Herby mieszczan: Różnice pomiędzy wersjami

Z Silesiacum
Przejdź do nawigacjiPrzejdź do wyszukiwania
Nie podano opisu zmian
Nie podano opisu zmian
Linia 92: Linia 92:
<gallery mode=packed heights=230px>
<gallery mode=packed heights=230px>
Plik:Döring, Stein.jpg|alt=Herb domowy rodziny Dorynk|Herb rodziny von Döring (Stein<ref name="Stein"/>)
Plik:Döring, Stein.jpg|alt=Herb domowy rodziny Dorynk|Herb rodziny von Döring (Stein<ref name="Stein"/>)
</gallery>
== Dumlose ==
Dumlose, Dumeloze, (die Daumenlosen)
<gallery mode=packed heights=230px>
Plik:Dumlose zwornik kaplicy.jpg|alt=Herb mieszczan wrocławskich Dumlose|Zwornik sklepienia (1380-1390) kaplicy Dumlose (św. Wawrzyńca, współcześnie (2021) Najświętszego Sakramentu); herb Dumlose - para skrzyżowanych ramion, ręce bez kciuków
Plik:Dumlose z klejnotem zwornik kaplicy.jpg|alt=Herb mieszczański Dumlose|Zwornik sklepienia (1380-1390) kaplicy Dumlosych (św. Wawrzyńca, współcześnie (2021) Najświętszego Sakramentu); herb Dumlose - hełm garnczkowy ukazany od przodu, z labrami i klejnotem analogicznym do przedstawienia na tarczy (para skrzyżowanych ramion, ręce bez kciuków)
</gallery>
</gallery>



Wersja z 00:53, 23 mar 2022

Każda osoba, każda rodzina, każda grupa i społeczność mogła i może przyjąć herb według własnego uznania, z wyjątkiem herbów już istniejących, i używać go tak jak chce.

Herby wrocławskich mieszczan. W sensie ścisłym herb mieszczański (Bürgerliche Wappen) to herb mieszczanina (obywatela miasta), a więc osoby nieposiadającej szlachectwa. Jednak wiele rodzin mających obywatelstwo Wrocławia należało też do stanu szlacheckiego. Działo się tak, gdy nabycie nieruchomości w mieście uzależnione było od ubiegania się o jego obywatelstwo i przyjęcia go. Część szlacheckich rodzin przenosiła się do miasta całkowicie, stając się realnymi mieszczanami i wtapiając się w miejskie środwisko. Z drugiej strony wiele rodzin wrocławskiego patrycjatu, czy to za zasługi, czy też za pieniądze, uzyskiwało nobilitacje[1]. Pokazane są więc herby mieszczan wrocławskich zarówno w sensie herbów mieszczańskich sensu stricto, jak i szlacheckie herby rodzin mających wrocławskie obywatelstwo. Są pewne różnice w wyglądzie herbów mieszczańskich w sensie ścisłym i herbów rodowych (szlacheckich), zwłaszcza w wersji pełnej. W herbie mieszczańskim stosowano hełm turniejowy, czyli zamknięty (bez przyłbicy) tzw. żabi pysk. Herb taki nie był też zwieńczany koroną rangową. Nie są to cechy bezwzględnie wymagane nawet w Niemczech, gdzie rodzaje herbów regulowały przepisy, i zdarzały się herby mieszczańskie nawet z koroną rangową.

Banke

von Banke, Bancke, Bank, Bankaw

Baumgarten

von Baumgarten, de Pomerio

Beer

Beer, Ber

Beyer

Beyer, Bavarus

Biedau

von Biedau, Beda

Bock

von Bock, Bok, Bogkh, Pockow, Pock, Pak, von Bock und Polach

Bockwitz

von Bockwitz, Buckowicz, Pockwicz

Braun

von Braun, Bruno von Oels, Brunonis, von Brun

Burg

von Burg, Borg, Bork

Büttner

Büttner II, Buthner, von Büttner

Cölln

von Cölln

Conrad

Conrad, Cunradi, Konrad

Dompnig

Dompnig, Dombnig, Dominici, Dominicus, Domnig

Döring

von Döring, Dorynk, Thuringus

Dumlose

Dumlose, Dumeloze, (die Daumenlosen)

Eisenreich

von Eisenreich, Eysenreich, Ysenreich

Engelhart von Schnellenstein

Engelhart von Schnellenstein, von Engelhart, Engilhart

Erfort

von Erfort

Falkenhayn

von Falkenhayn, von Falckenhein
To przykład rodu szlacheckiego, którego jedna z rodzin osiadła we Wrocławiu i uzyskała jego prawa miejskie. Jej przedstawicie nie afiszowali się z tym (nie ubiegali się o urzędy w radzie) ale zawierali małżeństwa z przedstawicielami miejskiego patrycjatu. Rodziny takie, zajmujące się handlem, ich szlacheckie środowisko ironicznie nazywało Pfeffersäcke.

Foyt

Frankenstein

von Frankenstein, Franckensteyn

Gellhorn

von Gellhorn, Gelhor

Gossinger

Gossinger

Görlitz

Gremmel

Haunold

von Haunold I, Hawnold, Hawnolt, Ritter von Haunold

Heide

von Heide, de Heyda, von Heydebrand, und der Lasa

Hesse

Heugel

von Heugel, Hewgil, Hewgel, Heygel, von Heugel und Polockwitz

Herdegen

Herdeni, Herdein, Herdan von Teichenau

Heugel

Hildebrand von Mylnow

Hildebrand von Mylnow, Hildebrandus, Hyltenbrandt

Hörnig

Hörnig, von Hornig, Harnig, Hoernig, Horning

Jenkwitz

Jenkwitz, Jenckewitz, Jancowicz, von Jenkwitz, Posadowsky

Jentsch

Jentsch, Jentsche, Jentcz, Gencz

Kanth

von Kanth, Sechsbecher, Ganczke

Kemmerer

Kemmerer, von Rasselwitz

Kirsten

Kirstein, Kirstan

Knebel

Knebel, Knebil

Kober von Kobersberg

Kober, Kober von Kobersberg

Krakau

von Krakau, de Cracovia, także Wirsink

Krapff

Krapff, Krappe, Crapff, Cruyff, Crapp, Krapp, Krappe, Krapph, Krapphe

Krebel

Crebel, Crebil, Krebil, Krebel


Krickau

von Krickau, Crigk, Crikow, Krieg

Lebe

Lemberg

Lewenberg

Löwenberg

von Löwenberg

Maurer

Maurer, Mewerer, Maurerus

Meisner

Meisner, Meissner, Meisener, Meißner, Meysener

Merboth

Merboth, Merbotho, von Merboth

Michelsdorf

von Michelsdorf, Michilstorff

Mollensdorf

von Mollensdorf, Molstorf, Möllendorff

Mühlheim

von Mühlheim, Mulheym, Molheim

Münsterberg

von Münsterberg, Munstirberg, Monsterbergk

Oppeln

von Oppeln, Opoln, Opul

Pasterwitz

Pasteriz, von Pasterwitz

Poppel

Poppel, von Popplau, Poppelau, Popplow

Preuße

Preuße (Preusse), Prewsse

Promnitz

Protschky

Protschky, Pratschke, Proczky, Pratzky

Reichel

von Reichel, Reychell, Richil

Reichenbach

von Reichenbach, Richinbach

Rothe

Rothe, Rote, Roth

Rothe

von Rothe, Rote, Roth, Ruffus, von Rotenhan gen. Rothe

Rulke

von Rulke, Rulconis, Ruelcke

Sachse

Sachse, Saxo

Salmon

von Salomo, von Salmon

Saurman

Saurman, von Sauermann, Sawormann, von Sauerma, von Saurma

Schebitz

von Schebitz, Schewitz

Scheuerlein

Scheuerlein, Schewirlin, Scheurl von Defersdorf

Scholz

Scholz von Rosentahl, Scholz, Schultis

Schwarz

von Schwarz, Schwartz, zwany Niger

Schweidnitz

von Schweidnitz, Swidenicz

Schwobisdorf

von Schwobisdorf, Schwobisdrorff, Swobsdorff, Schwosdorf

Senitz

von Senitz, Senicz

Sitten

Sitten, von Sittin, Setten, Siczhen, de Zitschen

Skal

von Skal, Scal

Skopp

von Skopp, Scoppo, Schkop, Schkopp

Steinkeller

von Steinkeller, Steynkelir

Stengel

Stengel, Stengil

Stillevogt

Stillevoit, Stillvogt, von Waldau

Znaczący ród w początkach Wrocławia jako miasta powstającego na prawie niemieckim i kształtowania się jego samorządowego zarządu (XIII, XIV) w. Jego protoplasta Godinus był pierwszym "burmistrzem" wrocławskich niemieckich osadników już w 1214, a Heinrich zasadźcą podczas lokacji miasta w 1242 r. i został wójtem. Jeden z wrocławskich Stillevogtów (Gedko) był też zasadźcą Krakowa (1257) i jego wójtem. Samo nazwisko jest właściwie przydomkiem związanym z tymi zdarzeniami. Stillevogt oznacza zastępcę wójta (dialekt średnio-górno-niemiecki[5]. Kojeni Stillvogtowie w II poł. XIII i XIV w. zasiadali często w Radzie i ławie Wrocławia. Jeszcze w XIII w. jeden z synów wójta Heinricha, również Heinrich był właścicielem Waldau w regionie Brzegu. Ta gałąź rodziny pod nazwą von Waldau istniała do 1841 r., mając posiadłości głównie w okolicach Brzegu i Ząbkowic Śląskich.

Stolz

von Stolz, Stolcz

Stosch

Stosh

Strachwitz

von Strachwitz

Stronchen

von Stronchen, Stränchin, Strönichen

Sydenberg

Sydenberg, von Seidenberg, Zydinberg.

Thiele

Tinczmann

Ungeraten

Ungeraten, Ungerathen, Ungerotin

Uthmann von Rathen

Themmritz

Themmritz, von Temritz

Wazenrode

von Wazenrode, Goblo

Willusch

Willusch, Willichius

Yban

Iban

Zacharias

von Zacharias, von Sachenkirch

Zindel

von Zindel, von Zindal, Zindalski, Cyndato

Przypisy

  1. ↑ Należy mieć na uwadze, że Wrocław był od lokacji po połowie XIII w. miastem faktycznie niemieckim zarówno pod względem językowym jak i niedługo potem przynależności państwowej. Mieszkała w nim trudna do określenia ilościowego grupa ludności polskiej. Był to jednak plebs niemający w ogóle praw miejskich, a wśród mieszczan Polacy stanowili głównie pospólstwo, czyli warstwę rzemieślników, drobnych kupców, kramarzy. Zajmowanie się niektórymi z tych zajęć groziło utratą szlachectwa (Adelsverlust). Władze miejskie zdominowane były przez praktycznie jednolicie niemiecki patrycjat, czyli warstwę najbogatszą, a więc wielcy kupcy (hurtowi, międzynarodowi), najbogatsi rzemieślnicy, bankierzy, właściciele gruntów miejskich. I to niemieckiego patrycjatu dotyczą herby szlacheckie. Mamy więc do czynienia z niemieckim prawem stanowym, w którym stan szlachecki nie był jednolity jak w Polsce, lecz składał się z wielu warstw.
  2. ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 2,18 2,19 2,20 2,21 2,22 2,23 2,24 2,25 2,26 2,27 2,28 2,29 2,30 2,31 2,32 2,33 2,34 2,35 2,36 2,37 2,38 2,39 2,40 2,41 2,42 2,43 2,44 2,45 2,46 2,47 2,48 2,49 2,50 2,51 2,52 2,53 2,54 2,55 2,56 2,57 2,58 2,59 2,60 2,61 2,62 2,63 2,64 2,65 2,66 2,67 2,68 2,69 2,70 2,71 2,72 2,73 2,74 2,75 2,76 2,77 2,78 2,79 2,80 2,81 2,82 2,83 2,84 2,85 2,86 Stein Rudolf. Der Rat und die Ratsgeschlechter des alten Breslau. Würzburg: Holzner-Verlag, 1963.
  3. ↑ Alfred Schellenberg. Schlesisches Wappenbuch Bd 1. Görlitz: 1938.
  4. ↑ Johann Siebmacher. Der abgestorbene Adel der Preussischen Provinz Schlesien. Zweiter Theil. oprac. Konrad Blážek. Nürnberg: 1890.
  5. ↑ Gedko Stilvogt w Polski Słownik Biograficzny, t. 7. 1948

Literatura