Peter Eschenloer

Peter Eschenloer, Eschenloër (ur. ok. 1420 w Norymberdze, zm. 12 maja 1481 r. we Wrocławiu) – pisarz miejski Wrocławia i dyplomata. Do historii przeszedł jako autor Kroniki Wrocławia (Historia Wratislavienis, Geschichte der Stadt Breslau) opisującej barwnie dzieje miasta w latach 1438–1471.

Pochodził z Norymbergi. Prawdopodobnie syn norymberskiego kupca. Studiował od 1442 roku w Lipsku i uzyskał w semestrze letnim 1448 roku tytuł bakałarza, a w semestrze zimowym tytuł magistra. W międzyczasie studiował jeden semestr w 1447 roku w Erfurcie. W mowie końcowej rektora lipskiego uniwersytetu, obrazującej osiągnięcia studentów za pomocą instrumentów muzycznych, Eschenloer został wymieniony jako pierwszy i przyrównany do organów, co oznaczało, że był najlepszym absolwentem.

Od 1450 roku Peter Eschenloer był nauczycielem w szkole miejskiej w Görlitz, a ok. 1453 roku został jej rektorem. W tym czasie ożenił się z kobietą z rodziny Knowffmöller. Jej nazwiska dowiadujemy się pośrednio z pisma Eschenloera do rady miejskiej Görlitz z 25 listopada 1455 r. Były już wtedy nauczyciel przedstawia swoje stanowisko w związku z roszczeniami finansowymi skierowanymi do niego przez ucznia i jego matkę, związanymi ze stancją u Eschenloera. Na koniec prosi radę, aby udzieliła pisemnej odpowiedzi "mojemu szwagrowi Knowffmöllerowi". Małżonkowie mieli syna Melchiora (zm. 1497), a nieznana z imienia żona zmarła przed wyjazdem Petera do Wrocławia. 17 maja tegoż roku został wprowadzony na urząd sekretarza miejskiego, który pełnił do śmierci.

Jego kariera urzędnicza przypada na okres walki Wrocławia z narodowym husyckim królem Czech Jerzym z Podiebradów. Prowadził w związku z tym ożywioną korespondencję dyplomatyczną, zwłaszcza z Kurią Rzymską. Podróżował też jako reprezentant miasta.

W 1461 roku poślubił Barbarę Freiberg, córkę "bogatego kramarza" Prokopa Freiberga. Bogaci kramarze (institores) to górna warstwa wrocławskiego pospólstwa. Posiadali kramy w murowanym (po 1373 r.) budynku na północ od Sukiennic, nazywanym właśnie "Kramy Bogate". Handlowali towarami o większej niż zwykli kramarze wartości, luksusowymi i importowanymi. Były to przykładowo: sztaby żelaza o wadze mniejszej niż cetnar, kosy, ostrza oraz miedź, ołów, cynę, stal, ałun, kamień winny, weneckie mydło, olej drzewny, wosk, kminek, cukier, ryż, migdały, rodzynki, anyż, figi, pieprz, imbir, gałka muszkatołowa, goździki, cynamon, szafran. Bogaci kramarze stali w hierarchii społecznej miasta niżej niż patrycjat, w którego skład wchodzili głównie sukiennicy, grosiści, kupcy dalekosiężni, ale byli jedną z tych grup pospólstwa, które mogły zasiadać w radzie. Przyszły teść pisarza miejskiego był radnym w latach 1458 i 1460 – zasiadał na 7., jednym z dwóch przeznaczonych dla reprezentantów cechów miejsc, i ławnikiem w roku 1459 na 10., również cechowym miejscu. Praca była więc prawdopodobnie miejscem, gdzie się poznali i nawiązali kontakt zakończony ślubem.

Małżeństwo doczekało się ośmiorga dzieci: Clary (wyszła za mąż za Georga Emmericha), Barbary (wyszła w 1486 r. za Johanna Zacharie), Anthniusa (ożenił się w 1496 r. z wdową po Frauenbergu), Barnaby, Walpurgi, Lucii, Alberta (ur. 13 maja 1479 we Wrocławiu) i Dorothei.  

Chociaż Peter Eschenloer był wpływowym pisarzem (sekretarzem) miasta, to uwieczniły go jednak zainteresowania historyczne. Przełożył na język niemiecki Historię Czech Eneasza Sylwiusza Piccolominiego (od 1458 do śmierci w 1464 papieża Piusa II) i Historię Jerozolimy Roberta Mnicha. Jego główne dzieło to napisana po łacinie w latach 1460–1472 "Historia Wratislaviensis et que post mortem regis Ladislai sub electo Georgio de Podiebrat Bohemorum rege illi acciderant prospera et adversa" obejmująca lata 1438–1471, której później sporządził też wersję niemiecką – "Geschichte der Stadt Breslau" – obejmującą lata 1440–1479. Dzieło oceniane jest jako "najważniejsza i jednocześnie prawdopodobnie jedyna napisana w języku narodowym śląska kronika średniowiecza" – tak Gunhild Roth, która opracowała wydanie kroniki w 2002 roku, a František Palacký uważał wręcz, że to "jedno z najważniejszych dzieł literatury niemieckiej swojego czasu".

Literatura

• Bock Vaclaw, Der Breslauer Stadtschreiber Peter Eschenloer: Übersetzung des Berichts von Robertus Monachus über den Ersten Kreuzzug, Hamburg 2018.
• Markgraf Hermann, Eschenloër, Peter, in: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 6, Duncker & Humblot, Leipzig 1877, S. 348 f.
• Markgraf Hermann, Einleitung in Historia Wratislaviensis von Mag. Peter Eschenoler, Breslau:1872.
• Menzel Josef Joachim, Eschenloer, Peter, in: Die deutsche Literatur des Mittelalters. Verfasserlexikon. 2., völlig neu bearb. Aufl. Band 2: Comitis, Gerhard – Gerstenberg, Wigand. De Gruyter, Berlin 1980, Sp. 630–632.
• Roth Gunhild, Vorvort in Peter Eschenloer Geschichte der Stadt Breslau, Teilband I, Münster - New York - München - Berlin 2003.
• Roth Gunhild, Peter Eschenloer (um 1420–1481) in: Joachim Bahlcke (Hrsg.): Schlesische Lebensbilder, Band 9. Verlag Degener 2007. S. 49–55.
• Zeissberg Heinrich, Die polnische Geschichtschreibung des Mittelalters, Leipzig 1873. (c)

Eschenloer Peter. Historia Wratislaviensis et que post mortem regis Ladislai sub Electo Georgio de Podiebrat Bohemorum rege illi acciderant prospera et adversa. Breslau:1872.