Plik:Roztoki.jpg

Roztoki (niem. Rodstock), gm. Jasień. Fot. 2018.

Krzyż ze zlepieńca na łące przy południowym narożu domu nr 23, naprzeciw domu nr 21. 51°45'04.8"N 15°04'55.0"E.

Wymiary: 87×60×19 cm, długość całkowita 131 cm.

Legendy.

Jedna z legend mówi, że krzyż upamiętnia śmierć dziewczyny z Rostok zabitej przez młodzieńca z Biedrzychowic, którego zaloty odrzuciła.

Inne podanie, spopularyzowane w 1921 r. w zbiorze legend łużyckich, odnosi się do śmierci francuskiego oficera z winy mieszkańców wsi. Zdarzyło się to w 1810 roku. Pewien oddział francuski zatrzymał się na kwaterze w Roztokach u sołtysa. Dowódca Francuzów dręczył gospodarzy, a wieś musiała dostarczać żołnierzy w myśl zobowiązań sojuszniczych między Francją a Saksonią. Syn sołtysa-Konrad (wykonując upokarzające usługi u dowódcy) nie mógł tego wszystkiego znieść. Złość jego przebrała miarkę, kiedy pułkownik zapałał pożądliwością do Luizy (córki młynarza)-dziewczyny Konrada. Roznosząc zawiadomienia o rekrutacji, wspólnie z przyjaciółmi zaplanował zasadzkę na okrutnego oficera. Luiza była ważną częścią tego planu. Pewnego dnia odwiedziła dom sołtysa, by odebrać maść dla chorej matki. W powrotnej wędrówce towarzyszył jej Konrad, zauważając, że pułkownika nie ma w domu. Zaraz po wyjściu młodzi w cieniu muru zamienili się ubraniami. Ona pod spódnicą i chustą miała ubiór wiejskiego parobka i teraz założyła kurtkę Konrada. On przebrał się za dziewczynę. Przy drodze do młyna pożegnali się czule. Luiza jako Konrad zawróciła do wsi, podczas gdy Konrad w jej przebraniu ruszył w stronę młyna. Gdy pułkownik, który krył się za wielką lipą zauważył, że domniemany chłopak wraca do domu, pośpieszył za dziewczyną. Gdy zbliżył się do niej, silne dłonie ścisnęły go za gardło. To koledzy Konrada wypadli z zasadzki. Ciało oficera wrzucili do głębokiego dołu, pozorując wypadek. Następnego dnia patrol znalazł martwego dowódcę. Nikt z przesłuchiwanych nie wydał sprawców. Zaprzestano śledztwa, a na wieś nałożono ogromna kontrybucję pieniężną.

Jako autor tego zdjęcia udostępniam je na licencji CC BY-NC-SA 4.0 – za uznaniem autora, bez użycia komercyjnego, na tych samych zasadach. Przeczytaj warunki zachowania licencji. Michał Zalewski