Georg von Stein

Demoniczny pełnomocnik Króla Macieja Korwina na Dolnym Śląsku Georg von Stein (von Stain, von Steyn lub Jörg von Stein) urodzony ok. 1425/1430 r., zm. 3 grudnia 1497 w Berlinie, to pochodzący z Górnej Szwabii znaczący polityk środkowoeuropejski drugiej połowy XV w. Najpierw był współpracownikiem i bliskim powiernikiem arcyksięcia Albrechta VI Habsburga (1418-1464), brata Fryderyka III (1415-1493), króla Niemiec (od 1440), cesarza (od 1452). Po jego niespodziewanej wczesnej śmierci służył arcyksięciu Zygmuntowi Habsburgowi (1427-1496), potem królowi Czech Jerzemu z Podiebradów (1420-1471), a w końcu królowi Węgier Maciejowi Korwinowi (1443-1490). Z ramienia tego ostatniego w latach 1480-1488 był namiestnikiem Dolnego Śląska i jednocześnie starostą dziedzicznego księstwa świdnicko-jaworskiego. W okresie 1481-1485 pełnił też funkcję landwójta Dolnych Łużyc, a od 1481 do 1490 roku był landwójtem Górnych Łużyc.

Herb Stein; Herbarz Scheilblerów (między 1450 a 1480). W złotym polu tarczy trzy czarne wilcze haki ułożone jeden nad drugim. Klejnot: nad hełmem w koronie, złoty wilczy hak, na końcach ozdobiony pawimi piórami. Labry czarne podbite złotem.

Istnieje ponad 25 herbów Stein. Znak używany przez Georga, podpisującego się też często von Stain pozwala nam zidentyfikować jego konkretny ród w tej mnogości rodzin o tak popularnym w Niemczech nazwisku. W złotym polu tarczy trzy czarne wilcze haki ułożone jeden nad drugim; w klejnocie nad hełmem w koronie kolejny wilczy hak, ozdobiony na końcach pawimi piórami; czarne labry podbite złotem (rys. 1). Gdy pojawiają się trzymacze to są nimi dwa gryfy. Godło wskazuje na von Steinów z Górnej Szwabii. Wywodzili się z ministeriałów (rycerzy służebnych) czyli niewolnych urzędników dóbr królewskich i klasztorów, a później także możnowładców, którzy z czasem (XIII w.) uzyskali wolność i prawo przynależności do stanu rycerskiego. Taką drogą powstała w Niemczech duża część szlachty. W zhierarchizowanym niemieckim systemie, głównie szlachty niższej.

Nazwa tej konkretnej rodziny najprawdopodobniej pochodzi od ich rodowego siedliska, zamku Rechtenstein nad Górnym Dunajem w dzisiejszej Badenii-Wirtembergii, który po raz pierwszy został wspomniany w dokumentach w 1331 roku. Wówczas to zasiadający na nim Berthold, dla odróżnienia od innych linii rodowych, nazwał się Stain vom Rechtenstein. Trudno rozeznać się w genealogicznym gąszczu nawet tylko Steinów z “wilczymi hakami” ze Szwabii i nie jest to celem tej biografii. Musi wystarczyć stwierdzenie, że Georg prawdopodobnie pochodził z linii Uttenweiler czyli władztwa koło Biberach.

Nie można uchylić się jednak od próby przedstawiania pokolenia bezpośrednio poprzedzającego Georga oraz jego rodzeństwa chociaż nie ma na ten temat dużo informacji. Ojcem był zmarły pomiędzy 1477, a 1481 r. Konrad. 6 stycznia 1415 r. pojawia się w Konstancji w służbie króla Niemiec i Węgier Zygmunta Luksemburskiego z roczną gażą 400 florenów. Król przybył tu 2 tygodnie wcześniej (24 grudnia) w związku z toczącym się soborem. Data wstąpienia do służby nie była przypadkowa gdyż okres świąt Bożego Narodzenia trwający właśnie do dnia Trzech Króli był czasem nie tylko ciągłego ucztowania, ale też podsumowania zasług, ich wynagradzania i przyjmowania kandydatów do dworskiej kariery. Konrad von Stain nie zrobił wielkiej ale aż do 1431 r. pojawia się w dokumentach wychodzących z królewskiej kancelarii. W latach 1427-1429 Konrad służył również księciu bawarskiemu Ludwikowi VII Brodatemu.

Ten artykuł jest w fazie tworzenia

Dwóch szwabskich szlachciców spotkało się na targu. Jeden z nich, znany ze swojej oszczędności, pokazywał nowo kupiony płaszcz.

„Ile zapłaciłeś za ten piękny płaszcz?” - zapytał drugi szlachcic.

„Nic!” - odparł dumnie pierwszy. „Wynegocjowałem, że zapłacę dopiero w przyszłym roku, a do tego czasu zamierzam nosić go do woli.”

Drugi szlachcic, zdumiony, zapytał:

„A co zrobisz, gdy nadejdzie termin zapłaty?” Pierwszy uśmiechnął się szeroko i powiedział:

„Wtedy powiem, że płaszcz już się zużył i nie jest wart tych pieniędzy!”

Bibliografia

Aubin H. (red.), Geschichte Schlesiens, t. 1: Von der Urzeit bis zum Jahre 1526, Breslau 1938.

Baczkowski K., Między czeskim utrakwizmem a rzymską ortodoksją, czyli walka Jagiellonów z Maciejem Korwinem o koronę czeską w latach 1471–1479, Oświęcim 2014.

Buśko C., Goliński M., Kaczmarek M., Ziątkowski L., Historia Wrocławia. Od pradziejów do końca czasów habsburskich, Wrocław 2001.

Chmel Joseph, Regesta chronologico-diplomatica Friderici III. Romanorum Imperatoris (Regis IV.). Auszug aus den im k. k. geheimen Haus-, Hof- und Staatsarchive zu Wien sich befindenden Reichsregistraturbüchern vom Jahre 1440–1493, Wien 1840.

Chmel J. (wyd.), Urkunden, Briefe und Actenstücke zur Geschichte der habsburgischen Fürsten K. Ladislaus Posth., Erzherzog Albrecht VI. und Herzog Siegmund von Österreich. Aus den Jahren 1443–1473, Wien 1850.

Doblinger Max, „Die Herren von Walsee. Ein Beitrag zur österreichischen Adelsgeschichte”, Archiv für österreichische Geschichte, Bd. 95, Wien 1906, s. 235–578.

Eschenloer P., Geschichte der Stadt Breslau, wyd. G. Roth, t. 2: Chronik ab 1467, Münster–New York–München–Berlin 2003.

Fraknói W., Mathias Corvinus, König von Ungarn 1458–1490, Freiburg im Breisgau 1891.

Horváth Richárd, Itineraria regis Matthiae Corvini et reginae Beatricis de Aragonia, 1458–[1476]–1490, Budapest 2011.

Kneschke R., Georg von Stein. Versuch einer Biographie, Weida in Thüringen 1913.

Kronthal B., Wendt H. (wyd.), Politische Correspondenz Breslaus im Zeitalter des Königs Matthias Corvinus, cz. 1: 1469–1479, „Scriptores rerum Silesiacarum”, t. 13, Breslau 1893.

Kronthal B., Wendt H. (wyd.), Politische Correspondenz Breslaus im Zeitalter des Königs Matthias Corvinus, cz. 2: 1479–1490, „Scriptores rerum Silesiacarum”, t. 14, Breslau 1894.

Kuen Michael, Collectio scriptorum rerum historico-monastico-ecclesiasticarum variorum religiosorum ordinum, t. I, cz. 2, Günzburg–Ulm 1756.

Markgraf H., „Heinz Dompnig, der Breslauer Hauptmann † 1491”, „Zeitschrift des Vereins für Geschichte und Alterthum Schlesiens”, t. 20, 1886, s. 157–196.

Markgraf H., „Stein, Georg von”, w: Allgemeine Deutsche Biographie, t. 35, Leipzig 1893, s. 608–613.

Mrozowicz W., „Dolny Śląsk w latach 1327–1526”, w: Dolny Śląsk. Monografia historyczna, red. W. Wrzesiński, Wrocław 2006, s. 105–141.

Mühle E., Historia Wrocławia, przeł. J. Janicka, Warszawa 2023.

Müller M., „Der Glogauer Erbfolgestreit (1476–1482) zwischen den Markgrafen von Brandenburg, Herzog Johann II. von Sagan und Matthias Corvinus, König von Ungarn und Böhmen”, „Slezský sborník – Acta Silesiaca”, t. 108, 2010, s. 22–59.

Nowacki Wojciech, „Wizyty królów czeskich w późnośredniowiecznym Wrocławiu”, „Studia Periegetica” 4, 2010, s. 83–104.

Orzechowski Kazimierz, Historia ustroju Śląska 1202–1740, Wrocław 2005.

Pez Hieronymus, Scriptores rerum Austriacarum veteres ac genuini, t. II, Leipzig 1725.

Pritz Franz Xaver, „Jörg von Stein, der Herr und Regierer der Herrlichkeit Steier. Ein Bruchstück aus der Geschichte des Landes ob der Enns”, w: Vierzehnter Bericht über das Museum Francisco-Carolinum, Linz 1854, s. 1–42.

Riedel A.F. (wyd.), Codex diplomaticus Brandenburgensis, I. Hauptteil, t. 11, Berlin 1856; III. Hauptteil, t. 3, Berlin 1861; I. Hauptteil, t. 24, Berlin 1863.

Weiß F.G.A. (wyd.), Chronik der Stadt Breslau von der ältesten bis zur neuesten Zeit, Breslau 1888.

Wendt H., „Die Stände des Fürstenthums Breslau im Kampfe mit König Matthias Corvinus, 1469–1490”, „Zeitschrift des Vereins für Geschichte und Alterthum Schlesiens”, t. 32, 1898, s. 157–176.

Wendt H., „Schlesien im Kampfe des Königs Matthias mit dem Kaiser, 1482. Nach einem Schreiben des Königs an Georg von Stein”, „Zeitschrift des Vereins für Geschichte und Alterthum Schlesiens”, t. 31, 1897, s. 231–242.

Żerelik R., „Dzieje Śląska do 1526 roku”, w: M. Czapliński, E. Kaszuba, G. Wąs, R. Żerelik, Historia Śląska, Wrocław 2007, s. 18–121.