Herby mieszczan: Różnice pomiędzy wersjami

Wersja z 08:36, 16 lut 2022

Każda osoba, każda rodzina, każda grupa i społeczność mogła i może przyjąć herb według własnego uznania, z wyjątkiem herbów już istniejących, i używać go tak jak chce.

Herby wrocławskich mieszczan. W sensie ścisłym herb mieszczański (Bürgerliche Wappen) to herb mieszczanina (obywatela miasta), a więc osoby nieposiadającej szlachectwa. Jednak wiele rodzin mających obywatelstwo Wrocławia należało też do stanu szlacheckiego. Działo się tak, gdy nabycie nieruchomości w mieście uzależnione było od ubiegania się o jego obywatelstwo i przyjęcia go. Część szlacheckich rodzin przenosiła się do miasta całkowicie, stając się realnymi mieszczanami i wtapiając się w miejskie środwisko. Z drugiej strony wiele rodzin wrocławskiego patrycjatu, czy to za zasługi, czy też za pieniądze, uzyskiwało nobilitacje^[1]. Pokazane są więc herby mieszczan wrocławskich zarówno w sensie herbów mieszczańskich sensu stricto, jak i szlacheckie herby rodzin mających wrocławskie obywatelstwo. Są pewne różnice w wyglądzie herbów mieszczańskich w sensie ścisłym i herbów rodowych (szlacheckich), zwłaszcza w wersji pełnej. W herbie mieszczańskim stosowano hełm turniejowy, czyli zamknięty (bez przyłbicy) tzw. żabi pysk. Herb taki nie był też zwieńczany koroną rangową. Nie są to cechy bezwzględnie wymagane nawet w Niemczech, gdzie rodzaje herbów regulowały przepisy, i zdarzały się herby mieszczańskie nawet z koroną rangową.

Banke

von Banke, Bancke, Bank, Bankaw

Herb rodziny von Banke (Stein^[2])

Baumgarten

von Baumgarten, de Pomerio

Herb rodziny von Baumgarten (Stein^[2])

Beer

Beer, Ber

Herb rodziny Beer (Stein^[2])

Beyer

Beyer, Bavarus

Herb rodziny Beyer (Stein^[2])

Braun

von Braun, Bruno von Oels, Brunonis, von Brun

Herb rodziny von Braun (Stein^[2])

Burg

von Burg, Borg, Bork

Herb rodziny von Burg (Stein^[2])

Cölln

von Cölln

Herb rodziny von Cölln (Stein^[2])

Conrad

Conrad, Cunradi, Konrad

Herb mieszczański Conrad (Stein^[2])

Dompnig

Dompnig, Dombnig, Dominici, Dominicus, Domnig

1. Herb rodziny Dompnig na zworniku sklepienia kaplicy Dompnigów (Trzech Króli) w kościele pw. św. Elżbiety we Wrocławiu
2. Dompnig na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485), reprezentuje Heinza Dompniga
3. Dompnig na epitafium Hernigów (1533), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety: 2. od lewej
4. Herb rodziny Dompnig (Stein^[2])

Döring

von Döring, Dorynk, Thuringus

Herb rodziny von Döring (Stein^[2])

Eisenreich

Eysenreich

1. Eisenreich na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485) reprezentuje Seniora Rady Lukasa Eisenreicha

Erfort

von Erfort

Herb rodziny Erfort (Stein^[2])

Foyt

Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485) reprezentuje ławnika Mathiasa Foyta

Görlitz

Herb rodziny Görlitz (Stein^[2])

Gremmel

Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485) reprezentuje radnego Hansa Gremmela

Haunold

Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485) reprezentuje radnego Hansa Haunolda

Heide

von Heide, de Heyda, von Heydebrand, und der Lasa

Herb rodziny von Heide (Stein^[2])

Herdegen

Herdeni, Herdein, Herdan von Teichenau

Herb rodziny Herdegen (Stein^[2])

Heugel

Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485) reprezentuje ławnika Laurenciusa Heugela

Hildebrand von Mylnow

Hildebrand von Mylnow, Hildebrandus, Hyltenbrandt

Herb rodziny Hildebrand von Mylnow (Stein^[2])

Hörnig

Hörnig, von Hornig, Harnig, Hoernig, Horning

1. Na epitafium Hernigów (1533), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety: 1,3,5 i 7
Herb rodziny von Hornig (Stein^[2])

Jenkwitz

Jenkwitz, Jenckewitz, Jancowicz, von Jenkwitz, Posadowsky

Herb rodziny Jenkwitz (Stein^[2])

Jentsch

Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485) reprezentuje radnego Davida Jentscha

Kanth

von Kanth, Sechsbecher, Ganczke

Herb rodziny von Kanth (Stein^[2])

Krakau

von Krakau, de Cracovia, także Wirsink

Herb rodziny von Krakau (Stein^[2])

Krapff

Crapff, Crapp, Krapp, Krappe

Na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485) reprezentuje radnego Hansa Krappe
Herb na epitafium Krapffów (Krappów) w farze elżbietańskiej pod postacią Hansa Krapffa starszego (pierwsza postać od lewej)

Krapff II

Crapff, Crapp, Krapp, Krappe

Herb na epitafium Krapffów (Krappów) w farze elżbietańskiej pod postacią Hansa Krapffa (druga postać od lewej).

Krebel

Crebel, Crebil, Krebil, Krebel

Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu ( 1484-1485) reprezentujący rajcę Petera Krebela
Herb na epitafium Hieronimusa Krebela, 1509
Herb na obrazie Petera Krebela jako starosty księstwa wrocławskiego (obraz I poł. XVII w.)

Krickau

von Krickau, Crigk, Crikow, Krieg

Herb rodziny von Krickau (Stein^[2])

Lebe

Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu ( 1484-1485) reprezentujący rajcę Mathiasa Lebe

Lemberg

Lewenberg

Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu ( 1484-1485) reprezentujący ławnika Witche Lemberga
Herb rodziny Lemberg (Stein^[2])

Löwenberg

von Löwenberg

Herb rodziny Löwenberg (Stein^[2])

Maurer

Maurer, Mewerer, Maurerus

Herb mieszczański rodziny Maurer (Stein^[2])

Meisner

Meisener, Meißner (Meissner), Meysener

Herb (Hausmarke - znak domu) na sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu ( 1484-1485) reprezentujący ławnika Hieronimusa Meisnera
Późniejszy herb rodziny Meisner (Stein^[2])

Merboth

Merboth, Merbotho, von Merboth

Herb rodziny Merboth (Stein^[2])

Mollensdorf

von Mollensdorf, Molstorf, Möllendorff

Herb rodziny von Mollensdorf (Stein^[2])

Mühlheim

von Mühlheim, Mulheym, Molheim

Herb rodziny von Mühlheim (Stein^[2])

Münsterberg

von Münsterberg, Munstirberg, Monsterbergk

Herb rodziny Münsterberg (Stein^[2])

Oppeln

von Oppeln, Opoln, Opul

Herb rodziny von Oppeln (Stein^[2])

Pasterwitz

Pasteriz, von Pasterwitz

Herb rodziny Pasterwitz (Stein^[2])

Poppel

Poppelau, Popplau

Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu ( 1484-1485) reprezentujący ławnika Caspara Poppela

Preuße

Preuße (Preusse), Prewsse

Herb mieszczański rodziny Preuße (Stein^[2])

Promnitz

1. Promnitz na epitafium Hernigów (1533), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety; 4. od lewej

Protschky

Protschky, Pratschke, Proczky, Pratzky

Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu ( 1484-1485) reprezentujący rajcę Staschke Protschky'ego

Reichel

von Reichel, Reychell, Richil

Pierwotny herb (Hauszeichen, znak domu) rodziny Reichel. Na sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu (1484-1485) reprezentuje ławnika Wenzela Reichela.
Herb rodziny von Reichel (Stein^[2])

Reichenbach

von Reichenbach, Richinbach

Herb rodziny von Reichenbach (Stein^[2])

Rothe

Rothe, Rote, Roth

Herb rodziny Rothe (Stein^[2])

Rothe

von Rothe, Rote, Roth, Ruffus, von Rotenhan gen. Rothe

Herb rodziny von Rothe (Stein^[2])

Rulke

von Rulke, Rulconis, Ruelcke

Herb rodziny von Rulke (Stein^[2])

Sachse

Sachse, Saxo

Herb rodziny Sachse (Stein^[2])

Salmon

von Salomo, von Salmon

Herb rodziny Salmon (Stein^[2])

Saurman

1. Saurman na epitafium Hernigów (1533), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety; 8. od lewej

Schebitz

von Schebitz, Schewitz

Herb rodziny von Schebitz (Stein^[2])

Schwarz

von Schwarz, Schwartz, zwany Niger

Herb rodziny von Schwarz (Stein^[2])

Schweidnitz

von Schweidnitz, Swidenicz

Herb rodziny von Schweidnitz (Stein^[2])

Senitz

von Senitz, Senicz

Herb rodziny von Senitz (Stein^[2])

Sitten

Sitten, von Sittin, Setten, Siczhen, de Zitschen

Herb rodziny Sitten (Stein^[2])

Skopp

von Skopp, Scoppo, Schkop, Schkopp

Herb rodziny von Skopp (Stein^[2])

Steinkeller

von Steinkeller, Steynkelir

Herb rodziny von Steinkeller (Stein^[2])

Stengel

Stengel, Stengil

Herb rodziny Stengel (Stein^[2])

Stillevogt

Stillevoit, Stillvogt, von Waldau

Herb w Stein, Der Rat und die Ratsgeschlechter ...^[2]

Znaczący ród w początkach Wrocławia jako miasta powstającego na prawie niemieckim i kształtowania się jego samorządowego zarządu (XIII, XIV) w. Jego protoplasta Godinus był pierwszym "burmistrzem" wrocławskich niemieckich osadników już w 1214, a Heinrich zasadźcą podczas lokacji miasta w 1242 r. i został wójtem. Jeden z wrocławskich Stillevogtów (Gedko) był też zasadźcą Krakowa (1257) i jego wójtem. Samo nazwisko jest właściwie przydomkiem związanym z tymi zdarzeniami. Stillevogt oznacza zastępcę wójta (dialekt średnio-górno-niemiecki^[3]. Kojeni Stillvogtowie w II poł. XIII i XIV w. zasiadali często w Radzie i ławie Wrocławia. Jeszcze w XIII w. jeden z synów wójta Heinricha, również Heinrich był właścicielem Waldau w regionie Brzegu. Ta gałąź rodziny pod nazwą von Waldau istniała do 1841 r., mając posiadłości głównie w okolicach Brzegu i Ząbkowic Śląskich.

Stosch

Stosh

1. Stosch na epitafium Hernigów (1533), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety; 6. od lewej

Strachwitz

von Strachwitz

Herb rodziny von Strachwitz (Stein^[2])

Stronchen

von Stronchen, Stränchin, Strönichen

Herb rodziny von Stronchen (Stein^[2])

Sydenberg

Sydenberg, von Seidenberg, Zydinberg.

Herb rodziny Sydenberg (Stein^[2])

Thiele

Herb rodziny Thiele (Stein^[2])

Tinczmann

Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485) radnego reprezentuje Nicolausa Tinczmanna

Wazenrode

von Wazenrode, Goblo

Herb rodziny von Wazenrode (Stein^[2])

Willusch

Willusch, Willichius

Herb rodziny Willusch (Stein^[2])

Yban

Iban

Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485) radnego reprezentuje Andreasa Ybana

Zacharias

von Zacharias, von Sachenkirch

Herb rodziny Zacharias (Stein^[2])

Zindel

von Zindel, von Zindal, Zindalski, Cyndato

Herb rodziny von Zindel (Stein^[2])

Przypisy

↑ Należy mieć na uwadze, że Wrocław był od lokacji po połowie XIII w. miastem faktycznie niemieckim zarówno pod względem językowym jak i niedługo potem przynależności państwowej. Mieszkała w nim trudna do określenia ilościowego grupa ludności polskiej. Był to jednak plebs niemający w ogóle praw miejskich, a wśród mieszczan Polacy stanowili głównie pospólstwo, czyli warstwę rzemieślników, drobnych kupców, kramarzy. Zajmowanie się niektórymi z tych zajęć groziło utratą szlachectwa (Adelsverlust). Władze miejskie zdominowane były przez praktycznie jednolicie niemiecki patrycjat, czyli warstwę najbogatszą, a więc wielcy kupcy (hurtowi, międzynarodowi), najbogatsi rzemieślnicy, bankierzy, właściciele gruntów miejskich. I to niemieckiego patrycjatu dotyczą herby szlacheckie. Mamy więc do czynienia z niemieckim prawem stanowym, w którym stan szlachecki nie był jednolity jak w Polsce, lecz składał się z wielu warstw.
↑ ^2,00 ^2,01 ^2,02 ^2,03 ^2,04 ^2,05 ^2,06 ^2,07 ^2,08 ^2,09 ^2,10 ^2,11 ^2,12 ^2,13 ^2,14 ^2,15 ^2,16 ^2,17 ^2,18 ^2,19 ^2,20 ^2,21 ^2,22 ^2,23 ^2,24 ^2,25 ^2,26 ^2,27 ^2,28 ^2,29 ^2,30 ^2,31 ^2,32 ^2,33 ^2,34 ^2,35 ^2,36 ^2,37 ^2,38 ^2,39 ^2,40 ^2,41 ^2,42 ^2,43 ^2,44 ^2,45 ^2,46 ^2,47 ^2,48 ^2,49 ^2,50 ^2,51 ^2,52 ^2,53 ^2,54 Stein Rudolf. Der Rat und die Ratsgeschlechter des alten Breslau. Würzburg: Holzner-Verlag, 1963.
↑ Gedko Stilvogt w Polski Słownik Biograficzny, t. 7. 1948

Literatura

Dworzaczek Włodzimierz. Przenikanie szlachty do stanu mieszczańskiego w Wielkopolsce w XVII i XVIII w. Przegląd Historyczny 1956, 47/4, s. 656-684.
Wrocław Bibliografia

[1] Należy mieć na uwadze, że Wrocław był od lokacji po połowie XIII w. miastem faktycznie niemieckim zarówno pod względem językowym jak i niedługo potem przynależności państwowej. Mieszkała w nim trudna do określenia ilościowego grupa ludności polskiej. Był to jednak plebs niemający w ogóle praw miejskich, a wśród mieszczan Polacy stanowili głównie pospólstwo, czyli warstwę rzemieślników, drobnych kupców, kramarzy. Zajmowanie się niektórymi z tych zajęć groziło utratą szlachectwa (Adelsverlust). Władze miejskie zdominowane były przez praktycznie jednolicie niemiecki patrycjat, czyli warstwę najbogatszą, a więc wielcy kupcy (hurtowi, międzynarodowi), najbogatsi rzemieślnicy, bankierzy, właściciele gruntów miejskich. I to niemieckiego patrycjatu dotyczą herby szlacheckie. Mamy więc do czynienia z niemieckim prawem stanowym, w którym stan szlachecki nie był jednolity jak w Polsce, lecz składał się z wielu warstw.

[Stein-2] 2,00 ^2,01 ^2,02 ^2,03 ^2,04 ^2,05 ^2,06 ^2,07 ^2,08 ^2,09 ^2,10 ^2,11 ^2,12 ^2,13 ^2,14 ^2,15 ^2,16 ^2,17 ^2,18 ^2,19 ^2,20 ^2,21 ^2,22 ^2,23 ^2,24 ^2,25 ^2,26 ^2,27 ^2,28 ^2,29 ^2,30 ^2,31 ^2,32 ^2,33 ^2,34 ^2,35 ^2,36 ^2,37 ^2,38 ^2,39 ^2,40 ^2,41 ^2,42 ^2,43 ^2,44 ^2,45 ^2,46 ^2,47 ^2,48 ^2,49 ^2,50 ^2,51 ^2,52 ^2,53 ^2,54 Stein Rudolf. Der Rat und die Ratsgeschlechter des alten Breslau. Würzburg: Holzner-Verlag, 1963.

[3] Gedko Stilvogt w Polski Słownik Biograficzny, t. 7. 1948

[1]

[2]

[3]

@@ Linia 5: / Linia 5: @@
 '''Herby wrocławskich mieszczan.''' W sensie ścisłym '''herb mieszczański''' (''Bürgerliche Wappen'') to herb mieszczanina (obywatela miasta), a więc osoby nieposiadającej szlachectwa. Jednak wiele rodzin mających obywatelstwo Wrocławia należało też do stanu szlacheckiego. Działo się tak, gdy nabycie nieruchomości w mieście uzależnione było od ubiegania się o jego obywatelstwo  i przyjęcia go. Część szlacheckich rodzin przenosiła się do miasta całkowicie, stając się realnymi mieszczanami i wtapiając się w miejskie środwisko. Z drugiej strony wiele rodzin wrocławskiego patrycjatu, czy to za zasługi, czy też za pieniądze, uzyskiwało nobilitacje<ref>Należy mieć na uwadze, że  Wrocław był od lokacji po połowie XIII w. miastem faktycznie niemieckim zarówno pod względem językowym jak i niedługo potem przynależności państwowej. Mieszkała w nim trudna do określenia ilościowego grupa ludności polskiej. Był to jednak plebs niemający w ogóle praw miejskich, a wśród mieszczan Polacy stanowili głównie pospólstwo, czyli warstwę rzemieślników, drobnych kupców, kramarzy. Zajmowanie się niektórymi z tych zajęć groziło utratą szlachectwa (''Adelsverlust''). Władze miejskie zdominowane były przez praktycznie jednolicie niemiecki patrycjat, czyli warstwę najbogatszą, a więc wielcy kupcy (hurtowi, międzynarodowi), najbogatsi rzemieślnicy, bankierzy, właściciele gruntów miejskich. I to niemieckiego patrycjatu dotyczą herby szlacheckie. Mamy więc do  czynienia  z niemieckim prawem stanowym, w którym stan szlachecki nie był jednolity jak w Polsce, lecz składał się z wielu warstw.</ref>. Pokazane są więc herby mieszczan wrocławskich zarówno w sensie herbów mieszczańskich ''sensu stricto'', jak i szlacheckie herby rodzin mających wrocławskie obywatelstwo. Są pewne różnice w wyglądzie herbów mieszczańskich w sensie ścisłym i herbów rodowych (szlacheckich), zwłaszcza w wersji pełnej. W herbie mieszczańskim stosowano hełm turniejowy, czyli zamknięty (bez przyłbicy) tzw. żabi pysk. Herb taki nie był też zwieńczany koroną rangową. Nie są to cechy bezwzględnie wymagane nawet w Niemczech, gdzie rodzaje herbów regulowały przepisy, i zdarzały się herby mieszczańskie nawet z koroną rangową.
+== Banke ==
+von Banke, Bancke, Bank, Bankaw
+<gallery mode=packed heights=230px>
+Plik:Banke, Stein.jpg|alt=Herbik mieszczański Banke|Herb rodziny von Banke (Stein<ref name="Stein"/>)
+</gallery>
 == Baumgarten ==
@@ Linia 122: / Linia 128: @@
 <gallery mode=packed heights=230px>
 Plik:Hörnig herb epitafium 1553.jpg|alt=Herb rodziny Hernigów|1. Na epitafium Hernigów (1533), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety: 1,3,5 i 7
-Plik:Hornig, Stein.jpg|Herb rodziny wrocławskiej von Hornig||Herb rodziny von Hornig (Stein<ref name="Stein"/>)
+Plik:Hornig, Stein.jpg|alt=Herb rodziny wrocławskiej von Hornig|Herb rodziny von Hornig (Stein<ref name="Stein"/>)
+</gallery>
+== Jenkwitz ==
+Jenkwitz, Jenckewitz, Jancowicz, von Jenkwitz, Posadowsky
+<gallery mode=packed heights=230px>
+Plik:Jenkwitz, Stein.jpg|alt=Herb mieszczański we Wrocławiu|Herb rodziny Jenkwitz (Stein<ref name="Stein"/>)
 </gallery>
@@ Linia 260: / Linia 272: @@
 == Reichel ==
+von Reichel, Reychell, Richil
 <gallery mode=packed heights=230px>
-Plik:Izba Seniora 4N.jpg|Herb mieszczański, Wrocław|Herb na [[Herby wrocławskich rajców i ławników na sklepieniu Izby Seniora Rady w Ratuszu|sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu]] (1484-1485) reprezentujący ławnika Wenzela Reichela.
+Plik:Izba Seniora 4N.jpg|alt=Pierwotny herb  mieszczański, Wrocław|Pierwotny herb (''Hauszeichen'', znak domu) rodziny Reichel. Na [[Herby wrocławskich rajców i ławników na sklepieniu Izby Seniora Rady w Ratuszu|sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu]] (1484-1485) reprezentuje ławnika Wenzela Reichela.
+Plik:Reichel, Stein.jpg|alt=Herb mieszczański, Wrocław Reichel|Herb rodziny von Reichel (Stein<ref name="Stein"/>)
 </gallery>
@@ Linia 303: / Linia 317: @@
 <gallery mode=packed heights=230px>
 Plik:Saurman herb epitafium 1553.jpg|alt=Herb rodziny Saurmanów|1. Saurman na epitafium Hernigów (1533), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety; 8. od lewej
+</gallery>
+== Schebitz ==
+von Schebitz, Schewitz
+<gallery mode=packed heights=230px>
+Plik:Schebitz, Stein.jpg|alt=Hausmarke, Wrocław|Herb rodziny von Schebitz (Stein<ref name="Stein"/>)
 </gallery>

Herby mieszczan: Różnice pomiędzy wersjami

Wersja z 08:36, 16 lut 2022

Banke

Baumgarten

Beer

Beyer

Braun

Burg

Cölln

Conrad

Dompnig

Döring

Eisenreich

Erfort

Foyt

Görlitz

Gremmel

Haunold

Heide

Herdegen

Heugel

Hildebrand von Mylnow

Hörnig

Jenkwitz

Jentsch

Kanth

Krakau

Krapff

Krapff II

Krebel

Krickau

Lebe

Lemberg

Löwenberg

Maurer

Meisner

Merboth

Mollensdorf

Mühlheim

Münsterberg

Oppeln

Pasterwitz

Poppel

Preuße

Promnitz

Protschky

Reichel

Reichenbach

Rothe

Rothe

Rulke

Sachse

Salmon

Saurman

Schebitz

Schwarz

Schweidnitz

Senitz

Sitten

Skopp

Steinkeller

Stengel

Stillevogt

Stosch

Strachwitz

Stronchen

Sydenberg

Thiele

Tinczmann

Wazenrode

Willusch

Yban

Zacharias

Zindel

Przypisy

Literatura

Menu nawigacyjne

Szukaj