Epitafium Szymona Jabłonowskiego w kościele w Andrzejewie

Barokowe epitafium z połowy w. XVII w kościele pw. św. Bartłomieja w Andrzejewie poświęcono pamięci Szymona Jabłonowskiego pisarza nurskiego, jego trzem małżonkom i synowi.

Jabłonowscy herbu Grzymała to wyróżniający się zamożnością ród w morzu okolicznej szlachty zaściankowej mazowieckiej ziemi nurskiej i przyległych terenów ziemi bielskiej i drohickiej województwa podlaskiego. Urodzony prawdopodobnie około 1590 roku Szymon Jabłonowski, piszący się z Jabłonowa (Jabłonowo pod Andrzejewem), był właścicielem Mianowa, leżącego 5 kilometrów na południe od rodowej siedziby. Solidna, średnioszlachecka — jak na północno-wschodnie Mazowsze — zamożność umożliwiała mu udział nie tylko w życiu publicznym, ale i politycznym.

Miał obycie prawne, gdyż karierę zaczynał jako regent nurski. Regent to funkcja, która nie była formalnie urzędem ziemskim, lecz stanowiskiem wymagającym wykonywania realnych obowiązków. Był to pomocnik pisarza ziemskiego, czyli osoby wchodzącej w skład sądu ziemskiego, odpowiedzialnej za prowadzenie ksiąg ziemskich, w których zapisywano tzw. akty wieczyste dotyczące spraw majątkowych szlachty. W praktyce czynności te wykonywał regent (stąd nazwa rejent na notariusza). W 1620 roku Szymon został deputatem (sędzią) do Trybunału Koronnego w Piotrkowie Trybunalskim. Deputata wybierał nie sejmik ziemski nurski, gdyż reprezentował on całe województwo mazowieckie (dziesięć ziem). Sejmik deputacki zbierał się w Warszawie i co rok wybierał dwóch deputatów wskazanych przez poszczególne ziemie na zasadzie alternaty ustalonej zgodnie z hierarchią ziem księstw mazowieckiego (ziemia nurska był na końcu razem z liwską za w kolejności: czerską i warszawską, wiską i wyszogrodzką, zakroczymską i ciechanowską, łomżyńską i różańską). Deputat musiał być według ordynacji z 1578 roku: osobą „godną, bogobojną, cnotliwą, prawa i zwyczajów sądowych onego kraju umiejętną, osiadłą (osiadłą, czyli powinien być posesjonatem w ziemi go wskazującej).” Deputatami zostawali głównie ludzie młodzi, bo nie mogły być nimi osoby sprawujące urzędy ziemskie, senatorskie czy centralne. Było to więc stanowisko uważane za dobry wstęp do kariery. Wśród wymagań nie było kwalifikacji prawniczych ani wcześniejszej praktyki w sądzie, ale wystawienie przez nurzan kandydatury Jabłonowskiego miało niewątpliwe związek z jego regenckimi doświadczeniami. Nie wiadomo, jakie wykształcenie miał Szymon Jabłonowski, ale raczej nie prawnicze. Uznawany był jednak, również później, za zdolnego prawoznawcę.

W 1627 roku Jabłonowski zostaje posłem ziemi nurskiej na Sejm (sejmik ziemi nurskiej wybierał dwóch posłów). W tymże roku awansuje z regenta na pisarza ziemskiego. Tu trzeba wyjaśnić, że hierarchia urzędów ziemskich w województwie mazowieckim miała swoje odrębności wynikające z historii księstwa mazowieckiego, które aż do 1526 r. było tylko lennem królestwa polskiego, zachowując swoje odrębne prawo i administrację, co wpłynęło też na ich kształt już podczas przynależności do Korony. Pisarz nie był w księstwie klasycznym dożywotnim urzędem ziemskim, lecz był częścią książęcej administracji i urząd ten nie wszedł w hierarchiczną strukturę awansów urzędów ziemskich, jak w innych województwach. Uwaga ta jest ważna w aspekcie fragmentu epitafium (patrz jego tekst niżej), brzmiącego: "Szymon Jabłonowski, pierwej stolnik, potem pisarz ziemi nurskiej". Według konstytucji sejmowej z 1611 roku ustalającej hierarchię urzędów ziemskich w Koronie o wiele bardziej honorowy był urząd stolnika (piąta pozycja) niż pisarza (dwunasta pozycja -czwarta od końca). Tymczasem Mazowszanie Jabłonowscy wyraźnie bardziej cenią sobie urząd pisarza. Z tego fragmentu epitafium dowiadujemy się też, że zmarły był stolnikiem nurskim. Stało się to prawdopodobnie po deputowaniu w 1620 r.

Szymon Jabłonowski dysponował znajomością procedur kancelaryjnych i doświadczeniem w praktyce urzędniczej, ponieważ pełnił funkcję regenta ziemi nurskiej. Regent nie był formalnie

Szymon Jabłonowski herbu Grzymała – pisarz ziemski nurski w 1627 roku, deputat na Trybunał Koronny w 1620 roku.

Poseł na sejm 1627 roku. Podpisał elekcję Władysława IV Wazy z ziemią nurską. W 1648 roku był elektorem Jana II Kazimierza Wazy z województwa podlaskiego[1], podpisał jego pacta conventa[2].

D. O. M.
TV LEZY VRODZONY SIMON IABłONOVSKY PIERWEI
STOLNIK POTYM PISARZ ZIEMIE NVRSKIEY Z ZO
NAMI SVEMI DOROTHĄ CWIKLIŃSKĄ HELZBIETĄ
PODOSKĄ KATHARZYNĄ WOYSŁAWSKĄ Y Z SYNEM
IERZYM PODSTAROSCIEM GRODZKIEM OSTRO
WSKIEM CZŁOWKIEK PRZYSTOYNIE ŻYIĄCZY
KATHOLIK WIERNY DEPUTATEM NA TRYBUNA
ŁACH POSŁEM NA SEYMACH BYWAIĄCZY ZPOCHWA
ŁĄ PANIE BOZE BĄDZ MV MIŁOSCIW

IMUS AB HAC VITA MORIENDO NEC MORA SIC UCS
IBIT IS ET MORTIS TRISTEM GUSTABIT EXHAVST(VM)
IBVNT SIC OMNES ET QVI NASCENTVR AB ILLIS

Odchodzimy z tego życia przez śmierć, bez zwłoki,
tak i oni skosztowali gorzkiego wyczerpania śmierci,
tak odejdą wszyscy, którzy narodzą się z nich.

• 

  Epitafium

• 

  Herby Grzymała, Prus, Trzaska, Rogala; w szczycie Grzymała

• 

  Ołtarz główny

• 

  Archanioł Michał