej
• 
  5. Herb na krzyżu z cmentarza morowego z 1600 r. w Mikowicach koło Namysłowa. Ufundowany przez Konrada Dompniga.
• 
  6. Herb rodziny Dompnig (Stein 1963, t. IV)

Dobschütz

von Dobschütz, Dopschitz

• 

  Herb rodziny von Dobschütz (Stein 1963, t. XIX)

Domelau

von Domelau, von Domslau, von Domlav

• 

  Herb rodziny von Domelau (Siebmacher 1890, 26 (t. XVII)

Döring

von Döring, Dorynk, Thuringus

• 

  Herb rodziny von Döring (Stein 1963, t. V)

Dumlose

Daumlose, Dumlose, Dumeloze, (die Daumenlosen)

• 
  Zwornik sklepienia (1380-1390) kaplicy Dumlose (św. Wawrzyńca, współcześnie (2021) Najświętszego Sakramentu); herb Dumlose - para skrzyżowanych ramion, ręce bez kciuków
• 
  Zwornik sklepienia (1380-1390) kaplicy Dumlosych; herb Dumlose - hełm garnczkowy ukazany od przodu, z labrami i klejnotem analogicznym do przedstawienia na tarczy (para skrzyżowanych ramion, ręce bez kciuków)

Eben

Eben, Ebenn, Ebenstein, von Eben, von Eben und Brunnen, Freiherren von Eben und Brunnen

• 
  Herb na balustradzie chóru nad południową nawą fary elżbietańskiej; umieszczony prawdopodobnie w związku ze współudziałem w finasowaniu budowy chórów bocznych (1672).
• 
  Herb na sklepieniu nawy zachodniej Sali Wielkiej Ratusza (1935)
• 
  Herb rodziny von Eben und Brunnen (Stein 1963, t. XXI)

Eichheuser

Eichheuser, Eichheuser von Leonhardwitz, Aichheuser von Leonhardwitz

• 

  Herb rodziny Eichheuser von Leonhardwitz (Stein 1963, XXI)

Eisenreich

von Eisenreich, Eysenreich, Ysenreich

• 
  Eisenreich I (Siebmacher 1887, T. 20); herb na sklepieniu nawy zachodniej (część południowa) Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)
• 
  Herb Eisenreich na sklepieniu Izby Seniora Rady w ratuszu, Wrocław (1484-1485); reprezentuje Seniora Rady Lukasa Eisenreicha
• 
  Eisenreich (?) na epitafium Lorenza Schubarta (1494-1573) i jego żony Anny (zm. 1551) z domu Althoff. Północna fasada fary elżbietańskiej.
• 

  Herb rodziny Eisenreich (Stein 1963, t. XI)

Elssner

Elßner, von Elßner, Elssner, von Elsner, Oelssner

• 

  Herb rodziny von Elßner (Stein)

Engelhart von Schnellenstein

Engelhart von Schnellenstein, von Engelhart, Engilhart

• 

  Herb rodziny Engelhart von Schnellenstein (Stein)

Erfort

von Erfort

• 

  Herb rodziny Erfort (Stein)

Eyler

Eyler

• 

  Gmerk Eyler

Falkenhayn

von Falkenhayn, von Falckenhein, von Falkenhein
To przykład rodu szlacheckiego, którego jedna z rodzin osiadła we Wrocławiu i uzyskała jego prawa miejskie. Jej przedstawicie nie afiszowali się z tym (nie ubiegali się o urzędy w radzie), ale zawierali małżeństwa z przedstawicielami miejskiego patrycjatu. Rodziny takie, zajmujące się handlem, ich szlacheckie środowisko ironicznie nazywało Pfeffersäcke.

• 

  Herb rodziny von Falkenhayn pod postacią Katrzyny Krapff z domu Falkenhayn na epitafium Krappów w kościele św. Elżbiety.

Fischer

Fischer

• 
  Fischer na epitafium Narcißa Fischera (zm. 1546) i jego żony Anny Rindfleisch (zm. 1576); fara elżbietańska

Flandrin

Flandrin, von Flandrin

• 
  Flandrin; herb na sklepieniu nawy zachodniej (część środkowa) Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)
• 

  Herb rodziny Flandrin (Stein 1963, t. XXII)

Foyt

Foyt, Foit, Vogt, Voyt. Patrz Gmerki mieszczan wrocławskich

• 
  Gmerk na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485) reprezentuje ławnika Mathiasa Foyta
• 
  Gmerk rodziny Foyt na kapliczce Foyta z 1491 r. błędnie nazywanej kapliczką Dompniga
• 
  Gmerk wrocławskiej rodziny Foyt (Stein 1963, 165)

Frankenstein

von Frankenstein, Franckensteyn

• 
  Herb rodziny Frankenstein; plakieta pod epitafium Krappów, ok. 1580
• 

  Herb rodziny von Frankenstein (Stein)

Freitag

Freitag, von Freytag, Freitag von Kupferberg, Freitag von Sapratschine

• 
  Freitag; herb na sklepieniu nawy zachodniej (część środkowa) Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)
• 

  Herb rodziny Freitag (Stein 1963, 259-269 (t. XXIV))

Froelich

Froelich, von Fröhlich, Fröhlich von Freudenfels

• 

  Herb rodziny Froelich (Stein)

Fürst

Fürst, von Fürst, Fürst von Kupferberg

• 

  Herb rodziny Fürst von Kupferberg (Stein)

Gartz

Gartz, von Gartz und Rietzau

• 

  Herb rodziny Gartz (Stein)

Gellhorn

Kupiecka rodzina aktywna we Wrocławiu w II poł. XIV w. von Gellhorn, Gelhor

• 

  Herb rodziny von Gellhorn (Stein)

• 
  Herb na ścianie jednej z wież alkierzowych pałacu w Nowiźnie koło Dzierżoniowa. Pałac był własnością Gellhornów w XVII i XVIII w. Herb można zobaczyć też na epitafiach w wielu dolnośląskich miejscowościach, np. w Nasławicach czy w Starym Zamku, wsiach w pow. wrocławskim.

Peczoldus Gelhorn był ławnikiem w 1347 roku (nr 10) i rajcą w roku 1350 (nr 8). W tym czasie aktywni w mieście byli także Hanco (Hancone dicto Gelhor, świadkuje w 1352 r.) i Nicolaus (wspomniany w 1364 roku jako obywatel Wrocławia). Wszyscy, a może również niejaki Ekhardus, byli prawdopodobnie braćmi. Nicolaus z pewnością posiadał majątki ziemskie. W następnym pokoleniu Peter i Steibke, synowie Peczoldusa (Petzolda), byli nadal kupcami i obywatelami Wrocławia (aktywni w latach 1387–1406), ale już wtedy rodzina miała wiele majątków ziemskich, również lennych, i stopniowo weszła w stan ziemiański. Gelhornowie nie zapisali się więc wyraźnie w historii Wrocławia (incydentalne i odległe miejsca w radzie, kilka wzmianek w dokumentach) ale ród von Gellhorn to z kolei bardzo znana, rozrodzona i wpływowa szlachecka rodzina na Śląsku. Stein twierdzi (Stein, Der Rat ..., s. 113-114), że Niklaus był protoplastą kilku jej gałęzi: z Piotrówka (v. G und Petersdorf), z Mokrzeszowa (v. G und Kutzendorf), Przezdrowic (v G. und Prschidrowitz), bracia Peter i Steibke mieli dać początek liniom ze Starego Grodkowa (v. G. und Altengrottkau), z Rogowa (v. G und Rogau), z Bąkowic (v. G und Bankwitz), z Pieszyc (v. G. und Peterswaldau) i (v. G. und Kuchendorf). Von miało się pojawić ok. 1400 r. Czy takie jest pochodzenie von Gellhornów, których jdena z gałęzi została podniesiona w XVII w. do czeskiej wyższej szlachty, czy też Wrocławianie byli jedną z równoległych linii rodu, pozostaje do zbadania. W każdym razie ci ostatni są zasadniczo pomijani w genealogiach rodu i herbarzach.

Gleissenberg

Gleissenberg, von Gleissenberg, Gleißenberg, von Gleißenberg

• 

  Herb rodziny von Gleißenberg (Stein)

Goldbach

Goldbach, von Goldbach

• 
  Goldbach; herb na sklepieniu nawy zachodniej Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)
• 
  Herb rodziny von Goldbach (Stein 1963, 265, t. XXV 4)

Gossinger

Gossinger

• 

  Herb rodziny Gossinger, Wrocław (Stein)

Görlitz

• 

  Herb rodziny Görlitz (Stein)

Götz

Götz, Göz, Goetz, von Götz und Schwanenflies, von Götz und Schwanenfliess, von Götz und Schwanenfließ, Götz von Schwanenfließ

• 

  Götz na epitafium z 1670 r. w farze elżbietańskiej

• 

  Herb rodziny Götz von Schwanenfließ (Stein)

Nobilitacja w 1662 r. Johann Götz (1600-1677) podniesiony do dziedzicznej szlachty czeskiej (dyplom 13 VI 1662) z tytułem von Schwanenfliess .

Gremmel

Gremmel, Gremil, Gremmil

• 
  Herb Elżebiety (Elizabeth) Scholz z domu Gremmel na epitafium męża; Fara elżbietańska, pocz. XVI w.
• 
  Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485) reprezentuje radnego Hansa Gremmela.
• 
  Gremmel u Schellenberga (Schellenberg, Schlesisches..., tab.30,18.)
• 
  Herb rodziny Gremmel (Stein, Der Rat..., tab. XXX)

Rodzina Gremmel (zapisywana też jako Gremil, Gremmil) wywodzi się z Hrabstwa Kłodzkiego, gdzie jej obecność jest potwierdzona źródłowo od początku XIV wieku. Członkowie tego rodu pełnili istotne funkcje w lokalnej administracji wiejskiej i miejskiej.

Założycielem rodu uchwytnym w źródłach jest Gremmel, który w latach 1329–1358 pełnił funkcję sołtysa w Idzikowie (Heinrichsdorf) oraz Żelaźnie (Eisersdorf). Jego syn, Petz Gremmel (zm. 1363), przeniósł się do miasta, zostając ławnikiem w Kłodzku i wchodząc w koligacje z miejscową elitą poprzez małżeństwo z córką radnego Menzla Liebsteina.

Kolejne pokolenia umocniły pozycję rodu w Kłodzku:

• Nickel (zm. 1387): Wnuk protoplasty, właściciel dóbr w Wojciechowicach (Königshain) i ławnik. Był człowiekiem pobożnym i majętnym – w 1368 roku odbył pielgrzymkę do Rzymu (Romfahrt).
• Paul (zm. 1407): Syn Nickela z pierwszego małżeństwa, obywatel Kłodzka. Podobnie jak ojciec, podjął trud podróży do Rzymu w 1381 roku. Jego żoną była Dorothea von Meckewitz.
• Inni przedstawiciele: Dokumenty wymieniają także Bernharda (pana zastawnego Dusznik i Łomnicy w latach 1385–1409) oraz Konrada i Henila.

Około połowy XV wieku jeden z Gremmelów, Hans Starszy (zm. 1499), syn Hansa, ławnika w Kłodzku, wyemigrował do Wrocławia, gdzie zrobił błyskotliwą karierę.

Był kupcem. Obywatelstwo miasta uzyskał w 1454 roku, a w 1475 roku wszedł do Rady Miejskiej. Zasiadał w niej nieprzerwanie przez 24 lata, pełniąc naprzemiennie funkcje ławnika oraz rajcy (konsula). Jego pozycja rosła stopniowo: w 1488 r. był jako piąty rajca skarbnikiem miejskim (cammerarius, Kämmerer, kamlarz), w latach 1491–1492 był drugim rajcą, w 1494 i 1497 przewodniczącym ławy. W 1494 r. został wybrany asesorem w sądzie lennym księstwa (Königlicher Mann, "mężem królewskim"). W 1493 roku objął najwyższą funkcję w mieście i księstwie wrocławskim – był przewodniczącym (starszym) rady i tym samym starostą księstwa wrocławskiego (Landeshauptmann). Pod koniec życia, ze względu na choroby, prosił o zwolnienie z najwyższych funkcji, zadowalając się w latach 1498–1499 stanowiskiem trzeciego rajcy. Jako pełniący w niektórych latach rajcowskie funkcje kamlarza, rajcy sprawującego nadzór budowlany (Bauherr) i seniora Rady w najważniejszych latach przebudowy wrocławskiego Ratusza, nadającej mu dzisiejszy kształt, miał wokół tego dzieła niemałe zasługi, porównywalne z dokonaniami Nicolausa Tinzmanna czy Hansa Krapffa.

Zgromadzone środki Hans Starszy inwestował w ziemię. W 1485 roku nabył majątek Brzezinka Średzka (Groß-Bresa), a także dobra w Kulinie, Zakrzowie i czynsz z Wilkowa (powiat średzki). Posiadał również dom przy Rynku, który sprzedał jednak już w 1476 roku. Był dwukrotnie żonaty: z Anną von Lemberg (ród patrycjuszowski) i Magdalene Greseling (ojciec bogaty kramarz). Jego córki wżeniły się w znane wrocławskie rody (von Bank, Tamme, Jopner, Scholtz).

Ród nie przetrwał jednak we Wrocławiu próby czasu. Syn Hansa Starszego, Hans Gremmel Młodszy (zm. 1509) został rajcą w 1508 r., ale nie zdołał utrzymać jego dziedzictwa. Już w 1500 roku, wraz z rodzeństwem (sistrami), sprzedał większość ojcowskich majątków ziemskich (poza Kulinem).

Kres wrocławskiej linii nastąpił szybko. Syn Hansa Młodszego, Achatius, zmarł w 1550 roku. Jego jedyny syn, Martin (zm. 1552), został duchownym (proboszczem w Prudniku). Wraz z jego bezpotomną śmiercią wrocławski ród rajców wygasł w linii męskiej.

Herb

Rodzina posługiwała się herbem, który przedstawiał trzy rogi ułożone wokół grotu strzały. Klejnot na hełmie stanowił pojedynczy róg. Barwy nieznane. Taki herb widnieje na tarczy herbowej umieszczonej w zworniku Izby Seniora Rady w Ratuszu Wrocławskim z 1485 roku i na kamiennym epitafium Hansa Scholza z 1505 roku w kościele św. Elżbiety (z nieco innym układem rogów i tarczy). Możliwe, że mamy do czynienia z klasycznym herbem mieszczańskim przyjętym przez rodzinę, niepotwierdzonym listem herbowym.

Grundmann

Grundmann, von Grundmann

• 

  Herb rodziny Grundmann (Stein)

Gutteter

Gutteter, von Gutteter, Gutthäter, Gudetter, Gutthaeter

• 

  Gutthäter (Blažek, Der abgestorbene Adel... T 1, Taf. 29)

• 

  Herb rodziny Gutteter (Stein, Der Rat..., Taf. XVI)

Hackner

Hackner

• 

  Pieczęć Christopha Hacknera używana do 1705 r.

• 

  Pieczęć Christopha Hacknera używana po 1705 r.

• 

  Herb Christopha Hacknera na okładce książki o nim z 1939 r.

Wrocławski budowniczy Christoph Hackner do 1705 r. używał pieczęci z gmerkiem nawiązującym do symboliki cechu murarzy. Od 1705 r. posługiwał się pieczęcią z herbem. Zmiana ta mogła wiązać się z uzyskaniem tytułu cesarskiego budowniczego kameralnego (Kaiserlicher Kammerbaumeister). Na zaprojektowanym przez niego własnym epitafium, znajdującym się na kościele św. Krzysztofa we Wrocławiu (por. Epitafium Christopha Hacknera), umieszczono symbole odnoszące się do cechu murarzy, natomiast herb najprawdopodobniej nie został tam przedstawiony. Epitafium jest częściowo uszkodzone, a inskrypcje pozostają obecnie nieczytelne.

Christoph Hackner (1663–1741) był budowniczym i architektem barokowym działającym głównie we Wrocławiu i na Śląsku. Uczył się zawodu w Jaworze, a następnie we Wrocławiu u Johanna Georga Knolla, gdzie w 1696 uzyskał tytuł mistrza murarskiego. Od 1705 pełnił funkcję starszego cechu murarzy i kamieniarzy. Prawdopodobnie w tym samym roku uzyskał również tytuł cesarskiego budowniczego kameralnego (Kaiserlicher Kammerbaumeister), który wiązał się z pełnieniem funkcji rzeczoznawcy i doradcy budowlanego przy administracji cesarskiej na Śląsku. Osiągnął wysoką pozycję zawodową jako inspektor budowlany magistratu oraz budowniczy miejski, realizując liczne projekty dla władz miejskich i fundatorów kościelnych. Do jego najważniejszych dzieł należą m.in. pałac Hatzfeldów we Wrocławiu, przebudowa zamku w Leśnicy oraz udział w budowie gmachu Uniwersytetu Wrocławskiego; był także autorem bramy między kamieniczkami Jaś i Małgosia przy kościele św. Elżbiety. Jego działalność świadczy o znaczącym udziale w kształtowaniu architektury barokowej Śląska oraz o dużym uznaniu, jakim cieszył się wśród współczesnych.

Hadamer

Hadamer

• 

  Herb wrocławskiego kupca Johanna Friedricha Hadamera (zm. 1647) na jego epitafium w farze elżbietańskiej

Halmann

Halmann, Halmann von Halmenfeld

• 

  Herb rodziny Halmann von Halmenfeld (Stein)

Haniwald

Haniwald von Eckersdorf (Hanniwald, Hanniwaldt, Hannewald, Hanwald, Hanwalt i in)
Rodzina pochodząca z Bolesławca osiadła we Wrocławiu w II poł. XVI w. Nie weszli do Rady Miasta ale utrzymywali bliskie kontakty z rodzinami patrycjatu, posiadali majątki w księstwie i pełnili w nim urzędy.

• 

  Herb w zwieńczeniu portalu (1602) kaplicy Uthmannów kościoła Świętej Trójcy w Żórawinie

Haunold

von Haunold, Haunolt, Hawnold, Hawnolt, Ritter von Haunold, Haunold I, od 1523 von (auf) Bresa (Brzezina koło Miękini) gdy Achacy (zm. 1532) został wyniesiony do dziedzicznego czeskiego stanu szlacheckiego.

• 

  Gmerk na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485) reprezentuje radnego Hansa Haunolda

• 

  Achacy Haunold (zm. 1532); fara elżbietańska

• 

  Herb Haunoldów na epitafium Konrada Saurmanna zm. 1561 znajdującym się w kaplicy Saurmannów w kościele św. Elżbiety; odnosi się do pierwszej żony Konrada Anny

• 

  Herb rodziny von Haunold (Stein)

Haunold II

Haunold II, Haunold-Sacherwitz

• 
  Herb Haunold II na fragmencie epitafium z 1588 r. zmarłego 3 lata wcześniej Petera Haunolda. Peter z lewej, a przed nim trzej synowie.
• 
  Tarcza herbowa; według inskrypcji Johanna von Haunoldt und Rumberg; fara elżbietańska, I poł. XVII w.
• 
  Herb na epitafium rodziny Kittel z ok. 1650 r. w hali wieży fary elżbietańskiej. Reprezentuje 2 żonę Hansa Kittela Elisabeth Susanne (1620-1649).
• 
  Herb Haunold (dla patrzącego z prawej) związany z Zuzanną Schnabel z domu Haunold (1566-1621); epitafium w farze elbietańskiej, 1652
• 

  Herb rodziny Haunold-Sacherwitz (Stein)

Haupt

Haupt, von Haupt

• 
  Haupt; herb na sklepieniu nawy zachodniej (część środkowa) Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)
• 

  Herb rodziny von Haupt (Stein 1963, 271, t. XXVII)

Heide

von Heide, de Heyda, von Heydebrand, und der Lasa

• 

  Herb rodziny von Heide (Stein)

Hemmerdey

Hemmerdey, von Hemmerdey

• 
  Hemmerdey na epitafium zm. w 1496 r. Urszuli Hemmerdey z domu Rindfleisch, żony zm. w 1500 r. Henryka
• 
  Hemmerdey (górny herb) na Epitafium Hieronima von Uthmann und Rathen zm. 1580 i jego żony Ewy z domu Morenberg zm. 1583
• 

  Herb rodziny Hemmerdey (Stein)

Hermann

• 

  Hermann; Herb: w polu błękitnym lew srebrny trzymający chorągiew. Klejnot: ramię w zbroi ze sztyletem, między skrzydłami w rozwarciu.

Michael Hermann, kaznodzieja we Wrocławiu, profesor prawa kanonicznego, inspektor szkolny (zm. 1669).

Hertwig

Hertwig, von Hertwig, Hertwigk

• 
  Herb reprezentujący Małgorzatę von Hertwig, trzecią żonę Mikołaja von Uthmann und Schmolz na epitafium z 1545 r. w farze elżbietańskiej
• 
  Herb na epitafium z 1560 r. Andreasa Hertwiga (zm. 1575). Andreas otrzymał w 1557 r. potwierdzenie szlachectwa i udostojnienie herbu (nobilitację do czeskiej szlachty dziedzicznej uzyskał w 1632 r. jego ojciec Tilemann). Z porównania z herbem z 1545 widać, że zmienił się hełm z mieszczańskiego "żabiego pyska" oraz pojawiła się korona.
• 
  Hertwig na epitafium Hansa Hertwiga (zm. 1575) na południowej fasadzie fary elżbietańskiej
• 
  Piąty herb od lewej na fragmencie epitafium z 1588 r. zmarłego 3 lata wcześniej Petera Haunolda przedstawiającym jego córki z drugą żoną Marthą z d. von Holtz (zm. 1582). Herb reprezentuje Katharinę (1558-1596), od 1584 żonę Tilemanna Hertwiga (1553-1605).
• 

  Herb rodziny Hertwig (Stein)

Heseler

Heseler, Hesler, Hessler, Hezeler, Heyzeler, Hewseler, Hezler, von Hessler, Hesler von Waldau, Hessler von Waldau

• 

  Herb Heslerów używany w Turyngii (Mülverstedt 1908, 14 (t. IX))

• 

  Hessler; herb na sklepieniu nawy zachodniej (część południowa) Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)

• 

  Herb rodziny Heseler (Stein 1963, t. XVII)

Hesse

• 

  Herb rodziny Hesse (Stein)

Heilandt

Heilandt, von Heilandt

• 

  Herb rodziny Heilandt (Stein)

Herdegen

Herdeni, Herdein, Herdan von Teichenau

• 

  Herb rodziny Herdegen (Stein)

Herbst

Herbst, von Herbst

• 
  Drugi herb od lewej na fragmencie epitafium z 1588 r. zmarłego 3 lata wcześniej Petera Haunolda przedstawiającym jego córki z drugą żoną Marthą z d. von Holtz (zm. 1582). Herb reprezentuje Barbarę (1570-1602), od 1588 żonę Bartholomäusa Herbsta (1554-1617).
• 

  Herb rodziny Herbst (Stein)

Herrgott

Herrgott, Hergott

• 
  Czwarty herb od lewej na fragmencie epitafium z 1588 r. zmarłego 3 lata wcześniej Petera Haunolda przedstawiającym jego córki z drugą żoną Marthą z d. von Holtz (zm. 1582). Herb reprezentuje Magdalenę (1562-1626), od 1583 żonę Paula Herrgotta (zm. 1597), wrocławskiego kupca.

Heugel

Heugel, von Heugel, Hewgil, Hewgel, Heygel, von Heugel und Polockwitz
12 października 1539 roku ród Heugel został nobilitowany; 27 stycznia 1642 roku otrzymał cesarskie potwierdzenie szlachectwa.

• 
  Herb (gmerk) na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485) reprezentuje ławnika Wawrzyńca Heugela
• 
  Herb (gmerk) Wawrzyńca Heugela; miniatura w Psalterium cum hymnis z 1488 r.
• 

  Herb na epitafium Hansa Heugela (zm. 1553) na południowej elewacji fary elżbietańskiej

• 
  Heugel (dolny herb) na epitafium Hieronima von Uthmann und Rathen zm. 1580 i jego żony Ewy z domu Morenberg zm. 1583 w farze elżbietańskiej
• 
  Herb Heugel na epitafium Kaspara Heselera (1501-1577) i jego żony Elisabeth von Domelau (1514-1589) w farze elżbietańskiej. Herb dotyczy matki Elżbiety - Margarethe von Heugel und Pollogwitz (zm. 1576).
• 
  Herb Heugelów na epitafium Heinricha von Pförttnera (zm. 18 VIII 1660) w Wilkowie Średzkim
• 

  Herb rodziny von Heugel (Stein)

Hildebrand von Mylnow

Hildebrand von Mylnow, Hildebrandus, Hyltenbrandt

• 

  Herb rodziny Hildebrand von Mylnow (Stein)

Hirsch

Hirsch, Hirsch von Kaltenbrunn

• 

  Herb rodziny Hirsch; plakieta pod epitafium Krappów, ok. 1580

Hoffmann

Hoffmann, Hoffmann von Hoffmannswaldau

• 
  Herb Hoffmann na tarczy herbowej w farze elżbietańskiej. Dotyczy poety, kupca, starszego rady i namiestnika księstwa wrocławskiego Christiana Hoffmanna von Hoffmannswaldau (1616-1679).
• 

  Herb rodziny Hoffmann von Hoffmannswaldau (Stein 1963, t. XXIII)

Holczel

Holczel, Holczell, Holtzell, Hölezel, Hölczel, Höltzel, Hölczels. Patrz Gmerki mieszczan wrocławskich.

• 

  Herb mieszczański Jana Holczela (Hanz Holeczell) z. 1512 na jego obrazowym epitafium. Gmerk jako godło na tarczy.

Holtz

von Holtz

• 
  U dołu z lewej herb rodziny von Holtz na fragmencie epitafium z 1588 r. zmarłego 3 lata wcześniej Petera Haunolda; Martha Haunold z d. von Holtz pierwsza z lewej

Holtzbecher

Holtzbecher, Holtzbecher von Grunau

• 

  Herb rodziny Holtzbecher von Grunau (Stein)

Hörnig

Hörnig, von Hornig, Harnig, Hoernig, Hornick, Horning, Hürniger

• 

  Gmerk Hornigów (Stein)

• 

  Na epitafium Hernigów (1553), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety: 1,3,5 i 7

• 
  Herb na epitafium Heinricha von Pförttnera (zm. 18 VIII 1660) w Wilkowie Średzkim
• 

  Herb rodziny von Hornig (Stein)

Hubrig

Hubrig, von Hubrig

• 

  Hubrig; herb na sklepieniu nawy zachodniej (część środkowa) Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)

• 

  Herb rodziny Hubrig (Stein 1963, 269-270 (t. XXVI))

Huber

• 

  Herb Sebalda Hubera (zm. 1504) na płycie z jego nagrobka w farze elżbietańskiej

Jaeger

Jaeger, Jäger, Jaeger von Jaegersburg

• 

  Herb rodziny Jaeger von Jaegersburg (Stein)

Jenkwitz

Jenkwitz, Jenckewitz, Jancowicz, Jencowicz, von Jenkwitz

• 
  Płyta nagrobna Dypranda (Dippranda) von Reibnitz w Wierzbicach pow. wrocławski (zm. 1575); herb matki Christine Jenkwitz
• 

  Herb rodziny Jenkwitz (Stein)

• 

  (Siebmacher, 1890, tablica 35)

Jenkwitz-Posadovsky

Jenkwitz, Jenckwitz, Jenckewitz, Jenckewitch, Jenckewicz, Jenkwitz genannt Posadowsky

• 
  Jenkwitz na epitafium Johannesa Rotichena, fara elżbietańska, pocz. XV w.
• 

  Herb na epitafium Petera i Apolonii Jenkwitzów, ok 1515

• 
  Jenkwitz-Posadowski na epitafium Mikołaja Mikołaja Jenkwitz-Posadowskiego (1537)
• 

  Herb Jenkwitzów Posadowskich (z prawej) na nieistniejącym portalu kamienicy przy ul. Rzeźniczej 3 (2. poł. XVI lub 1. poł. XVII)

• 

  Herb rodziny Jenkwitz (Stein)

Jentsch

Jentsch, Jentsche, Jentcz, Gencz

• 

  Herb (gmerk) na sklepieniu Izby Seniora Rady w wrocławskim ratuszu (1484-1485) reprezentuje radnego Davida Jentscha (zm. 1509)

• 

  Herb (gmerk) Davida Jentscha (zm. 1509); miniatura w Psalterium cum hymnis z 1488 r.

• 

  Herb (gmerk) reprezentujący zmarłą w 1515 r. Barbarę Jentsch, pierwszą żonę Mikołaja von Uthmann und Schmolz na epitafium z 1545 r. w farze elżbietańskiej

• 

  Herb (gmerk) na sklepieniu nawy zachodniej Sali Wielkiej Ratusza (1935)

• 

  Herb (gmerk) rodziny Jentsch (Stein)

John I

John, von John

• 

  Herb rodziny von John (Stein)

John II

John, von John, John von Cosel, John von Wilkau

• 

  John; herb na sklepieniu nawy zachodniej (część środkowa) Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)

• 

  Herb rodziny John (Stein, 1963, 279 (XXIX))

Kanth

von Kanth, Sechsbecher, Ganczke

• 

  Herb rodziny von Kanth (Stein)

Keltsch

Keltsch, Költsch, Költsch von Pruck

• 

  Herb Keltsch w zwieńczeniu portalu Kamienicy pod Gryfami (Rynek 2) zbudowanej 1587-1589. Dotyczy Konrada Keltscha, kupca futrami, który zbudował tę kamienicę (1587-1589). Obok herb jego żony, Apolonii z domu Tarnau.

Kemmerer

Kemmerer, von Rasselwitz

• 

  Herb rodziny Kemmerer (Stein)

Kirchpauer

Kirchpauer, Kirchenpauer, Kirchenpaur, Kirchpauer von Kirchdorff

• 

  Kirchpauer w zwieńczeniu epitafium Jerzego Kirchenpauera (zm. 1605); fara elżbietańska

• 

  Kirchpauer na obrazie przedstawiającym rodzinę będącym częścią epitafium Jerzego Kirchenpauera (zm. 1605); fara elżbietańska

Kirsten

Kirstein, Kirstan

• 

  Gmerk przypisywany ze znakiem zapytania rodzinie Kirsten przez Schellenberg 1938, 66-67 i tabl. 31/40

• 

  Herb Kirsten na płycie nagrobnej w kaplicy Uthamnnów w farze elżbietańskiej

• 

  Herb rodziny Kirstein (Stein)

Kittel

Kittel, von Kittel

• 

  Herb z epitafium rodziny Kittel w hali wieży fary elżbietańskiej (ok. 1650).

Klose

Klose, Kloss, von Klose

• 

  Herb rodziny Klose (Stein); według listu herbowego z 1570 (Siebmacher opr. Blážek 1894, 24)

• 

  Herb na płycie z nagrobka, XVI w. (Luchs 1860, 63); kaplica Dumlosych w farze elżbietańskiej; Siebmacher opr. Blážek (1894, 24) podaje, że taki herb Klose w 1697.

Kober von Kobersberg

Kober, Kober von Kobersberg

• 

  Herb rodziny Kober (Stein)

Knebel

Knebel, Knebil

• 

  Herb na sklepieniu nawy zachodniej Sali Wielkiej Ratusza (1935)

• 

  Herb rodziny Knebel (Stein)

Koeßler

Koessler, Koseler, Koeßler, Kösler, von Koessler

• 

  Herb rodziny Koeßler (Stein)

Kolhas

Kolhas, von Kolhas

• 

  Herb rodziny von Kolhas (Stein)

Kottwitz

von Kottwitz

• 

  Herb rodziny von Kottwitz (Stein)

Krakau

von Krakau, de Cracovia, także Wirsink

• 

  Herb rodziny von Krakau (Stein)

Krapff

Krapff, Krappe, Crapff, Cruyff, Crapp, Krapp, Krappe, Krapph, Krapphe

Gmerk (Hausmarke)

• 

  Na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485) reprezentuje radnego Hansa Krappe starszego

• 

  Gotycka konsola z końca XV w. z gmerkiem Krapff; kaplica Dumlosych w farze elżbietańskiej

• 

  Gmerk na epitafium Krapffów (Krappów) w farze elżbietańskiej pod postacią Hansa Krapffa starszego (pierwsza postać od lewej); ok. 1515

• 

  Krappe (Krapph) gmerk (Schellenberg)

• 

  Gmerk Krapffów (Stein)

Herb

• 

  Krappe na mosiężnej tablicy z nagrobka Hansa Krappe (zm. 1497); kaplica Dumlosych

• 

  Tarcza w kaplicy Dumlosych w farze elżbietańskiej. Pochodzi z nieistniejącej kaplicy Krappów i jest związana z Hansem Krappe (zm. 1517) jako fundatorem ołtarza. Napis na szarfie: 1505 lub 1507 hans krap.

• 

  Herb na epitafium Krapffów (Krappów) w farze elżbietańskiej pod postacią Hansa Krapffa młodszego (druga postać od lewej); ok. 1515.

• 

  Herb na plakiecie herbowej z ok. 1580 r. znajdującej się pod epitafium z ok. 1515 r.; związany z Kathariną Krappe.

• 

  Herb na sklepieniu nawy zachodniej Sali Wielkiej Ratusza (1935)

• 

  Herb mieszczański Krappe (Siebmacher, Blážek, 1890)

• 

  Herb rodziny Krapff (Stein)

Krebel

Krebil, Crebel, Crebil, Crevil, Knebil, Kribel, Kriebel

• 

  Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu (1484-1485) reprezentujący rajcę Petera Krebela

• 

  Herb na epitafium Hieronimusa Krebela, 1509

• 

  Herb na portrecie Petera Krebela jako starosty księstwa wrocławskiego (obraz I poł. XVII w.)

• 

  Herb rodziny Krebel (Stein)

Kretschmer I

• 

  Herb rodziny Kretschmer (Stein)

Kretschmer II

Kretschmer, Kretschmar, Kretzschmar, von Kretzschmar

• 
  Kretschmer; herb na sklepieniu nawy zachodniej (część środkowa) Sali Wielkiej Ratusza. Namalował w 1935 r. Otto Kalina.
• 

Krieg

Crickow, Crigk, Crikow, Krig, Krieg, Krickau, von Krickau

• 

  Herb rodziny von Krickau (Stein)

Kromayer

von Kromayer, Cromer, Cromair, Krameir

• 
  Kromayer, u góry, na epitafium Johannesa Rotichena, fara elżbietańska, pocz. XVI w.
• 
  Kromayer, z prawej< na epitafium Johannesa Rotichena, fara elżbietańska, pocz. XVI w.
• 

  Herb rodziny von Kromayer (Stein)

Kühn

Kühn, Kühn von Kühnheim

• 

  Herb rodziny Kühn von Kühnheim (Stein)

Kurn

Kurn, Kürn, Churn

• 
  Herb Kurn na epitafium Christopha Rindfleischa z 1505 r. (południowa elewacja fary elżbietańskiej). Jego żoną była Hedwig Kurn, poślubiona w 1484 r., zmarła w 1491.
• 
  Herb rodziny Kurn, klejnot nieznany. Według danych z archiwum miejskiego (Stein). Prawdopodobnie błąd Steina.

Ladebach

Ladebach, Ladenbach, Ladenbacher (von)
Mieszczańska rodzina z Chojnowa (Haynau), której jedna linia osiedliła się w poł. XVI w. we Wrocławiu. Prawdopodobnie szlachectwo ok. 1580 r.

• 
  Herb na epitafium Heinricha von Pförttnera (zm. 18 VIII 1660) w Wilkowie Średzkim

Landshutter

Landshutter, von Landshutter

• 

  Herb rodziny Landshutter (Stein)

Lausnitz

von Lausnitz, Lausitz

• 

  Herb rodziny von Lausnitz (Stein)

Lebe

• 
  Gmerk na sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu ( 1484-1485) reprezentujący rajcę Mathiasa Lebe
• 

  Gmerk rodziny wrocławskiej Lebe (Stein)

• 
  Lebe (Siebemacher 1894, 166, T. 105); herb na sklepieniu nawy zachodniej (część południowa) Sali Wielkiej Ratusza. Namalował w 1935 r. Otto Kalina.

Lemberg

Lemberg, Lewenberg, Löwenberg, Lewenberk, von Löwenberg, Lewinberk

• 
  Herb mieszczański (Hausmarke, gmerk) na sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu ( 1484-1485) reprezentujący ławnika Witche Lemberga
• 
  Herb (gmerk) rodziny Lemberg (Stein)
• 
  Herb rodziny Löwenberg (Stein

Leubel

Leubel, Leubelius, von Loeben

• 

  Herb rodziny Leubel (Stein)

Liebentantz

Liebentantz, von Liebentanz, Liebentanz von Liebenau

• 
  Liebentanzt (Siebemacher 1894, T. 17); herb na sklepieniu nawy zachodniej (część środkowa) Sali Wielkiej Ratusza. Namalował w 1935 r. Otto Kalina.
• 

  Herb rodziny Liebentanz von Liebenau (Stein)

Lindner I

Lindner, Lindener, von Lindner

• 
  U dołu z prawej herb Lindner na fragmencie epitafium z 1588 r. zmarłego 3 lata wcześniej Petera Haunolda; reprezentuje pierwszą żona Petera Ursulę z d. Lindner (zm. 1552) - pierwsza z prawej.
• 
  Lindner; herb na sklepieniu nawy zachodniej (część środkowa) Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)
• 

  Herb rodziny Lindner (Stein 1963, t. XIX)

Lindner II

Lindner, Lindener

• 
  Herb Mikołaja Lindnera (zm. 1511) na jego epitafium

Luck

Luck, Luck von von Boguslawitz, von Luchsen

• 
  Herb na balustradzie północnego chóru bocznego w farze elżbietańskiej we Wrocławiu

Maurer

Maurer, Mewerer, Maurerus

• 

  Herb mieszczański rodziny Maurer (Stein)

Mehl

Mehl von Strehlitz, Melh

• 

  Herb rodziny Mehl von Strehlitz (Stein)

Meisner

Meisner, Meissner, Meisener, Meißner, Meysener

Gmerk

• 
  Herb (Hausmarke - znak domu, gmerk) na sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu ( 1484-1485) reprezentujący ławnika Hieronimusa Meisnera
• 

  Gmerk (Hausmarke) wrocławskiej rodziny mieszczańskiej Meissner (Stein)

Meisner

• 
  Herb rodziny Meisner pod czwartą od prawej postacią kobiecą na Epitafium Krappów (ok. 1515). To Beatrix Meisner, żona Hansa II Krapffa (postać męska druga od lewej). Między nimi ich dzieci.
• 

  Herb rodziny Meisner (Stein)

Meißner

Meißner, Meissner

• 
  Meißner na epitafium Johanna Meissnera (zm. 1588) w farze elżbietańskiej

Merboth

Merboth, Merbotho, von Merboth

• 

  Herb rodziny Merboth (Stein)

Metzler

Metzler, Metzler von Feldkirch

• 

  Metzler; herb na sklepieniu nawy zachodniej (część środkowa) Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)

• 

  Herb rodziny Metzler von Feldkirch (Stein< 1963, t. XV 4)

Michelsdorf

von Michelsdorf, Michilstorff

• 

  Herb rodziny von Michelsdorf (Stein)

Miltner

Miltner, Miltner von Miltenberg

• 
  Herb Miltnerów von Miltenberg na balustradach empor naw bocznych w farze elżbietańskiej
• 

  Jak wyżej

• 
  Herb na sklepieniu nawy zachodniej (część południowa) Sali Wielkiej Ratusza. Namalował w 1935 r. Otto Kalina.
• 
  Herb rodziny Miltner von Miltenberg (Stein 1963, 263, t. XXV 1))

Mittelstrass

Mittelstrass, Mittelstras

• 
  Pierwszy herb od prawej u góry na fragmencie epitafium z 1588 r. zmarłego 3 lata wcześniej Petera Haunolda. Herb reprezentuje najstarszą córkę Petera Ursulę (1549-1604), od 1574 żona Matthiasa Mittelstrassa.

Mollensdorf

von Mollensdorf, Molstorf, Möllendorff

• 

  Herb rodziny von Mollensdorf (Stein)

Monau

Monau, Monaw, von Monau

• 
  Herb Monau na epitafium Sebastiana Monau (zm. 1534) na południowej ścianie fary elżbietańskiej
• 
  Monau na epitafium zm. w 1535 r. Piotra Rindfleischa
• 
  Monau na epitafium Stenzela Monaua (zm. 1557) i jego małżonki Lomery z domu Rindfleisch (zm. 1572) w farze elżbietańskiej
• 
  Monau (lewa strona herbowa) na epitafium Josefa Rindfleischa (1534-1598) i jego żon w farze elżbietańskiej. Katharina von Monau (1500-1578) była matką Josefa.
• 

  Herb rodziny von Monau (Stein 1963, t. 15)

Morenberg

Morenberg (Schwab), Morenberger, Morenbergk, Mörnberg von Morenberg

• 
  Morenberg na epitafium Hieronima von Uthmann und Rathen zm. 1580 i jego żony Ewy z domu Morenberg zm. 1583 w farze elżbietańskiej.
• 
  Morenberg (górny herb) na epitafium Hieronima von Uthmann und Rathen zm. 1580 i jego żony Ewy z domu Morenberg zm. 1583 w farze elżbietańskiej.
• 
  Morenberg na epitafium Josefa Rindfleischa (1534-1598) i jego żon w farze elżbietańskiej. Dotyczy Magdalene von Morenberg, zm. w 1567, I żony Josefa (od 1559).
• 
  Ekslibris Andreasa Morenberga (1548-1609) w ośmiotomowej Biblii Poliglota, podarowanej przez niego Bibliotece Gimnazjalnej w Elblągu
• 
  Herb Morenbergerów na epitafium Heinricha von Pförttnera (zm. 1660) w Wilkowie Średzkim
• 

  Herb rodziny Morenberg (Stein 1963, t. XV)

Mudrach

Mudrach, von Mudrach, Modrach, Freiherrn von Mudrach

• 

  Mudrach; herb na sklepieniu nawy zachodniej (część środkowa) Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)

• 

  Herb rodziny Mudrach (Stein 1963, t. XXII)

Mühlheim

von Mühlheim, Mulheym, Molheim

• 

  Herb rodziny von Mühlheim (Stein)

Müller von Malkwitz

Müller von Malkwitz

• 
  Herb Müllerów von Malkwitz na portalu do kaplicy św. Katarzyny w farze elżbietańskiej
• 

  Herb rodziny Müller von Malkwitz (Stein)

Münsterberg

von Münsterberg, Munstirberg, Monsterbergk

• 

  Herb rodziny Münsterberg (Stein)

Neumann I

• 
  Herb na epitafium Johanna Gottlieba Neumanna (1657-1735) w farze elżbietanskiej; wrocławski kupiec urodzony w Pirnie, od 1715 r. przewodniczył radzie parafialnej, nobilitowany prawdopodobnie w 1709 r.
• 
  Herb Neumann na mosiężnej płycie z nagrobka prawdopodobnie Johanna Gottlieba Neumanna (1657-1735) w farze elżbietańskiej. Według Luchs 1860, s. 85, poz. 160 - XVII w., herb niezidentyfikowany, według Burgemeister, Grundmann 1933, s. 117 - XVII w, herby być może Hertwig.
• 
  Portret Johanna Gottlieba Neumanna (1657-1735) z herbem u dołu. Miedzioryt z 1737 r. autorstwa G.P. Buscha według obrazu F. Jachmanna.

Neumann II

• 

  Herb Jana Krzysztofa Neumanna (1661-1734) na jego epitafium w farze elżbietańskiej.

N.N.

Herby i gmerki niezidentyfikowane

• 

  Gmerk (herb, Hausmarke) na płycie nagrobnej Petera Rothe młodszego zm. 1464

• 

  Gmerk (herb, Hausmarke); nieznanego pochodzenia zwornik w kształcie tonda w Muzeum Narodowym we Wrocławiu, XV w.?

• 

  Gmerk (herb, Hausmarke); gotycka konsola na 2. filarze w farze elżbietańskiej

• 

  Herb na lewej konsoli epitafium Sebalda Saurmana z 1508 r. w farze elżbietańskiej

• 

  Herb na epitafium Petera i Apolonii Jenkwitzów, ok. 1515

• 

  Mężczyzna z buławą, pod nim 3 drabiny pionowo. Niezidentyfikowany mosiężny herb z kamiennej płyty nagrobnej, być może XVI w.; fara elżbietańska.

• 

  Zwieńczenie portalu kamienicy przy ul Wita Stwosza 14 (1537 r.); herb (niezidentyfikowany) i portrety fundatorów; Muzeum Architektury

• 

  Gmerk (Hausmarke) w tympanonie portalu kamienicy Rynek 3, II poł. XVI w.

• 

  Herb na epitafium Kaspara Heselera (1501-1577) i jego żony Elisabeth von Domelau (1514-1589) w farze elżbietańskiej

• 
  Herb na epitafium rodziny Kittel w farze elżbietańskiej. Według życiorysu Hansa Kittla i układu herbów na tym epitafium powinien być to herb jego pierwszej żony Marii Scholz (1580 - 27 I 1637), którą poślubił 8 IX 1619. Nie jest to jednak herb wrocławskich Scholzów. Hans przebywał (mieszkał) prawdopodobnie w 1618 r. w Toruniu. Być może żona pochodzi stamtąd. Była 11 lat starsza od męża.
• 

  Herby NN i Jenkwitz Posadowsky na portalu (nieistniejącym) kamienicy przy ul. Rzeźniczej 3 we Wrocławiu. Ikonografia Wrocławia (II, 187) podaje, że to herb Pachalych, ale herbem Pachalych nie jest koń lecz jeleń. Może Hiekart?.

N.N. związane z Götz

Niezidentyfikowane herby na epitafium. Johanna Götz und Schwanenfliess (1600-1677) powstałym w 1670 r. w farze elżbietańskiej. Herby związane są w jakiś sposób z nobilitacją rodziny w 1662 r., w większości nawiązują do nadanego wówczas rodzinie Götz herbu.

• 
• 
• 
• 
• 
• 

  Rosarius von Rosenberg? Żona Magnusa Antona syna Johanna - Anna Margarethe Rosarius von Rosenberg.

Nostwitz

• 

  Nostwitz na epitafium Jerzego Kirchenpauera (zm. 1605) w farze elżbietańskiej. Czwarty herb od lewej, drugi w parze pod postacią Magdaleny (1569-1609), córki bohatera epitafium. Jerzy (Georg) Nostwitz, sekretarz rady miejskiej Wrocławia, był jej drugim mężem.

Oelhafen

Oelhafen, Oelhafen von Schöllenbach, Olhaff, Olhaffen, Ölhafen

• 
  Herb na sklepieniu nawy zachodniej (część południowa) Sali Wielkiej Ratusza. Namalował w 1935 r. Otto Kalina. Siebemacher (1894, t. 21) podaje jako - Oelhafen I..
• 
  Herb rodziny Oelhafen von Schöllenbach (Stein 1963, t. XX). Siebemacher (1894, t. 21) podaje jako - Oelhafen II.
• 

  Siebemacher (1894, t. 21) podaje jako - Oelhafen III.

Ohlen

Ohle, von Ohl, von Ohlen und Adlerscron

• 

  Herb rodziny von Ohlen und Adlerscron (Stein)

Oppeln

von Oppeln, Opoln, Opul

• 

  Herb rodziny von Oppeln (Stein)

Pachaly

Pachaly, von Pachaly

• 

  Pachaly; herb na sklepieniu nawy zachodniej (część południowa) Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)

• 

  Herb rodziny von Pachaly (Stein 1963, 278-279, t. XXIX)

Pasterwitz

Pasteriz, von Pasterwitz

• 

  Herb rodziny Pasterwitz (Stein)

Paueswang

Paueswang, Pausewange

• 
  Pierwszy herb od prawej na fragmencie epitafium z 1588 r. zmarłego 3 lata wcześniej Petera Haunolda przedstawiającym jego córki z drugą żoną Marthą z d. von Holtz (zm. 1582). Herb reprezentuje Marthę (1555-1630), od 1577 drugą żonę kupca Hansa Pausewanga (1552-1605).

Pein

von Pein, von Pein und Wechmar

• 

  Herb na sklepieniu nawy zachodniej (część południowa) Sali Wielkiej Ratusza (1935)

• 

  Herb rodziny Pein und Wechmar (Stein 1963, 258-259 t. XXIV 2)

Pfintzing

Pfintzig, Pfintzing, von Pfintzing, Pfitnzig von Lichtenhof, Pfinzig

• 

  Zwornik na sklepieniu kaplicy Pfinzingów w farze elżbietańskiej

• 

  Herb rodziny Pfintzing stosowany do 1560 r. (Stein)

• 

  Herb rodziny Pfintzing stosowany od 1560 r. (Stein)

Pförtner

Pfortner, Pförtner, Pförttner, Pförtner von der Hölle, Pförtner und Hellen

• 
  Herb na epitafium Heinricha von Pförttnera (zm. 18 VIII 1660) w Wilkowie Średzkim
• 

  Herb rodziny Pförtner von der Hölle (Stein)

Pipples

von Pipples, Peblis, Pipel, Piplis, Pipliss, Pippel, Pipples

• 
  Pipples na epitafium Hansa Hertwiga (zm. 1575) i jego żony Anny von Piples (zm. 1560) na południowej fasadzie fary elżbietańskiej
• 
  Herby Peblis i Piplis (Schellenberg, Schlesisches Wappenbuch, tablica XXI, s. 101)
• 

  Gadźet (torba) z herbem rodziny (klanu) Phillipson

Poley

Poley, von Poley

• 

  Poley; herb na sklepieniu nawy zachodniej (południowa) Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)

• 

  Herb rodziny Poley (Stein 1963, t. XX)

Popplau

Poppel, Poppelau, Popelow, Popplau, Popplaw, Poppelaw, Popplow, (von) i inne.

Gmerk

• 
  Płyta nagrobna Alexiusa Popplau zm. 1429; kościół św. Piotra i Pawła w Legnicy
• 
  Gmerk na sklepieniu pod emporą w zachodnim przęśle nawy głównej (XV w.) fary elżbietańskiej
• 
  Gmerk na sakramentarium w farze elżbietańskiej (1453-1455); związany prawdopodobnie z Hansem Popplau (zm. 1455)

Herb

• 
  Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu ( 1484-1485) reprezentujący ławnika Caspara Poppela
• 
  Herb na epitafium Christopha Rindfleischa z 1505 r. (południowa elewacja fary elżbietańskiej)
• 

  Popplau na epitafium zm. w 1535 r. Piotra Rindfleischa

• 
  Herb Anny Jenkwitz-Posadowski z domu Popplau na epitafium Mikołaja Jenkwitz-Posadowskiego z 1537 r.
• 
  Popplau (dolny herb) na Epitafium Hieronima von Uthmann und Rathen zm. 1580 i jego żony Ewy z domu Morenberg zm. 1583
• 

  Herb na sklepieniu nawy zachodniej Sali Wielkiej Ratusza (1935)

• 

  Herb rodziny Popplau (Stein)

Preuße

Preuße (Preusse), Prewsse

• 

  Herb mieszczański rodziny Preuße (Stein)

Prockendorff

Brockendorff, von Brockendorff, Prockendorf, Brockendörfer, Brockendörffer, Prockendorff, von Prockendorff

• 

  Herb Thomasa Prockendorffa na konsoli figury św. Wincentego z 1470 r., znajdującej się na południowej ścianie wrocławskiej katedry

• 

  Herb Hansa Prockendorffa na tablicy inskrypcyjnej z w kościele Podwyższenia Krzyża Świętego w Sośnicy informującej o rozbudowie w 1487 r.

• 

  Herb Hansa Prockendorffa na tablicy na wieży kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego w Sośnicy koło Kątów Wrocławskich informującej o budowie wieży w 1504 r.

• 

  Herb Prockendorffów na podstawie ołtarza z 1517 r.; kaplica Rehdigerów w kościele św. Elżbiety

• 

  Herb Hieronima Prockendorffa (zm. 1567) na jego płycie nagrobnej w kościele Trójcy Świętej w Żórawinie.

• 
  Herb Brockendörfferów na epitafium Heinricha von Pförttnera (zm. 18 VIII 1660) w Wilkowie Średzkim
• 

  Herb rodziny von Brockendorff (Stein)

Promnitz

• 

  1. Promnitz na epitafium Hernigów (1553), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety; 4. od lewej

Protschky

Protschky, Pratschke, Proczky, Pratzky, Protzky

• 

  Gmerk na sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu ( 1484-1485) reprezentujący rajcę Staschke Protschky'ego

• 

  Gmerk rodziny Protschky (Stein)

Pucher

Pucher, Pucher von der Puch

• 
  Pucher na epitafium Jerzego Kirchenpauera (zm. 1605) w farze elżbietańskiej; Maria Pucher von der Puche (zm. 1623) to druga żona Jerzego.
• 
  Pucher na epitafium Jerzego Kirchenpauera (zm. 1605) w farze elżbietańskiej; drugi herb od lewej pod postacią Marii Pucher von der Puche (zm. 1623), drugiej żony Jerzego.
• 
  Drewniana tarcza herbowa wisząca na lewo od drzwi wyjściowych z nawy południowej do kruchty w farze elżbietańskiej. Herb Pucher oraz inskrypcja: "16 Ehrenged. Herren Sigmund von Pucher 62". Dotyczy Siegmunda Puchera (zm. 1662).
• 

  Herb rodziny Pucher (Stein 1963, t. XVI)

Pusch

Pusch, Pusch von Gemsefld

• 

  Pusch na epitafium Evy von Pusch, fara magdaleńska

Rampusch

Rampusch, von Rampusch und Rommenstein, Rampusch von Rommenstein

• 

  Herb rodziny Rampusch von Rommenstein (Stein)

Rehdiger

Rehdiger, von Rehidger, Rehdinger, Redinger, Rhediger, Rhödinger, Rudinger, Rüdinger, Witzendorff-Rehdiger
Nobilitacja w 1544 (szlachta czeska i austriacka).

• 
  Rehdiger reprezentujący Hedwig Schilling z domu Rehdiger (zm. 1557) na epitafium w farze elżbietańskiej
• 
  Herb na płycie z krypty Rehiderów. Kościół św. Elżbiety we Wrocławiu.
• 
  Herb rodziny Rehdiger (Stein)
• 
  Herb gałęzi Witzendorff-Rehdiger (Stein)

Reichel

Reichel, Reichell, Reychell, Richil, von Reichel, von Reicheil, Freiherren von Reichell

Gmerk

• 

  Pierwotny herb (gmerk) mieszczański (Hausmarke, Hauszeichen, znak domu) rodziny Reichel na sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu (1484-1485) reprezentuje ławnika Wenzela Reichela

• 

  Gmerk (Hausmarke) rodziny Reichel (Stein 1963, 128)

Herb

• 

  Reichel reprezentujący Apolonię Schilling z domu Reichel na epitafium z 1565 r. w farze elżbietańskiej

• 

  Tarcza herbowa Adama Wentzela von Reichell und Schmoltz (1627-1668); 8 filar w farze elżbietańskiej

• 

  Herb rodziny von Reichel (Stein 1963, t. VI)

Reichenbach

von Reichenbach, Richinbach

• 

  Herb rodziny von Reichenbach (Stein)

To herb linii hrabiowskiej Reichenbachów. Herb wrocławskich patrycjuszy jest nieznany. Stein sugeruje, że był taki sam ale to bardzo wątpliwe.

Reusner

Reußner, Reusner, Reussner, von Reussner

• 

  Herb rodziny Reusner (Stein)

Reuss

Reuss

• 

  Herb Reussów

Riedel

Riedel, von Riedel, Riedel von Loewenstern

• 

  Riedel; herb na sklepieniu nawy zachodniej (część środkowa) Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)

• 

  Herb rodziny Riedel von Loewenstern (Stein 1963, 260, t. XXV)

Riemer

Riemer, Riemberg, Riemer von Riemberg

• 
  Herb w centrum balustrady prospektu organowego w farze elżbietańskiej. Umieszczony tam w związku ze sfinansowaniem dekoracji malarskiej i pozłotniczej prospektu przez Christiana Gottlieba Riemer von Riemberg (1692-1762).
• 
  Riemberg (Siebmacher 1894, T. 26); herb na sklepieniu nawy zachodniej (część środkowa) Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)
• 

  Herb rodziny Riemer von Riemberg (Stein)

Rindfleisch

Rindfleisch

Gmerk

• 
  Gmerk Ridndfleisch na epitafium Christopha Rindfleischa z 1505 r. (południowa elewacja fary elżbietańskiej)
• 

  Gmerk Ridndfleisch według Encyklopedii Wrocławia

Monogram C.R. i gmerk na lewym (od widza) boku reliefu na epitafium Christopha Rindfleischa z 1505 r. (południowa elewacja fary elżbietańskiej). Podpis artysty czy inicjały Christopha i gmerk rodziny sprzed nobilitacji?

Herb

• 
  Rindfleisch na epitafium zm. w 1496 r. Urszuli Hemmerdey z domu Rindfleisch, żony zm. w 1500 r. Henryka
• 
  Herb Christopha Rindfleischa na jego epitafium z 1505 r. (południowa elewacja fary elżbietańskiej)
• 
  Herb Rindfleisch reprezentujący Magdalenę z domu Rindfleisch (zm. 1559) na epitafium jej męża Sebastiana Monau (zm. 1534)
• 
  Rindlfeisch na epitafium zm. w 1535 r. Piotra Rindfleischa
• 
  Rindfleisch na pomniku nagrobnym Henryka Rybischa; 1534
• 
  Rindfleisch na epitafium Stenzela Monaua (zm. 1557) i jego małżonki Lomery z domu Rindfleisch (zm. 1572) w farze elżbietańskiej
• 
  Rindfleisch (herb dolny) na epitafium Hieronima von Uthmann und Rathen zm. 1580 i jego żony Ewy z domu Morenberg zm. 1583
• 
  Rindfleisch (prawa strona herbowa) na epitafium Josefa Rindfleischa (1534-1598) i jego żon w farze elżbietańskiej
• 
  Herb na stronie tytułowej rękopisu Theatrum Vitae at Mortis z ok. 1635 r.; inspiratorem był Theodor Rindfleisch (1599-1632), humanista, burmistrz Nysy (przeszedł na katolicyzm)

Röber

Röber

• 

  Herb rodziny Röber (Schellenberg 1938, t. 15)

Rohn

Rohn, von Rohn, von Rohnau

• 
  Trzeci herb od lewej na fragmencie epitafium z 1588 r. zmarłego 3 lata wcześniej Petera Haunolda przedstawiającym jego córki z drugą żoną Marthą z d. von Holtz (zm. 1582). Herb reprezentuje Suzannę (1566-1621), od 1586 żona Hansa von Rohn (1562-1610).
• 

  Herb rodziny Rohn (Stein)

Rösler

Rösler, Röseler, Röẞler, Rössler, Rösler von der Rosen,

• 
  Herb nadany braciom Rösler 28 kwietnia 1546 przez cesarza Karola V przy nobilitacji.

Rötel

Rötel, Rötel von Reichenau

• 

  Herb rodziny Rötel von Reichenau (Stein)

Roth

Roth, von Roth

• 

  Herb rodziny von Roth (Stein)

Rothe

Rothe, von Rothe, Rote, Roth, Ruffus, von Rotenhan gen. Rothe, Rothchen, Rotenhan

• 

  Rothe na epitafium Jerzego Kirchenpauera (zm. 1605) w farze elżbietańskiej; Maria Rothe (zm. 1578) to pierwsza żona Jerzego

• 

  Rothe na epitafium Jerzego Kirchenpauera (zm. 1605) w farze elżbietańskiej; pierwszy herb od prawej pod postacią Magdaleny Rothe (zm. 1578), pierwszej żony Jerzego

• 

  Herb rodziny Rothe (Stein)

• 

  Herb na płycie nagrobnej Petera Rothe młodszego zm. 1464

• 

  Herb rodziny von Rothe (Stein)

Pogmatwane. To raczej różne rodziny. Kogut na wcześniejszych epitafiach niż koło, a tka nie powinno być (U Steina tak pogmatwane).

Rotichen

Rotichena, Rotchen, Rötchen, Rötgen, Rothe, Rötich, Rudich

• 
  Herb Rotichenów na epitafium Johannesa Rotichena, fara elżbietańska, pocz. XV w.
• 
  Herb Rotichenów, u dołu, na epitafium Johannesa Rotichena, fara elżbietańska, pocz. XVI w.

Rulke

von Rulke, Rulconis, Ruelcke

• 

  Herb rodziny von Rulke (Stein)

Rybisch

Rybisch, Ribisch, Riebisch

• 

  Herb Rybischów w zwieńczeniu portalu pałacu Rybischów (ok. 1530)

• 

  Herb na elewacji pałacu Rybischów (ok. 1530)

• 

  Rybisch na pomniku nagrobnym Henryka Rybischa; 1534

• 

  Rybisch na pomniku nagrobnym Henryka Rybischa; 1539

• 

  Rybisch na epitafium Katarzyny Rybisch z domu von Czechau (zm. 1572), żony Zygfryda Rybischa (1530-1584) w farze elżbietańskiej

• 

  Hełm herbu Rybisch na epitafium Katarzyny Rybisch z domu von Czechau (zm. 1572), żony Zygfryda Rybischa (1530-1584) w farze elżbietańskiej

Sachs

• 

  Herb rodziny Sachs von Loewenheim (Stein)

Sachse

Sachse, Saxo

• 

  Herb Sachse na tablicy na wieży kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego w Sośnicy koło Kątów Wrocławskich informującej o budowie wieży w 1504 r.

• 

  Herb matki Katarzyny Prockendorff Elżbiety (Elisabeth) Sachse na podstawie ołtarza z 1517 r.; kaplica Rehdigerów w kościele św. Elżbiety

• 

  Herb Sachse na płycie nagrobnej Hieronima Prockendorffa (zm. 1567) w kościele Trójcy Świętej w Żórawinie.

• 

  Herb rodziny Sachse (Stein)

Sachwitz

Sachwitz, Zachewicz

• 

  Gmerk rodziny Sachwitz (Stein)

Saffran

Saffran

• 

  Herb rodziny Saffran (Stein)

Salmon

von Salomo, von Salmon

• 

  Herb rodziny Salmon (Stein)

Sauermann

Sauermann, Saurmann, Saurman, von Sauermann, Sawermann, Sawormann, von Sauerma, von Saurma, Freiherren oder Grafen von Sauerma (Saurma)

• 
  Herb Sauermann na płycie z nagrobka Sebalda Hubera (zm. 1504)
• 
  Herb na epitafium Sebalda Sauermana z 1508 r. w farze elżbietańskiej
• 
  Herb reprezentujący zmarłą w 1529 r. Barbarę Sauermann, drugą żonę Mikołaja von Uthmann und Schmolz na epitafium z 1545 r. w farze elżbietańskiej
• 
  Saurman na epitafium Hernigów (1553), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety; 8. od lewej
• 
  Herb na epitafium Konrada Saurmanna (zm. 1561) znajdującym się w kaplicy Saurmannów w kościele św. Elżbiety
• 

  Tarcza trumienna Lutholda von Saurma (1636-1667) w farze elżbietańskiej

• 

  Herb rodziny von Sauermann (Stein 1963, t. XII)

Schachmann

Schachmann, Tschachman, von Schachmann

• 

  Herb rodziny Schachmann (Stein)

Schaf

Schaf, Schaaf

• 

  Płyta z herbem Schaf; kaplica Dumlosych w farze elżbietańskiej

Schaff

Schaff, Schaf von Weistritz, von Schaf

• 

  Herb rodziny Schaff (Stein)

Scharf

Scharf von Werd, Scharff von Werth

• 
  Scharf von Werd na epitafium Johanna Crato von Krafftheim w farze elżbietańskiej; reprezentuje żonę Johanna Marię

Schebitz

Schebitz, von Schebitz, Schewitz

• 

  Herb rodziny von Schebitz (Stein)

Scheffer

Schaeffer, Schaffer

• 
  Herb na epitafium Friedricha Scheffera (zm. 1607) w północno-zachodniej kruchcie fary elżbietańskiej
• 

  Scheffer w Blážek 1894, t. 69, s. 109.

Scheuerlein

Scheuerlein, Scheurlein, Scheurlin, Schewirlin, Scheurl von Defersdorf, Scheuerl von Scheuerlin, Scheurl

• 
  Scheurelein na sakramentarium w farze elżbietańskiej (1453-1455); herb związany z Albrechtem Scheureleinem zwanym Pięknym (zm. 1462)
• 
  Herb Scheuerlein przed Bartłomiejem Scheuerleinem (1470-1498) na jego epitafium
• 
  Scheuerlein (górny herb) na Epitafium Hieronima von Uthmann und Rathen zm. 1580 i jego żony Ewy z domu Morenberg zm. 1583
• 

  Herb rodziny Scheuerlein z Wrocławia (Stein)

Schilling

Schilling, von Schilling

• 
  Schilling; mosiężny herb z płyty nagrobnej (koniec XV?) w farze elżbietańskiej
• 
  Schilling (lewy herb) na epitafium Andreasa Becherera (zm. 1515). To herb jego żony Ottilie (zm. 1536).
• 
  Herb na epitafium Simona Ashelma (zm. 1559) w farze elżbietańskiej. Dotyczy jego żony Elisabeth von Schilling, urodzonej w Krakowie, a zmarłej we Wrocławiu w 1559 r.
• 
  Herb Daniela Schillinga na jego epitafium z 1565 r. w farze elżbietańskiej
• 
  Schilling; herb na sklepieniu nawy zachodniej (część środkowa) Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)
• 

  Herb rodziny Schilling (Stein 1963, t. XVIII)

Schmidt

Schmidt, von Schmidt, Schmidt von Schmiedefeld, Schmidt von Schmiedefeldt

• 

  Tarcza herbowa Johanna Heinricha Schmidta von Schmiedefeldt (zm. 1673); fara elżbietańska

• 

  Herb na sklepieniu nawy zachodniej Sali Wielkiej Ratusza (1935)

• 

  Herb rodziny Schmidt von Schmiedefeld (Stein)

Schnabel

• 

  Herb Schnabel (w środku); epitafium Baltazara Schnabela (1558 - 15 III 1631) i jego żon w farze elżbietańskiej

Scholtz

Scholtz, Scholz, von Scholtz, von Scholtzen
Rodzina pojawiła się we Wrocławiu w XVI w. (Nicolaus Scholtz). 1 czerwca 1622 r. czeskie szlachectwo wraz z predykatem „von Scholtz” oraz „von Scholtzen” (Johann Scholtz (1570-1624), kupiec).

• 

  Herb von Scholtzów na bramie posesji w Osieku, pow. średzki

• 
  Scholtz; herb na sklepieniu nawy zachodniej (część środkowa) Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)
• 

  Herb rodziny von Scholtz (Stein 1963, 264 (t. XXV))

Scholz

Scholz von Rosenthal, Scholcz, Scholz, Scholze, Schultis

• 
  Scholz na epitafium Christopha Rindfleischa z 1505 r. (południowa elewacja fary elżbietańskiej). Jego żoną była zmarła w 1491 r. Hedwig z domu Scholtz von Rosenthal.
• 

  Herb Hansa Scholze (zm. w 1505) r. na jego epitafium; wrocławska fara elżbietańska

• 

  Scholz von Rosenthal (dolny herb) na epitafium Hieronima von Uthmann und Rathen zm. 1580 i jego żony Ewy z domu Morenberg zm. 1583

• 

  Scholzen (Scharffenberg)

• 

  Herb rodziny Scholz von Rosenthal (Stein)

Schreiter

Schreiter, von Schreiter

• 

  Herb Schreiter (dla patrzącego z lewej) związany z Zuzanną Schnabel z domu Schreiter (1549-1612); epitafium w farze elbietańskiej

Schubart

Schubart, Schubert

• 
  Skrajny po lewej stronie patrzącego, heraldycznie prawy, herb Schubartów na epitafium Lorenza Schubarta (1494-1573) i jego żony Anny (zm. 1551) z domu Althoff. Północna fasada fary elżbietańskiej.
• 
  Po lewej stronie patrzącego, heraldycznie prawy, herb Schubartów na epitafium Lorenza Schubarta (1494-1573) i jego żony Anny (zm. 1551) z domu Althoff. Północna fasada fary elżbietańskiej.

Schwab

Schwab, Schwab von Buchen, Schwab von Puchen, Schwob, Schwop

• 

  Schwab; herb na sklepieniu nawy zachodniej (część środkowa) Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)

• 

  Herb rodziny Schwab von Buchen (Stein 1963, t. XIX)

Schwarz

von Schwarz, Schwartz, zwany Niger

• 
  Znak na suknie importowanym z Flandrii w 1360 r. przez Petera Schwarza. To znak jego, jego wspólnika Petera Beyera lub ich spółki.
• 
  Herb rodziny von Schwarz (Stein)

Schweidnitz

von Schweidnitz, Swidenicz

• 

  Herb rodziny von Schweidnitz (Stein)

Schwobisdorf

von Schwobisdorf, Schwobisdrorff, Swobsdorff, Schwosdorf

• 

  Herb rodziny von Schwobisdor (Stein)

Sebisch

Sebisch, von Sebisch, Saebisch, Sebysch

• 

  Sebisch na epitafium Jerzego Kirchenpauera (zm. 1605) w farze elżbietańskiej; pierwszy herb od lewej pod postacią Reginy (zm. 1598), córki Jerzego i Marii, pierwszej żony Adama von Sebischa (1571-1638)

• 

  Herb rodziny Sebisch używany do 1650 r. (Stein)

• 

  Herb rodziny Sebisch używany po 1650 r. (Stein)

Seidel

Seidel (najprawdopodobniej bez związku z Seidlami niżej)

• 
  Gmerk na epitafium tkacza wełnianego, rajcy Melchiora Seidla (zm. 1542). Na białym tle wygląd gmerku na epitafium ok. 1860 r. według Luchsa (Luchs, Die Denkmäler..., s. 229).

Seidel

Seidel, von Seidel

• 

  Herb rodziny von Seidel (Stein)

Senitz

von Senitz, Senicz

• 

  Herb rodziny von Senitz (Stein)

Seiler

Seiler, von Seyller

• 

  Herb rodziny von Seyller (Stein)

Seyfert

Seyfert, Seifart, Seifert,Seyffert, von Seyfert

• 

  Seifert; herb na sklepieniu nawy zachodniej (część środkowa) Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)

• 

  Herb rodziny von Seyfert (Stein 1963, 261, t. XXIV 5)

Sitten

Sitten, von Sittin, Setten, Siczhen, de Zitschen

• 

  Herb rodziny Sitten (Stein)

Skal

von Skal, Scal

• 

  Herb rodziny von Skal (Stein)

Skopp

von Skopp, Scoppo, Schkop, Schkopp

• 

  Herb rodziny von Skopp (Stein)

Sommer

Sommer, Sommer von Sommersberg

• 

  Ashelm; herb na sklepieniu nawy zachodniej (południowa) Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)

• 

  Herb rodziny Sommer von Sommersberg (Stein 1963, 277, t. XXVIII)

Steinkeller

von Steinkeller, Steynkelir

• 

  Herb rodziny von Steinkeller (Stein)

Stengel

Stengel, Stengil

• 

  Herb rodziny Stengel (Stein)

Stillevogt

Stillevoit, Stillvogt, von Waldau

• 

  Herb w Stein, Der Rat und die Ratsgeschlechter ...

Znaczący ród w początkach Wrocławia jako miasta powstającego na prawie niemieckim i kształtowania się jego samorządowego zarządu (XIII, XIV w.). Jego protoplasta Godinus był pierwszym "burmistrzem" wrocławskich niemieckich osadników już w 1214, a Heinrich zasadźcą podczas lokacji miasta w 1242 r. i został wójtem. Jeden z wrocławskich Stillevogtów (Gedko) był też zasadźcą Krakowa (1257) i jego wójtem. Samo nazwisko jest właściwie przydomkiem związanym z tymi zdarzeniami. Stillevogt oznacza zastępcę wójta (dialekt średnio-górno-niemiecki. Kojeni Stillvogtowie w II poł. XIII i XIV w. zasiadali często w Radzie i ławie Wrocławia. Jeszcze w XIII w. jeden z synów wójta Heinricha, również Heinrich, był właścicielem Waldau w regionie Brzegu. Ta gałąź rodziny pod nazwą von Waldau istniała do 1841 r., mając posiadłości głównie w okolicach Brzegu i Ząbkowic Śląskich.

Stolz

von Stolz, Stolcz

• 

  Herb rodziny von Stolz (Stein)

Stosch

Stosh

• 
  Stosch na epitafium Hernigów (1553), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety; 6. od lewej

Stary ród szlachecki. Pojawiają się ożenki we Wrocławiu, ale czy jakaś linia wrocławska istniała?

Strachwitz

von Strachwitz

• 

  Herb rodziny von Strachwitz (Stein)

Stronchen

von Stronchen, Stränchin, Strönichen

• 

  Herb Strönichen na tablicy na wieży kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego w Sośnicy koło Kątów Wrocławskich informującej o budowie wieży w 1504 r.

• 

  Herb ojca Katarzyny Prockendorff Piotra (Petera) Strönichena na podstawie ołtarza z 1517 r.; kaplica Rehdigerów w kościele św. Elżbiety

• 

  Herb Strönichen na płycie nagrobnej Hieronima Prockendorffa (zm. 1567) w kościele Trójcy Świętej w Żórawinie

• 

  Herb rodziny von Stronchen (Stein)

Sydenberg

Sydenberg, von Seidenberg, Zydinberg.

• 

  Herb rodziny Sydenberg (Stein)

Tarnau

Tarnau, Tarnaw, von Tarnau und Kueschmalz, von Tarnau und Kuehschmaltz. Herb taki jak polski herb Leliwa, którym pieczętowali się m.in. Tarnowscy.

• 
  Herb na Epitafia_i_płyty_nagrobne_na_zewnętrznych_ścianach_wrocławskiej_fary_elżbietańskiej#Epitafium Petera Jenkwitza i jego żony Apolonii z domu Betsch, ok 1515
• 
  Herb Tarnau w zwieńczeniu portalu Kamienicy pod Gryfami (Rynek 2) zbudowanej 1587-1589. Dotyczy Apolonii Keltsch z domu Tarnau, żony kupca futrami Konrada Keltscha (obok jego herb).
• 
  Von Tarnau und Kuehschmaltz; herb na sklepieniu nawy zachodniej (część środkowa) Sali Wielkiej Ratusza (1935)
• 
  Herb rodziny Tarnau (Stein, 1963, 256, t XXIII 5)

Tauchen

Tauchen, Tauch, Tawchen

• 
  Sakramentarium Tauchena w farze elżbietańskiej; na tarczy z lewej znak identyfikowany z gmerkiem Josta Tauchena

Themmritz

Themmritz, von Temritz

• 

  Herb rodziny Themmritz (Stein)

Thiele

Thiele, Thyl, Thyle, Tyle. Tilo

• 
  Pierwszy herb od lewej na fragmencie epitafium z 1588 r. zmarłego 3 lata wcześniej Petera Haunolda przedstawiającym jego córki z drugą żoną Marthą z d. von Holtz (zm. 1582). Herb reprezentuje Marię (1571-1604), od 1588 żonę Nicolausa Thiele (zm. 1595).
• 

  Herb rodziny Thiele (Stein)

Thielisch

Thielisch, von Thielisch, Tilesius von Tilenau

• 

  Herb rodziny Thielisch (Stein)

Tinczmann

Tinczmann, von Tinzmann

• 

  Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485) radnego reprezentuje Nicolausa Tinczmanna

• 

  Herb wrocławskiej rodziny Tinczmann (Stein)

• 

  Herb wrocławskiej rodziny von Tinzmann (Stein)

Titzen

Titzen, Titius, von Titzen, von Titzenhofen, Titz von Titzenhofen

• 

  Titzen; herb na sklepieniu nawy zachodniej (część środkowa) Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza (1935)

• 

  Herb wrocławskiej rodziny von Titzen (Stein 1963, 278, t. XXIX)

Ulmer

Ulmer, Ulmer von Ulmenheim

• 

  Ulmer na epitafium Evy Pusch, fara magdaleńska

Ungeraten

Ungeraten, Ungerathen, Ungerotin

• 
  Herb Ungeraten na epitafium Josefa Rindfleischa (1534-1598) i jego żon w farze elżbietańskiej. Dotyczy babki macierzystej Josefa Ottilie von Ungeraten.
• 

  Herb rodziny Ungeraten (Stein 1963, t X)

Uthmann von Ransern

Uthmann von Ransern

• 

  Herb rodziny Uthmann von Ransern (Stein)

Uthmann und Rathen

• 

  Epitafium Hieronima von Uthmann und Rathen zm. 1580 i jego żony Ewy z domu Morenberg zm. 1583

• 

  Uthmann und Rathen (górny herb) na epitafium Hieronima von Uthmann und Rathen zm. 1580 i jego żony Ewy z domu Morenberg zm. 1583

• 

  Herb rodziny Uthmann von Rathen (Stein)

Uthmann und Schmolz

von Uthmann und Schmolz, von Uthmann III, Uthmann von Schmolz

• 

  Rynek 8 (kamienica Pod Siedmioma Elektorami); herb rodziny Uthmann und Schmolz w przejściu pomiędzy salą sprzedaży, a zapleczem sklepu sieci Żabka (2024), I poł. XVI w.

• 

  Herb na epitafium Mikołaja von Uthmann und Schmolz (zm. 1550) na jego epitafium z 1545 r. w farze elżbietańskiej

• 

  Herb rodziny Uthmann von Schmolz (Stein)

Vogt

Vogt, Vogtt, von Vogten, Vogt und Westerbach

• 

  Herb rodziny Vogt und Westerbach (Stein 1963, t. XVIII)

Vollgnad

Vollgnad, Vilgnad, von Vollgnad

• 

  Herb na sklepieniu nawy zachodniej (część południowa) Sali Wielkiej Ratusza (1935)

• 

  Herb rodziny Vollgnad (Stein 1963, 275-276, t. XXVIII 2)

Wazenrode

von Wazenrode, Goblo

• 

  Herb rodziny von Wazenrode (Stein)

Weber

Weber

• 

  Herb Ananiasza Webera (zm. 1665) na szczycie jego epitafium w farze elżbietańskiej

Wehner

Wehner, von Wehner, von Posadowsky-Wehner

• 

  Herb rodziny von Wehner (Stein)

Willer

Willer, von Willer Rodzina ze Zgorzelca obecna we Wrocławiu przez dwa pokolenia w XVI i pocz. XVII w. W linii zgorzeleckiej czeska szlachta od 1537 r. (w 1578 r. potwierdzenie i uzupełnienie dla przedstawiciela wrocławskiej gałęzi rodziny).

• 

  Herb Willerów w dwóch odmianach (druga na epitafium w Zgorzelcu) (Siebmacher 1894, s. 118, 199 i tablice 76, 76.)

• 

  Herb Willerów (Siebmacher 1894, s. 118, 199 i tablice 76, 76.)

Willusch

Willusch, Willichius

• 

  Herb rodziny Willusch (Stein)

Wolf

Wolf, Wolf von Wolfsburg

• 

  Herb rodziny Wolf von Wolfsburg (Stein)

Wolff

Wolff, Wolff aus Schwaben, von Wolff
30 IX 1706 r. Johann Georg von Wolff (zm. 1722), wrocławski kupiec i ławnik, został przez cesarza Józefa I wyniesiony do stanu rycerskiego Królestwa Czech.

• 

  Herb von Wolff nad wejściem do zakrystii wrocławskiej fary elżbietańskiej

• 

  Herb rodziny von Wolff (Stein)

Yban

Iban, Yban

• 

  Gmerk na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485) radnego reprezentuje Andreasa Ybana

• 

  Gmerk (Hausmarke) rodziny Yban (Stein)

Zacharias

von Zacharias, von Sachenkirch, von Czachris, von Czacheris, von Sacherwitz

• 

  Herb żony Mikołaja Lindnera (zm. 1511) na jego epitafium

• 

  Herb rodziny Zacharias (Stein)

Zang

Zang, von Zangen, von Zange und Oberlahnstein, von Zangen und Oberlahnstein

• 

  Herb rodziny von Zangen und Oberlahnstein (Stein)

Zindel

von Zindel, von Zindal, Zindalski, Cyndato

• 

  Herb rodziny von Zindel (Stein)

Literatura

• Dworzaczek Włodzimierz. Przenikanie szlachty do stanu mieszczańskiego w Wielkopolsce w XVII i XVIII w. Przegląd Historyczny 1956, 47/4, s. 656-684.
• Gmerki i herby mieszczańskie. W: Encyklopedia Wrocławia. Wrocław: 2006, s. 239.
• Mülversted George Adalbert von. Ausgestorbener Adel der Fürstenthümer Schwarzburg, zugleich als Entwurf eines Lexicons des früheren Schwarzburgischen Adels (J. Siebmachers's großes Wappenbuch, Band 6, Abt. 13). Nürnberg: 1908.
• Schellenberg Alfred. Schlesisches Wappenbuch Bd 1. Görlitz: 1938.
• Siebmacher Johann. Johann Siebmachers grosses und allgemeines Wappenbuch. In einer neuen, vollständig geordneten und reich vermehrten Auflage mit heraldischen und historisch-genealogischen Erläuterungen. Neu hrsg. von Otto Titan von Hefner. Bd. 5, Abt. 1: Zweitausend bürgerliche Wappen. Nürnberg 1857.
• Siebmacher Johann, opracowanie Blážek Konrad. Der abgestorbene Adel der preussischen Provinz Schlesien und der Oberlausitz. Teil 2. Nürnberg 1890.
• Wrocław Bibliografia