Peter Eschenloer
Peter Eschenloer, Eschenloër (ur. ok 1420 w Norymberdze, zm. 12 maja 1481 r. we Wrocławiu), pisarz miejski Wrocławia i dyplomata. Do historii przeszedł jako autor Kroniki Wrocławia (Historia Wratislavienis, Geschichte der Stadt Breslau ) opisującej barwnie dzieje miasta w latach 1438-1471 .
Syn norymberskiego kupca. Studiował od 1442 roku w Lipsku i uzyskał w semestrze letnim 1448 roku tytuł bakałarza, a w semestrze zimowym tytuł magistra. W międzyczasie studiował jeden semestr w 1447 roku w Erfurcie. W mowie końcowe rektora lipskiego uniwersytetu, obrazującej osiągnięcia studentów za pomocą instrumentów muzycznych, Eschenloer został wymieniony jako pierwszy i przyrównany do organów, co oznaczało, że był najlepszym absolwentem.
W 1450 r. Peter Eschenloer otrzymał stanowisko rektora szkoły miejskiej w Görlitz.
Peter Eschenloer (zm. 12 maja 1481) był wrocławskim kronikarzem i sekretarzem miejskim XV wieku. Pisał liczne pisma do książąt i papieży. Chociaż nie był prawnikiem, od początku urzędowania wywierał wpływ na kancelarię miejską. Był jednym z najbardziej wpływowych sekretarzy miejskich w drugiej połowie XV wieku. Jego główne dzieło "Historia miasta Wrocławia" jest według oceny mediewistki Gunhild Roth "najważniejszą i jednocześnie prawdopodobnie jedyną napisaną w języku narodowym śląską kroniką średniowiecza w ogóle".[1]
Sam Eschenloer jest "jednomyślnie uważany za najważniejszego średniowiecznego kronikarza Śląska".[2]
Pochodzenie.
Twierdzenie w starszej literaturze fachowej o urodzeniu w latach 20. XV wieku i imigracji z ojcem z Norymbergi do Görlitz nie jest udowodnione. Wskazówkami na to są liczni norymberscy kowale i handlarze żelazem w XV wieku o nazwisku Eschenloer, pobyt Eschenloera w Norymberdze w 1462 roku w ramach podróży służbowej oraz szwagierka Petera Eschenloera z Norymbergi o imieniu "Barb Eschenlaerin",[3] z którą korespondował listownie w 1470 roku.
Jego brat Heinrich jest udokumentowany w Görlitz od 1471 roku i był sędzią.
Eschenloer studiował od lata 1442 roku w Lipsku i uzyskał w semestrze letnim 1448 roku tytuł bakałarza, a w semestrze zimowym tytuł magistra. W tym czasie studiował jeden semestr w 1447 roku w Erfurcie. W typowej mowie końcowej, prawdopodobnie rektora lipskiego, ten zobrazował osiągnięcia studentów za pomocą instrumentów muzycznych. Eschenloer został wymieniony jako pierwszy i porównany do organów, co oznacza, że był najlepszym absolwentem.
Jego działalność dydaktyczna około 1450 roku i rektorat około 1453 roku w Görlitz nie są udokumentowane, podobnie jak jego pochodzenie, ale wydają się być pewne dla Gunhild Roth, autorki jego biografii. Jednakże w Görlitz był żonaty z Knowffmüller, z której małżeństwa pochodził syn Eschenloera, Melchior. Melchior (zm. 1497) podążył za swoim ojcem, który wyemigrował do Wrocławia, do tego miasta i został sekretarzem kancelarii polskiego króla Władysława. Johannes Frauenburg w liście do Eschenloera wymienił jego pasierba Mathiasa Behlera i szczegółowo podkreślił urodę narzeczonej Eschenloera. Zanim Eschenloer wyemigrował do Wrocławia, zmarła jego żona.
We Wrocławiu 17 maja 1455 roku został wprowadzony na urząd sekretarza miejskiego. W 1461 roku poślubił Barbarę Freiberg, córkę kupca i radnego Prokopa Freiberga. Z tego małżeństwa pochodziło ośmioro dzieci, z wyjątkiem Lucii i Albrechta urodzone przed 1475 rokiem:
- Clara (wyszła za mąż za Georga Emmericha)
- Barbara (wyszła za mąż w 1486 roku za Johanna Zacharie)
- Anthonius (ożenił się w 1496 roku z wdową po Frauenburgu)
- Barnabas
- Walpurga
- Lucia
- Albrecht (ur. 13 maja 1479 we Wrocławiu)
- Dorothee
Gunhild Roth oceniła Eschenloera na podstawie studiów nad jego pismami jako "utalentowanego narratora, lojalnego pracownika Rady, zaangażowanego nowego obywatela".[4] Ubolewała nad brakiem do dziś analizy jego pism według współczesnych standardów.
Eschenloër: Peter E., urodzony w Norymberdze prawdopodobnie po 1420 roku, przenosi się z ojcem do Görlitz, studiuje i uzyskuje tytuł magistra, zostaje w 1453 roku rektorem szkoły w Görlitz, a w 1455 roku sekretarzem miejskim we Wrocławiu, na którym to stanowisku umiera 12 maja 1481 roku. Jego działalność urzędnicza przypada na okres wielkiej walki tego miasta z królem czeskim Jerzym z Podiebradów, dlatego musiał prowadzić bardzo ożywioną korespondencję dyplomatyczną, zwłaszcza z Kurią. Jego główne znaczenie wynika z jego działalności pisarskiej. W 1464 roku na zlecenie Rady przetłumaczył dzieło Eneasza Sylwiusza Piccolominiego "De Bohemorum origine ac gestis historia", a w 1456 roku "Gesta dei per Francos" Roberta Mnicha. W nawiązaniu do Eneasza Sylwiusza rozpoczął w 1463 roku swoją "Historia Wratislaviensis et que post mortem regis Ladislai sub electo Georgio de Podiebrad Bohemorum rege illi acciderant prospera et adversa", która w latach 1438-1458 jest głównie streszczeniem z Eneasza Sylwiusza, przedstawia szczegółowo wydarzenia z lat 1458-1460 w powiązaniu ze sobą, a od 1463 roku jest kontynuowana jednocześnie z wydarzeniami, po części jako dziennik, po części jako zbiór dokumentów. Została wydana w 1872 roku jako tom VII "Scriptores rerum Silesiacarum" przez H. Markgrafa. Prawdopodobnie dopiero pod koniec życia podjął się jej niemieckiego opracowania, które jest kontynuowane do 1479 roku [349] i w żywym języku próbuje bardziej spójnego, pragmatycznego przedstawienia, ale właśnie dlatego i ze względu na swoją tendencję do trzymania lustra przed współobywatelami, traci na dokładności i rzetelności. Wydanie, które J. G. Kunisch przygotował w 1827 i 28 roku w 2 tomach pod tytułem: "Geschichten der Stadt Breslau 1449-1479", jest bardzo niedoskonałe. Ani niemieckie, ani łacińskie opracowanie nie może być nazwane kroniką wrocławską w ścisłym tego słowa znaczeniu, Eschenloër jest raczej najważniejszym źródłem do historii króla Jerzego z Podiebradów, zwłaszcza dla jego stosunków z Kurią i wszystkimi wrogimi mu mocarstwami w jego królestwie i poza nim, a także dla jego upadku, wprawdzie jest wrogiem króla, ale uczciwym i kierującym się dążeniem do mówienia prawdy w swoim rozumieniu. Tekst niemiecki opowiada również o walce między Władysławem a Maciejem o koronę czeską.
Znaczenie Petera Eschenloëra jako historyka było wprawdzie doceniane we Wrocławiu, ale zawsze pozostawał on w cieniu późniejszych historyków i breslaulogów, takich jak Karl Adolf Menzel czy Adolph Weiß.
Niemniej jednak Eschenloer był prawdopodobnie jednym z pierwszych znaczących historyków, któremu należy się wielka zasługa za rozbudzenie zainteresowania historią Wrocławia wśród szerokich warstw ludności.
O jego życiu i działalności nie wiemy zbyt wiele. Był rodowitym Norymberczykiem, który przybył na Śląsk około 1440 roku i już jako rektor szkoły miejskiej w Görlitz zwrócił na siebie uwagę. Posiadał znakomite wykształcenie i zaczął intensywnie zajmować się historią Śląska. Jego solidna wiedza najwyraźniej umożliwiła mu objęcie urzędu sekretarza miejskiego Wrocławia, który zaproponowano mu w 1455 roku. Tutaj napisał dwutomowe dzieło historyczne "Historia Wratislaviensis", barwnie napisaną historię miasta, w której poświęcił się szczególnie osobie znienawidzonego króla husyckiego, Jerzego z Podiebradów (zob. hasło). Dzieło Eschenloëra rozpoczyna się 14 lat przed objęciem rządów przez młodego króla Władysława Pogrobowca (zob. hasło) w 1440 roku i kończy się na roku 1479.
Godne uwagi jest to, że dalekowzroczny sekretarz miejski Wrocławia w żadnym wypadku nie chciał pogodzić się z silną przewagą tak wielu zakonów żebraczych we Wrocławiu. Pisze o tym: „Miasto jest również zbyt biedne i zbyt małe, aby utrzymać tak wiele zakonów żebraczych, kościołów i szpitali”.
Ponadto wielokrotnie napomina władze Wrocławia i jego mieszkańców, aby powstrzymywali się od wszystkiego, co mogłoby doprowadzić do wciągnięcia ich w konflikty zbrojne, które mogą przynieść miastu i jego mieszkańcom tylko nieszczęście.
"Historia miasta Wrocławia Petera Eschenloëra lub Pamiętniki jego czasów od roku 1440 do 1479" ukazała się w niemieckim tłumaczeniu po raz pierwszy w 1827/28 roku we Wrocławiu, wydana przez J.G. Kunischa. Wielu późniejszych breslaulogów i historyków korzystało z zapisków Eschenloëra i do dziś jego dzieło historyczne ma pewne znaczenie. Eschenloër może nie być tak bardzo znaczący jako historyk, ale o wiele bardziej jako źródło informacji o późnośredniowiecznym Wrocławiu. Peter Eschenloër mieszkał przy ulicy Mäntlergasse, tam też zmarł 12 maja 1481 roku. Jego dom już dawno nie istnieje. Jednak miasto Wrocław pamiętało o nim i nazwało małą ulicę w dzielnicy Michaelisviertel imieniem tego znaczącego sekretarza miejskiego.
