Plik:Unikowice.jpg

Unikowice (niem. Heinzendorf), gm. Paczków, pow. nyski, fot. 2021.

Granitowy krzyż po wschodniej stronie drogi z Paczkowa do Dziewiętlic, w pobliżu rozwidlenia drogi do wsi Lisie Kąty (50°26'54.9"N 17°01'10.7"E). 111×113×25 cm.

Na krzyżu prawdopodobnie ryt daty - 1254. Analiza w Wojtucki Daniel. Zobniów Stanisław. Kamienne krzyże na Śląsku, Górnych Łużycach i ziemi kłodzkiej. Wrocław: Atut, 2017 jest niejasna (patrz niżej), gdyż jeżeli przyjąć datę 1254, to nie bardzo można wiązać z nim umowę z 1512 r.

s. 175, 176
Ugody kompozycyjne bardzo lakonicznie wspominają o postawieniu pomnika pojednania na grobie ofiary, o czym była już mowa wyżej622. Równie interesującym przykładem jest kamienny krzyż z Unikowic koło Paczkowa, do którego zachowała się ugoda z 1512 r., mówiącą o obowiązku ustawienia w tej miejscowości kamiennego krzyża. Jednocześnie znamy także dokument z 1526 r. mówiący, iż „most przy drodze do Unikowic przy kamiennym krzyżu, jak i grób, mieszkańcy powinni utrzymywać w dobrym stanie”623. Możliwe jest więc, że oba dokumenty traktują o tym samym obiekcie, więc mamy do czynienia z pomnikiem, któremu towarzyszy pochówek ofiary. Kamienny krzyż w Unikowicach stojący przy drodze prowadzącej z Paczkowa budzi zainteresowanie z tego powodu, że jego usytuowanie należy uznać za pierwotne. Przeprowadzenie badań archeologicznych przy obiekcie poświadczonym w dokumentach, może doprowadzić do odkrycia przy nim lub pod nim grobu ofiary.

s. 588
Najstarsza wzmianka o krzyżu pochodzi z 1512 r. W 1865 r. F. Triest podał bezpośrednio pierwszą informację o tym krzyżu. Dawniej stał 9 m na SW, symetrycznie po drugiej stronie drogi. Przeniesiono go stamtąd podczas poszerzania jezdni w latach 1885–1886. W 1909 r. P. Kutzer podał opis i przytoczył informacje dotyczące rytu daty. Autor wspomniał o dokumencie wystawionym w Otmuchowie 25 kwietnia 1526 r., gdzie krzyż ten został wymieniony jako punkt odniesienia przy okazji kwestii utrzymania drogi i mostu, czyli pomnik ten musiał stać tam wcześniej. W 1923 r. M. Hellmich podał lokalizację, wymiary, materiał i sylwetkę. W 1933 r. K. Bornhausen potwierdził ryt daty: 1254 na tym obiekcie.

Jako autor tego zdjęcia udostępniam je na licencji CC BY-NC-SA 4.0 – za uznaniem autora, bez użycia komercyjnego, na tych samych zasadach. Przeczytaj warunki zachowania licencji. Michał Zalewski