Figura św. Jana Nepomucena w Ratowicach koło Jelcza

Pomnik św. Jana Nepomucena w Ratowicach (Rattwitz) w gm. Czernica stoi na ulicy Polnej koło posesji 22 (51°02'10.9"N 17°15'50.3"E).

Figura pochodzi z 1729 roku (ewentualnie z 1732). Została w 2023 roku wyremontowana i odsłoniona ponownie 13 listopada tegoż roku. Św. Jan Nepomucen to chętnie przedstawiany w XVIII wieku męczennik, patron tajemnicy spowiedzi i opiekun mostów oraz ludzi zagrożonych na wodą. Rzeźba została wykonana w stylu barokowym, co jest charakterystyczne dla pomników św. Jana Nepomucena, wznoszonych licznie na terenach Europy Środkowej, szczególnie w Czechach, Austrii, na Śląsku i w Polsce.

Święty jest ukazany w tradycyjnym ujęciu ikonograficznym – w stroju kanonika z biretem na głowie. Charakterystycznym elementem jest aureola wokół głowy, składająca się z pięciu gwiazd. Symbolizują one cudowne okoliczności jego męczeństwa – gwiazdy miały się pojawić, gdy ciało świętego unosiło się w rzece Wełtawie. Figura ma dynamiczny, a jednocześnie zrównoważony układ. Postać św. Jana stoi w lekkim kontrapoście, co dodaje rzeźbie ruchu i wrażenia życia. Lekko wygięte kolana i asymetria w układzie ciała wskazują na typową dla baroku tendencję do dramatyzmu i ekspresji. Święty trzyma krucyfiks symbolizujący jego oddanie wierze i palmę wskazującą na męczeństwo. Figura znajduje się na ozdobnym cokole, który ma elementy heraldyczne odnoszące się do fundatora pomnika. Cokół jest masywny, co podkreśla monumentalność pomnika. Zwieńczenie pod postacią prostego sześcianu harmonizuje z rzeźbą i staje się jej integralnym elementem. Całość jest otoczona metalowym ogrodzeniem, co sugeruje jej szczególne znaczenie dla lokalnej społeczności.

Aureola z gwiazdami nad głową to jeden z najbardziej rozpoznawalnych elementów przedstawień św. Jana Nepomucena. Jest to nieodłączny atrybut świętego, symbolizujący jego świętość i nierozerwalny związek z Bożą opieką.

Rzeźba wpisuje się w tradycję baroku późnego, kiedy to wyraźne stało się zamiłowanie do dramatyzmu, ekspresji i ruchu w sztuce. Zauważalna jest również dbałość o detale, co jest typowe dla dojrzałego baroku. Jednocześnie figura św. Jana Nepomucena ma charakter dekoracyjny, pełniący funkcję zarówno religijną, jak i estetyczną w przestrzeni publicznej.

Chronostych

SILentIarII MartYrIs
HonorI perpetUo
StatUebat
DeVotUs CLIens

czyli: Milczącemu męczennikowi, ku wiecznej czci, wierny sługa postawił (tę) statuę.

Zakodowana w chronostychu data to 1729, jeżeli potraktujemy Y jako II, a U jak V. Jednak skomplikowanie tej poetycko-chronologicznej łamigłówki powodowało, że pojawiały się ułatwienia w postaci adaptacji innych liter do chronogramu. Zamiast V czyli 5 pojawiało się jak w tym wypadku U, a Y oznaczało II, ale Y mogło też nieraz oznaczać V. Należy więc też wskazać na alternatywną datę, czyli Y jak 5 i wtedy byłby to rok 1732.