Kamienne krzyże: Różnice pomiędzy wersjami

Z Silesiacum
Przejdź do nawigacjiPrzejdź do wyszukiwania
mNie podano opisu zmian
Linia 25: Linia 25:
Plik:Wilków Wielki krzyże.jpg|alt=Krzyż pokutny w murze|Wilków Wielki, pow. dzierżoniowski, gm. Niemcza; dwa krzyże kamienne, obydwa z  wypukłą rzeźbą krzyża
Plik:Wilków Wielki krzyże.jpg|alt=Krzyż pokutny w murze|Wilków Wielki, pow. dzierżoniowski, gm. Niemcza; dwa krzyże kamienne, obydwa z  wypukłą rzeźbą krzyża
Plik:Piława Górna.jpg|Piława Górna, pow. dzierżoniowski
Plik:Piława Górna.jpg|Piława Górna, pow. dzierżoniowski
Plik:Krzepów.jpg|<div style='text-align:justify;>Głogów Krzepów; kamienny krzyż, o którym przypuszczano, że może jest związany z zapisem w głogowskich kronikach brzmiącym w tłumacznieu: "W roku 1547 Balten von Dohm z Kracke zabił nożem chłopa w Schepe." Nie ma jednak na to dowodów, a hipoteza opiera sie na ogólnym założeniu, że zabójstwa i w ogóle nagłe śmierci upamiętniane są nieraz krzyżami. </div>
Plik:Krzepów.jpg|<div style='text-align:justify;>Głogów Krzepów; kamienny krzyż, o którym przypuszczano, że może jest związany z zapisem w głogowskich kronikach, brzmiącym w tłumaczeniu: "W roku 1547 Balten von Dohm z Kracke zabił nożem chłopa w Schepe." Nie ma jednak na to dowodów, a hipoteza opiera się na ogólnym założeniu, że zabójstwa i w ogóle nagłe śmierci upamiętniane są nieraz krzyżami. </div>
Plik:Jaczów krzyż kamienny.jpg|alt=krzyż pokutny w Jaczowie|Jaczów, pow. głogowski, gm. Jerzmanowa
Plik:Jaczów krzyż kamienny.jpg|alt=krzyż pokutny w Jaczowie|Jaczów, pow. głogowski, gm. Jerzmanowa
Plik:Baborów krzyż kamienny.jpg|Baborów, pow. głubczycki; kamienny krzyż na cmentarzu kościelnym
Plik:Baborów krzyż kamienny.jpg|Baborów, pow. głubczycki; kamienny krzyż na cmentarzu kościelnym

Wersja z 07:30, 27 lip 2024

Na terenie Polski jest ok. 600 kamiennych krzyży wykonanych z jednego bloku kamienia (krzyże monolitowe). Większość z nich odnajdujemy na Śląsku (łącznie z Łużycami). Związane jest to z dostępnością surowca i co za tym szło, relatywnie powszechną umiejętnością jego obróbki. Takie krzyże sięgają tam prawdopodobnie XIV wieku, ale ze względu na prostotę ich wykonania w większości przypadków nie da się określić czasu powstania. Można je uznać za twórczość ludową, a ta nie charakteryzuje się stylem pozwalającym odróżnić epoki. Bardzo prawdopodobne, że zdarzały się ma Śląsku nawet w wieku XIX (Starowice). O "ludowej ponadczasowości" świadczą osiemnasto- i dziwiętnastowieczne krzyże z ośrodka kamieniarskiego, nieróżniące się wyglądem od najstarszych krzyży śląskich. Można je odnaleźć w dużej liczbie na starych, często opuszczonych cmentarzach unickich i prawosławnych oraz cerkwiskach w północo-wschodniej części woj. podkarpackiego i południowo-wschodniej lubelskiego. Pojedyncze monolitowe krzyże spotyka się na Podlasiu (kilka w okol. Białej Podlaskiej i jeden w pow. sokólskim).

Kamienne krzyże w województwach śląskich

Krzyże zaginione

Kamienne krzyże w Polsce poza Śląskiem

Inne

Przykładowe poza Polską

Kamienne krzyże w Niemczech, Czechach czy Polsce uważane są za tzw. krzyże pokutne, czy też krzyże pojednania. Właściwie określenia krzyż kamienny i krzyż pokutny (krzyż pojednania) stały się w całkowicie nieuprawniony sposób synonimami.

Przypisy

  1. Paul Kutzer, Steinkreuze in Schlesien, Schlesien. Illustrierte Zeitschrift für die Pflege heimatlicher Kultur, Bd 7, H1, 1913, s. 9-15.