Kamienne krzyże: Różnice pomiędzy wersjami

Z Silesiacum
Przejdź do nawigacjiPrzejdź do wyszukiwania
Nie podano opisu zmian
Linia 384: Linia 384:
Plik:Zimnodół.jpg|<div style='text-align:justify;>Nowolesie (Zimnodół, Zimne Doły), pow. strzeliński, gm. Strzelin; kamienny krzyż pamiątkowy z datą 4 maja 1868; w jednym z artykułów Andrzeja Scheera bezmyślnie nazwany "najmłodszym krzyżem pokutnym" i pod taką nazwą pojawia nieraz się  nadal</div>
Plik:Zimnodół.jpg|<div style='text-align:justify;>Nowolesie (Zimnodół, Zimne Doły), pow. strzeliński, gm. Strzelin; kamienny krzyż pamiątkowy z datą 4 maja 1868; w jednym z artykułów Andrzeja Scheera bezmyślnie nazwany "najmłodszym krzyżem pokutnym" i pod taką nazwą pojawia nieraz się  nadal</div>
Plik:Strzelin plyta nagrobna.jpg|[[Płyta nagrobna z rytem miecza w Strzelinie|Strzelin; płyta nagrobna z rytem miecza]]
Plik:Strzelin plyta nagrobna.jpg|[[Płyta nagrobna z rytem miecza w Strzelinie|Strzelin; płyta nagrobna z rytem miecza]]
Plik:Udanin.jpg|Udanin, pow. średzki; krzyż w wieży kościoła św. Urszuli
Plik:Wiry k. kamienny.jpg|Wiry, pow. świdnicki, gm. Marcinowice; kamienny krzyż w szczycie kościoła; takie krzyże też kiedyś wpadły w "obłęd pokutności"
Plik:Wiry k. kamienny.jpg|Wiry, pow. świdnicki, gm. Marcinowice; kamienny krzyż w szczycie kościoła; takie krzyże też kiedyś wpadły w "obłęd pokutności"
Plik:Modliszów kościół szczyty.jpg|Modliszów, pow. świdnicki, gm. Świdnica; 3 kamienne krzyże w szczytach [[:Plik:Modliszów kościół.jpg|kościoła św. Bartłomieja]], nazywane nieraz bez uzasadnienia krzyżami pokutnymi  
Plik:Modliszów kościół szczyty.jpg|Modliszów, pow. świdnicki, gm. Świdnica; 3 kamienne krzyże w szczytach [[:Plik:Modliszów kościół.jpg|kościoła św. Bartłomieja]], nazywane nieraz bez uzasadnienia krzyżami pokutnymi  

Wersja z 19:55, 22 sie 2024

Na terenie Polski jest ok. 600 kamiennych krzyży wykonanych z jednego bloku kamienia (krzyże monolitowe). Większość z nich odnajdujemy na Śląsku (łącznie z Łużycami). Związane jest to z dostępnością surowca, i co za tym szło, relatywnie powszechną umiejętnością jego obróbki. Takie krzyże sięgają tam prawdopodobnie XIV wieku, ale ze względu na prostotę ich wykonania w większości przypadków nie da się określić czasu powstania. Można je uznać za twórczość ludową, a ta nie charakteryzuje się stylem pozwalającym odróżnić epoki. Bardzo prawdopodobne, że zdarzały się na Śląsku nawet w wieku XIX (Starowice). O "ludowej ponadczasowości" świadczą osiemnasto- i dziwiętnastowieczne krzyże z Brusna, nieróżniące się wyglądem od najstarszych krzyży śląskich. Można je odnaleźć w dużej liczbie na starych, często opuszczonych, cmentarzach unickich i prawosławnych oraz cerkwiskach w północo-wschodniej części woj. podkarpackiego i południowo-wschodniej lubelskiego. Pojedyncze monolitowe krzyże spotyka się na Podlasiu (kilka w okol. Białej Podlaskiej i jeden w pow. sokólskim). Co do tych krążą różne legendy o przedwieczności, nawet pogańskiej, ale często to są krzyże nowożytne z zapomnianych cmentarzy czy mogił. Kamienne krzyże dotknęła "mania pokutności". Można doszukiwać się jakiegoś odsetka krzyży pokutnych wśród kamiennych krzyży na terenach poniemieckich, ale bez sensu jest nazywanie tak wszystkich śląskich kamiennych krzyży. Całkowitą aberracją było, a "pokutuje" nawet do dziś, nazywanie pokutnymi krzyży we wschodniej Polsce[1].

Kamienne krzyże w województwach śląskich

  • Bytom Łagiewniki; kamienny krzyż, będący w ludowej tradycji związany z misją Cyryla i Metodego

    Bytom Łagiewniki; kamienny krzyż, będący w ludowej tradycji związany z misją Cyryla i Metodego

  • Strzyżowice, pow. będziński, gm. Psary

    Strzyżowice, pow. będziński, gm. Psary

  • Czerna, pow. bolesławiecki, gm. Nowogrodziec; według legendy zanotowanej w latach 30. XX w. krzyż został postawiony na pamiątkę wprowadzenia chrześcijaństwa, kiedy to odprawiono w tym miejscu ostatni obrzęd ku czci Czarnoboga, polegający na wzajemnym przepijaniu do siebie alkoholu z jednej czary.
    Czerna, pow. bolesławiecki, gm. Nowogrodziec; według legendy zanotowanej w latach 30. XX w. krzyż został postawiony na pamiątkę wprowadzenia chrześcijaństwa, kiedy to odprawiono w tym miejscu ostatni obrzęd ku czci Czarnoboga, polegający na wzajemnym przepijaniu do siebie alkoholu z jednej czary.
  • Gościszów, pow. bolesławiecki, gm. Nowogrodziec

    Gościszów, pow. bolesławiecki, gm. Nowogrodziec

  • Wykroty, pow. bolesławiecki, gm. Nowogrodziec

    Wykroty, pow. bolesławiecki, gm. Nowogrodziec

  • Ławszowa, pow. bolesławiecki, gm. Osiecznica; krzyż w murze byłego cmentarza

    Ławszowa, pow. bolesławiecki, gm. Osiecznica; krzyż w murze byłego cmentarza

  • Małujowice, pow. brzeski, gm. Brzeg; krzyż przy murze cmentarza kościelnego przy zamurowanej bramce; legenda: Wiejska dziewczyna zdradziła ukochanego i wybrała innego. Na jej ślubie zdradzony kochanek, w szale zazdrości, zabił ją widłami. Po tej krwawej zbrodni zamurowano bramkę, przy której to się stało, i boczne drzwi kościoła. W wapieniu pozostały wyryte widły.
    Małujowice, pow. brzeski, gm. Brzeg; krzyż przy murze cmentarza kościelnego przy zamurowanej bramce; legenda: Wiejska dziewczyna zdradziła ukochanego i wybrała innego. Na jej ślubie zdradzony kochanek, w szale zazdrości, zabił ją widłami. Po tej krwawej zbrodni zamurowano bramkę, przy której to się stało, i boczne drzwi kościoła. W wapieniu pozostały wyryte widły.
  • Kolnica, pow. brzeski, gm. Grodków; kamienny krzyż na cmentarzu kościelnym

    Kolnica, pow. brzeski, gm. Grodków; kamienny krzyż na cmentarzu kościelnym

  • Gałążczyce, pow. brzeski gm. Grodków. Legenda zanotowana w latach 30. XX w.: 200 lat temu podobno w tym miejscu pan młody zamordował swoją narzeczoną (opowiedział nauczyciel Zimmermann)
    Gałążczyce, pow. brzeski gm. Grodków. Legenda zanotowana w latach 30. XX w.: 200 lat temu podobno w tym miejscu pan młody zamordował swoją narzeczoną (opowiedział nauczyciel Zimmermann)
  • Wojsław, pow. brzeski, gm. Grodków. Krzyż nazywany "kamienny nos" (steinerne Nase). Według legendy upamiętnia przypadkowe zastrzelenie panny młodej przez drużbę. Niemieccy mieszkańcy wsi uważali go też za symbol przynależności wsi do dóbr biskupich; odczytywano słabo widoczny ryt jako biskupi pastorał (możliwe, że był to w rzeczywistości miecz).
    Wojsław, pow. brzeski, gm. Grodków. Krzyż nazywany "kamienny nos" (steinerne Nase). Według legendy upamiętnia przypadkowe zastrzelenie panny młodej przez drużbę. Niemieccy mieszkańcy wsi uważali go też za symbol przynależności wsi do dóbr biskupich; odczytywano słabo widoczny ryt jako biskupi pastorał (możliwe, że był to w rzeczywistości miecz).
  • Krzyż określany jako pokutny w Lewinie Brzeskim
    Lewin Brzeski, pow. brzeski; marmurowy krzyż upamiętniający zabójstwo; częściowo odczytana inskrypcja w tłumaczeniu brzmi: 15 kwietnia 1617 (1677?) roku został w tym miejscu zakłuty bez powodu George Friedrich Brandtner, młodzieniec mający lat 20 i pół, przez mordercę Georga ... rodem z Saksonii.
  • Zawadno, pow. brzeski, gm. Lewin Brzeski; kamienny krzyż w lesie

    Zawadno, pow. brzeski, gm. Lewin Brzeski; kamienny krzyż w lesie

  • Brenna, pow. cieszyński; krzyż kamienny z 1699 r.

    Brenna, pow. cieszyński; krzyż kamienny z 1699 r.

  • Pruchna, pow. cieszyński, gm. Strumień; krzyż pamiątkowy dotyczący zabójstwa w 1645 r.

    Pruchna, pow. cieszyński, gm. Strumień; krzyż pamiątkowy dotyczący zabójstwa w 1645 r.

  • Bielawa, pow. dzierżoniowski; kamienny krzyż z pełną aureolą; u dołu trzonu obiektu ryt krzyżyka

    Bielawa, pow. dzierżoniowski; kamienny krzyż z pełną aureolą; u dołu trzonu obiektu ryt krzyżyka

  • Kiełczyn, pow. dzierżoniowski, gm. Dzierżoniów

    Kiełczyn, pow. dzierżoniowski, gm. Dzierżoniów

  • Książnica, pow. dzierżoniowski, gm. Dzierżoniów

    Książnica, pow. dzierżoniowski, gm. Dzierżoniów

  • Piława Dolna, pow. dzierżoniowski, gmina Dzierżoniów; granitowy krzyż z rytem topora

    Piława Dolna, pow. dzierżoniowski, gmina Dzierżoniów; granitowy krzyż z rytem topora

  • Uciechów, pow. dzierżoniwski, gm. Dzierżoniów

    Uciechów, pow. dzierżoniwski, gm. Dzierżoniów

  • Tuszyn, pow. dzierżoniowski, gm. Dzierżoniów

    Tuszyn, pow. dzierżoniowski, gm. Dzierżoniów

  • krzyż pokutny w Niemczy

    Niemcza, pow. dzierżoniowski

  • Krzyż pokutny w murze

    Wilków Wielki, pow. dzierżoniowski, gm. Niemcza; dwa krzyże kamienne, obydwa z wypukłą rzeźbą krzyża

  • Kamionki Dolne, pow. dzierżoniowski, gm. Pieszyce; kamienny krzyż z rytem korda (ew. noża)

    Kamionki Dolne, pow. dzierżoniowski, gm. Pieszyce; kamienny krzyż z rytem korda (ew. noża)

  • Piskorzów, pow. dzierżoniowski, gm. Pieszyce

    Piskorzów, pow. dzierżoniowski, gm. Pieszyce

  • Piława Górna, pow. dzierżoniowski

    Piława Górna, pow. dzierżoniowski

  • Głogów Krzepów; kamienny krzyż, o którym przypuszczano, że może jest związany z zapisem w głogowskich kronikach, brzmiącym w tłumaczeniu: "W roku 1547 Balten von Dohm z Kracke zabił nożem chłopa w Schepe." Nie ma jednak na to dowodów, a hipoteza opiera się na ogólnym założeniu, że zabójstwa i w ogóle nagłe śmierci upamiętniane są nieraz krzyżami. Ponadto podobne zabójstwa odnotowano tutaj również w latach 1609 i 1640.
    Głogów Krzepów; kamienny krzyż, o którym przypuszczano, że może jest związany z zapisem w głogowskich kronikach, brzmiącym w tłumaczeniu: "W roku 1547 Balten von Dohm z Kracke zabił nożem chłopa w Schepe." Nie ma jednak na to dowodów, a hipoteza opiera się na ogólnym założeniu, że zabójstwa i w ogóle nagłe śmierci upamiętniane są nieraz krzyżami. Ponadto podobne zabójstwa odnotowano tutaj również w latach 1609 i 1640.
  • Przedmoście, pow. głogowskim, gm. Głogów; dwa kamienne krzyże, o których dawni mieszkańcy mówili, że w czasie wojny trzydziestoletniej miało tam zostać zabitych dwóch oficerów. Inna legenda mówi, że w tym miejscu zostało zamordowanych dwóch czeladników
    Przedmoście, pow. głogowskim, gm. Głogów; dwa kamienne krzyże, o których dawni mieszkańcy mówili, że w czasie wojny trzydziestoletniej miało tam zostać zabitych dwóch oficerów. Inna legenda mówi, że w tym miejscu zostało zamordowanych dwóch czeladników
  • Przedmoście, pow. głogowskim, gm. Głogów; kamienny krzyż z lewej

    Przedmoście, pow. głogowskim, gm. Głogów; kamienny krzyż z lewej

  • Przedmoście, pow. głogowskim, gm. Głogów: kamienny krzyż z lewej

    Przedmoście, pow. głogowskim, gm. Głogów: kamienny krzyż z lewej

  • krzyż pokutny w Jaczowie

    Jaczów, pow. głogowski, gm. Jerzmanowa

  • Baborów, pow. głubczycki; kamienny krzyż na cmentarzu kościelnym

    Baborów, pow. głubczycki; kamienny krzyż na cmentarzu kościelnym

  • Dzielów, powiat głubczycki, gm. Baborów; krzyż kamienny, obok niego dezinformująca tabliczka podająca bez żadnych dowodów na to, że to krzyż pokutny i że pochodzi z XIV-XVI w.
    Dzielów, powiat głubczycki, gm. Baborów; krzyż kamienny, obok niego dezinformująca tabliczka podająca bez żadnych dowodów na to, że to krzyż pokutny i że pochodzi z XIV-XVI w.
  • Męcinka, pow. jaworski; krzyż kamienny z rytem miecza

    Męcinka, pow. jaworski; krzyż kamienny z rytem miecza

  • Piotrowice, pow. jaworski, gm. Męcinka; kamienny krzyż z rytem miecza
    Piotrowice, pow. jaworski, gm. Męcinka; kamienny krzyż z rytem miecza
  • Przybyłowice, pow. jaworski, gm. Męcinka; 3 kamienne krzyże przy szosie pomiędzy wsiami Przybyłowice i Małuszów

    Przybyłowice, pow. jaworski, gm. Męcinka; 3 kamienne krzyże przy szosie pomiędzy wsiami Przybyłowice i Małuszów

  • Przybyłowice, pow. jaworski, gm. Męcinka; krzyż lewej strony

    Przybyłowice, pow. jaworski, gm. Męcinka; krzyż lewej strony

  • Przybyłowice, pow. jaworski, gm. Męcinka; krzyż w środku z prawie niewidocznym rytem miecza

    Przybyłowice, pow. jaworski, gm. Męcinka; krzyż w środku z prawie niewidocznym rytem miecza

  • Przybyłowice, pow. jaworski, gm. Męcinka; krzyż z prawej, a właściwie tylko trzon krzyża

    Przybyłowice, pow. jaworski, gm. Męcinka; krzyż z prawej, a właściwie tylko trzon krzyża

  • Kapliczka pojednania i krzyże pokutne w Słupie

    Słup, pow. jaworski, gm. Męcinka

  • Godziszowa, pow. jaworski, gm. Mściwojów; piaskowcowy krzyż z rytem krzyża i znaku X

    Godziszowa, pow. jaworski, gm. Mściwojów; piaskowcowy krzyż z rytem krzyża i znaku X

  • Godziszowa, pow. jaworski, gm. Mściwojów; piaskowcowy krzyż wmurowany w bramce wejściowej na cmentarz kościelny
    Godziszowa, pow. jaworski, gm. Mściwojów; piaskowcowy krzyż wmurowany w bramce wejściowej na cmentarz kościelny
  • Mierczyce, pow. jaworski, gm. Wądroże Wielkie; krzyż kamienny na cmentarzu kościelnym

    Mierczyce, pow. jaworski, gm. Wądroże Wielkie; krzyż kamienny na cmentarzu kościelnym

  • Skała, pow. jaworski, gm. Wądroże Wielkie; dwa krzyże wmurowane w ogrodzenie posesji domu nr 25

    Skała, pow. jaworski, gm. Wądroże Wielkie; dwa krzyże wmurowane w ogrodzenie posesji domu nr 25

  • krzyż pojednania, Okrzeszyn

    Okrzeszyn, pow. kamiennogórski, gm. Lubawka

  • Jelenia Góra; kamienny krzyż w murze koło kościoła św. Wojciecha

    Jelenia Góra; kamienny krzyż w murze koło kościoła św. Wojciecha

  • Jelenia Góra; dwa kamienne krzyże w murze kościoła św. Apostołów Piotra i Pawła (aktualnie prawosławny); ryty miecza i kuszy na lewym i niezidentyfikowany na prawym.
    Jelenia Góra; dwa kamienne krzyże w murze kościoła św. Apostołów Piotra i Pawła (aktualnie prawosławny); ryty miecza i kuszy na lewym i niezidentyfikowany na prawym.
  • Komarno, pow. karkonoski, gm. Janowice Wielkie; kamienny krzyż ze słabo widocznym rytem miecza

    Komarno, pow. karkonoski, gm. Janowice Wielkie; kamienny krzyż ze słabo widocznym rytem miecza

  • Komarno, pow. karkonoski, gm. Janowice Wielkie; kamienny krzyż z rytem

    Komarno, pow. karkonoski, gm. Janowice Wielkie; kamienny krzyż z rytem

  • Miedzianka, pow. karkonoski, gm. Janowice Wielkie; kamienny krzyż z napisem MEMENTO

    Miedzianka, pow. karkonoski, gm. Janowice Wielkie; kamienny krzyż z napisem MEMENTO

  • Chrośnica, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki

    Chrośnica, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki

  • Chrośnica, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; krzyż z rytem korda

    Chrośnica, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; krzyż z rytem korda

  • Chrośnica, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; krzyż z rytem korda

    Chrośnica, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; krzyż z rytem korda

  • Chrośnica, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; kamienny krzyż wmurowany w wieżę kościoła

    Chrośnica, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; kamienny krzyż wmurowany w wieżę kościoła

  • Chrośnica, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; kamienny krzyż jako fragment portalu

    Chrośnica, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; kamienny krzyż jako fragment portalu

  • Czernica, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; krzyż kamienny i kamień z rytem krzyża i szabli

    Czernica, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; krzyż kamienny i kamień z rytem krzyża i szabli

  • Czernica, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; kamienny krzyż z rytem miecza i pełną aureolą, ma też krzyżyk geodezyjny
    Czernica, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; kamienny krzyż z rytem miecza i pełną aureolą, ma też krzyżyk geodezyjny
  • Czernica (nieraz podawany Janówek), pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; ryt liter MB oraz daty 1699

    Czernica (nieraz podawany Janówek), pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; ryt liter MB oraz daty 1699

  • Czernica, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; monolitowy kamienny krzyż

    Czernica, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; monolitowy kamienny krzyż

  • Czernica, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; kamienny krzyż (piaskowiec) z rytem bandoletu i datą 1661, ma też krzyżyk geodezyjny
    Czernica, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; kamienny krzyż (piaskowiec) z rytem bandoletu i datą 1661, ma też krzyżyk geodezyjny
  • Dziwiszów, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; krzyż z piaskowca ze słabo już czytelnym rytem miecza i małego krzyżyka

    Dziwiszów, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; krzyż z piaskowca ze słabo już czytelnym rytem miecza i małego krzyżyka

  • Dziwiszów, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; krzyż z piaskowca z rytm korda (może noża) i nieczytelną już datą 1625; legenda o kłótni w tym miejscu dwóch czeladników o kromkę chleba
    Dziwiszów, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; krzyż z piaskowca z rytm korda (może noża) i nieczytelną już datą 1625; legenda o kłótni w tym miejscu dwóch czeladników o kromkę chleba
  • Jeżów Sudecki, pow. karkonoski; krzyż upamiętniający śmierć trzech Kozaków podczas działań wojennych w sierpniu 1813 r.

    Jeżów Sudecki, pow. karkonoski; krzyż upamiętniający śmierć trzech Kozaków podczas działań wojennych w sierpniu 1813 r.

  • Siedlęcin, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; destrukt kamiennego krzyża z rytem topora

    Siedlęcin, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki; destrukt kamiennego krzyża z rytem topora

  • Siedlęcin, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki

    Siedlęcin, pow. karkonoski, gm. Jeżów Sudecki

  • Kowary, pow. karkonoski; krzyż monolitowy z rytem partyzany

    Kowary, pow. karkonoski; krzyż monolitowy z rytem partyzany

  • Kowary, pow. karkonoski; krzyż monolitowy na Przełęczy Kowarskiej

    Kowary, pow. karkonoski; krzyż monolitowy na Przełęczy Kowarskiej

  • Bukowiec, pow. karkonoski, gm. Mysłakowice; krzyż kamienny z rytem włóczni (ew. partyzany)

    Bukowiec, pow. karkonoski, gm. Mysłakowice; krzyż kamienny z rytem włóczni (ew. partyzany)

  • krzyż pokutny w Porębie

    Poręba, pow. kłodzki, gm. Bystrzyca Kłodzka

  • Krzyż pojednania, Duszniki-Zdrój
    Duszniki-Zdrój (Graniczna), pow. kłodzki; na głowie ryt krzyżyka, prawdopodobnie służył jakiś czas jako słupek graniczny
  • Krzyż pokutny w Kłodzku
    Kłodzko; kamienny krzyż z rytem włóczni na cmentarzu; krzyż jest wiązany z zabójstwem w 1604 r. przez protestancką ludność polskiego pielgrzyma z Rzymu, Adama Markowskiego, oraz ciężkim zranieniem drugiego, Olbrachta Łaskiego.
  • Krzyż pojednania w Kłodzku

    Kłodzko; pochodzący z Szalejowa krzyż kamienny w lapidarium Muzeum

  • Korytów, pow. kłodzki, gm. Kłodzko

    Korytów, pow. kłodzki, gm. Kłodzko

  • Szalejów Dolny, pow. kłodzki, gm. Kłodzko; "szwedzki krzyż", być może związany jest z ofiarami wojny trzydziestoletniej, a konkretniej z 1645 r.
    Szalejów Dolny, pow. kłodzki, gm. Kłodzko; "szwedzki krzyż", być może związany jest z ofiarami wojny trzydziestoletniej, a konkretniej z 1645 r.
  • Krzyż pokutny, Czerwieńczyce
    Czerwieńczyce, pow. kłodzki, gm. Nowa Ruda; krzyż upamiętniający śmierć 115 mieszkańców wsi w 1646 r. podczas wojny trzydziestoletniej
  • Krzyż pokutny, Dzikowiec

    Dzikowiec, pow. kłodzki, gm. Nowa Ruda

  • Krzyż pojednania w Woliborzu

    Wolibórz, pow. kłodzki, gm. Nowa Ruda

  • Krzyż pokutny w Wambierzycach
    Wambierzyce, pow. kłodzki, gm. Radków; legenda: dwaj bracia Kaspar i Hans von Pannewitz, synowie Ludwika (zm. 1560), walczyli z powodu szlachcianki Valeski von Ullersdorf (1594), obaj zginęli, a Valeska rzuciła się pod młyńskie koło.
  • Krzyż Marty koło Batorowa
    Batorów, pow. kłodzki, gm. Szczytna; krzyż Marty; upamiętnia śmierć młodej dziewczyny w 1628 r. zamordowanej prawdopodobnie przez dezertera czy dezerterów ukrywających się w górach podczas wojny trzydziestoletniej
  • Nowy Zagór, pow. krośnieński, gm. Dąbie; kamienny krzyż z dezinformacyjną tabliczką o krzyżu pokutnym

    Nowy Zagór, pow. krośnieński, gm. Dąbie; kamienny krzyż z dezinformacyjną tabliczką o krzyżu pokutnym

  • Gubin, pow. krośnieński; trzy kamienne krzyże

    Gubin, pow. krośnieński; trzy kamienne krzyże

  • Krzyż kamienny pokutny, krzyż pojednania w Markosicach

    Markosice, pow. krośnieński, gm. Gubin

  • Groble, pow. legnicki, gm. Chojnów; kamienny krzyż z rytem kuszy

    Groble, pow. legnicki, gm. Chojnów; kamienny krzyż z rytem kuszy

  • Jaroszówka, pow. legnicki, gm. Chojnów; kamienny krzyż z rytem miecza

    Jaroszówka, pow. legnicki, gm. Chojnów; kamienny krzyż z rytem miecza

  • Jaroszówka, pow. legnicki, gm. Chojnów; kamienny krzyż z dolną aureolą i rytem kuszy

    Jaroszówka, pow. legnicki, gm. Chojnów; kamienny krzyż z dolną aureolą i rytem kuszy

  • Niedźwiedzice, pow. legnicki, gm. Chojnów; kamienny krzyż wmurowany w ścianę kościoła, ryt miecza (sztyletu)

    Niedźwiedzice, pow. legnicki, gm. Chojnów; kamienny krzyż wmurowany w ścianę kościoła, ryt miecza (sztyletu)

  • Niedźwiedzice, pow. legnicki, gm. Chojnów; kamienny krzyż wmurowany w ścianę kościoła, ryt miecza

    Niedźwiedzice, pow. legnicki, gm. Chojnów; kamienny krzyż wmurowany w ścianę kościoła, ryt miecza

  • Niedźwiedzice, pow. legnicki, gm. Chojnów; kamienny krzyż wmurowany w ścianę kościoła

    Niedźwiedzice, pow. legnicki, gm. Chojnów; kamienny krzyż wmurowany w ścianę kościoła

  • Niedźwiedzice, pow. legnicki, gm. Chojnów; kamienny krzyż wmurowany w ścianę kościoła, ryt miecza (bardzo słabo widoczny)
    Niedźwiedzice, pow. legnicki, gm. Chojnów; kamienny krzyż wmurowany w ścianę kościoła, ryt miecza (bardzo słabo widoczny)
  • Niedźwiedzice, pow. legnicki, gm. Chojnów; kamienny krzyż wmurowany w ścianę kościoła, ryt miecza
    Niedźwiedzice, pow. legnicki, gm. Chojnów; kamienny krzyż wmurowany w ścianę kościoła, ryt miecza
  • Monolitowy krzyż kamienny z rytem sztyletu w Pawlikowicach

    Pawlikowice, pow. legnicki, gm. Chojnów; kamienny krzyż z rytem sztyletu

  • Kamienny krzyż pokutny, Pątnów

    Pątnów, pow. legnicki, gm. Chojnów; kamienny krzyż z rytem miecza

  • Rokitki, pow. legnicki, gm. Chojnów; kamienny krzyż z rytem interpretowanym najczęściej jako łopata

    Rokitki, pow. legnicki, gm. Chojnów; kamienny krzyż z rytem interpretowanym najczęściej jako łopata

  • Pątnów Legnicki, pow. legnicki, gm. Kunice; grupa czterech kamiennych artefaktów uznawanych za krzyże

    Pątnów Legnicki, pow. legnicki, gm. Kunice; grupa czterech kamiennych artefaktów uznawanych za krzyże

  • Pątnów Legnicki, pow. legnicki, gm. Kunice; fragment rytu głowni miecza (korda)

    Pątnów Legnicki, pow. legnicki, gm. Kunice; fragment rytu głowni miecza (korda)

  • Pątnów Legnicki, pow. legnicki, gm. Kunice

    Pątnów Legnicki, pow. legnicki, gm. Kunice

  • Pątnów Legnicki, pow. legnicki, gm. Kunice

    Pątnów Legnicki, pow. legnicki, gm. Kunice

  • Pątnów Legnicki, pow. legnicki, gm. Kunice

    Pątnów Legnicki, pow. legnicki, gm. Kunice

  • Rosochata, pow. legnicki, gm. Kunice; pierwszy z krzyży w murze cmentarza kościelnego

    Rosochata, pow. legnicki, gm. Kunice; pierwszy z krzyży w murze cmentarza kościelnego

  • Rosochata, pow. legnicki, gm. Kunice; drugi z krzyży w murze cmentarza kościelnego

    Rosochata, pow. legnicki, gm. Kunice; drugi z krzyży w murze cmentarza kościelnego

  • Rosochata, pow. legnicki, gm. Kunice; trzeci z krzyży w murze cmentarza kościelnego, ryt miecza

    Rosochata, pow. legnicki, gm. Kunice; trzeci z krzyży w murze cmentarza kościelnego, ryt miecza

  • Kościelec, pow. legnicki, gm. Krotoszyce; na cmentarzu kościelnym po południowej stronie

    Kościelec, pow. legnicki, gm. Krotoszyce; na cmentarzu kościelnym po południowej stronie

  • Gniewomierz, pow. legnicki, gm. Legnickie Pole; trzony dwóch krzyży wmurowane poziomo, po zewnętrznej stronie muru otaczającego kościół św. Antoniego, od południowo-zachodniej strony
    Gniewomierz, pow. legnicki, gm. Legnickie Pole; trzony dwóch krzyży wmurowane poziomo, po zewnętrznej stronie muru otaczającego kościół św. Antoniego, od południowo-zachodniej strony
  • Gniewomierz, pow. legnicki, gm. Legnickie Pole; krzyż z lewej; trzon i ramię kamiennego krzyża z rytem korda
    Gniewomierz, pow. legnicki, gm. Legnickie Pole; krzyż z lewej; trzon i ramię kamiennego krzyża z rytem korda
  • Gniewomierz, pow. legnicki, gm. Legnickie Pole; krzyż z prawej; trzon i kamiennego krzyża z rytem korda
    Gniewomierz, pow. legnicki, gm. Legnickie Pole; krzyż z prawej; trzon i kamiennego krzyża z rytem korda
  • Kłębanowice, pow. legnicki, gm. Legnickie Pole; krzyż ze zlepieńca przed murem cmentarza kościelnego, ryt miecza
    Kłębanowice, pow. legnicki, gm. Legnickie Pole; krzyż ze zlepieńca przed murem cmentarza kościelnego, ryt miecza
  • krzyż pokutny, Nowa Wieś Legnicka
    Nowa Wieś Legnicka, pow. legnicki, gm. Legnickie Pole; kamienny krzyż z rytem miecza na cmentarzu koło kościoła, prawdopodobnie średniowieczny krzyż z grobu rycerza
  • Nowa Wieś Legnicka, pow. legnicki, gm. Legnickie Pole; kamienny krzyż w murze cmentarza kościelnego (od zewnątrz), na prawo od południowej bramy; odsłonięty latem 2023 r. spod tynku.
    Nowa Wieś Legnicka, pow. legnicki, gm. Legnickie Pole; kamienny krzyż w murze cmentarza kościelnego (od zewnątrz), na prawo od południowej bramy; odsłonięty latem 2023 r. spod tynku.
  • Mikołajowice, pow. legnicki, gm. Legnickie Pole; dwa piaskowcowe krzyże w murze kościoła; obydwa w dwóch częściach
    Mikołajowice, pow. legnicki, gm. Legnickie Pole; dwa piaskowcowe krzyże w murze kościoła; obydwa w dwóch częściach
  • Mikołajowice, pow. legnicki, gm. Legnickie Pole; głowa pierwszego krzyża
    Mikołajowice, pow. legnicki, gm. Legnickie Pole; głowa pierwszego krzyża
  • Mikołajowice, pow. legnicki, gm. Legnickie Pole; trzon pierwszego krzyża
    Mikołajowice, pow. legnicki, gm. Legnickie Pole; trzon pierwszego krzyża
  • Mikołajowice, pow. legnicki, gm. Legnickie Pole; drugi krzyż; trzon pod wmurowaną ukośnie głową, widoczny tylko częściowo
    Mikołajowice, pow. legnicki, gm. Legnickie Pole; drugi krzyż; trzon pod wmurowaną ukośnie głową, widoczny tylko częściowo
  • Golanka Dolna, pow. legnicki, gm. Prochowice; krzyż wmurowany w przyporę kościoła; ryt określany jako pała ale możliwe też, że dmuchawa hutnika szkła
    Golanka Dolna, pow. legnicki, gm. Prochowice; krzyż wmurowany w przyporę kościoła; ryt określany jako pała ale możliwe też, że dmuchawa hutnika szkła
  • Tyniec Legnicki, pow. legnicki, gm. Ruja; krzyż kamienny z dolną aureolą

    Tyniec Legnicki, pow. legnicki, gm. Ruja; krzyż kamienny z dolną aureolą

  • Wągrodno, pow. legnicki, gm. Ruja; piaskowcowy krzyż wmurowany w ogrodzenie cmentarza kościelnego, słabo widoczny ryt włóczni (partyzany)
    Wągrodno, pow. legnicki, gm. Ruja; piaskowcowy krzyż wmurowany w ogrodzenie cmentarza kościelnego, słabo widoczny ryt włóczni (partyzany)
  • Wągrodno, pow. legnicki, gm. Ruja; piaskowcowy krzyż wmurowany w ogrodzenie cmentarza kościelnego, słabo widoczny ryt kuszy
    Wągrodno, pow. legnicki, gm. Ruja; piaskowcowy krzyż wmurowany w ogrodzenie cmentarza kościelnego, słabo widoczny ryt kuszy
  • Nawojów Łużycki, pow. lubański, gm. Lubań; kamienny krzyż z rytem miecza i dwóch tarcz

    Nawojów Łużycki, pow. lubański, gm. Lubań; kamienny krzyż z rytem miecza i dwóch tarcz

  • Nawojów Łużycki, pow. lubański, gm. Lubań; kamienny krzyż z rytem miecza

    Nawojów Łużycki, pow. lubański, gm. Lubań; kamienny krzyż z rytem miecza

  • Rudzica, pow. lubański, gm. Siekierczyn

    Rudzica, pow. lubański, gm. Siekierczyn

  • Rudzica, pow. lubański, gm. Siekierczyn; krzyż w murze cmentarza kościelnego

    Rudzica, pow. lubański, gm. Siekierczyn; krzyż w murze cmentarza kościelnego

  • Lubin; krzyż kamienny przy drodze do Ścinawy; na głowie krzyża wgłębienie o średnicy 8 cm

    Lubin; krzyż kamienny przy drodze do Ścinawy; na głowie krzyża wgłębienie o średnicy 8 cm

  • Chobienia, pow. lubiński, gm. Rudna; kamienny krzyż wmurowany w zwieńczeniu dawnej kaplicy cmentarnej

    Chobienia, pow. lubiński, gm. Rudna; kamienny krzyż wmurowany w zwieńczeniu dawnej kaplicy cmentarnej

  • Górzyn, pow. lubiński, gm. Rudna

    Górzyn, pow. lubiński, gm. Rudna

  • Krzewie Wielkie, pow. lwówecki, gm. Gryfów Śląski; dwa kamienne krzyże przy polnej drodze na północ od wsi

    Krzewie Wielkie, pow. lwówecki, gm. Gryfów Śląski; dwa kamienne krzyże przy polnej drodze na północ od wsi

  • Oleszna Podgórska, pow. lwówecki, gm. Lubomierz

    Oleszna Podgórska, pow. lwówecki, gm. Lubomierz

  • Pławna Dolna, pow. lwówecki, gm. Lubomierz; przedwojenne podania łączą krzyż z zabójstwem księdza wracającego z kolędy albo z morderstwem służącej kantora w 1809 r.
    Pławna Dolna, pow. lwówecki, gm. Lubomierz; przedwojenne podania łączą krzyż z zabójstwem księdza wracającego z kolędy albo z morderstwem służącej kantora w 1809 r.
  • Pławna Górna - Wieszkowice, pow. lwówecki, gm. Lubomierz; kamienny krzyż z rytem GFG / 1731; upamiętnia śmierć Gottfriedta Glaubitza w wyniku wypadku przy zwózce drewna.
    Pławna Górna - Wieszkowice, pow. lwówecki, gm. Lubomierz; kamienny krzyż z rytem GFG / 1731; upamiętnia śmierć Gottfriedta Glaubitza w wyniku wypadku przy zwózce drewna.
  • Lwówek Śląski; kamienny krzyż z inskrypcją: BC 1846

    Lwówek Śląski; kamienny krzyż z inskrypcją: BC 1846

  • Skorzynice, pow. lwówecki, gm. Lwówek Śląski; kamienny krzyż z rytem włóczni, krzyżyka i liter FV

    Skorzynice, pow. lwówecki, gm. Lwówek Śląski; kamienny krzyż z rytem włóczni, krzyżyka i liter FV

  • Skorzynice, pow. lwówecki, gm. Lwówek Śląski; kamienny krzyż z trudnym do rozpoznania rytem (kord?)

    Skorzynice, pow. lwówecki, gm. Lwówek Śląski; kamienny krzyż z trudnym do rozpoznania rytem (kord?)

  • Klecza, pow. lwówecki, gm. Wleń; kamienny krzyż z rytem korda; podejrzana niesprawdzona informacja (Scheer), że krzyż pochodzi z 1562 r. i został wystawiony za morderstwo popełnione na bracie.
    Klecza, pow. lwówecki, gm. Wleń; kamienny krzyż z rytem korda; podejrzana niesprawdzona informacja (Scheer), że krzyż pochodzi z 1562 r. i został wystawiony za morderstwo popełnione na bracie.
  • Nielestno, pow. lwówecki, gm. Wleń; piaskowcowy krzyż z rytem korda z jednej stronu i korda ew. noża z drugiej - obydwa słabo widoczne
    Nielestno, pow. lwówecki, gm. Wleń; piaskowcowy krzyż z rytem korda z jednej stronu i korda ew. noża z drugiej - obydwa słabo widoczne
  • Nielestno, pow. lwówecki, gm. Wleń; piaskowcowy krzyż z rytem kuszy (od strony drzewa), na ramieniu ryt krzyżyka
    Nielestno, pow. lwówecki, gm. Wleń; piaskowcowy krzyż z rytem kuszy (od strony drzewa), na ramieniu ryt krzyżyka
  • Wleń, pow. lwówecki; kamienny krzyż z rytem miecza, pochodzi z wsi Grzęba (teraz część Wlenia)
    Wleń, pow. lwówecki; kamienny krzyż z rytem miecza, pochodzi z wsi Grzęba (teraz część Wlenia)
  • Wleń, pow. lwówecki; kamienny krzyż z rytem puginału i topora, przy ścieżce do ruin zamku
    Wleń, pow. lwówecki; kamienny krzyż z rytem puginału i topora, przy ścieżce do ruin zamku
  • Mikołów Bujaków; prawdopodobnie nagrobny kamienny krzyż, odcyfrowana inskrypcja: 1691 zmarła panna Katarzyna Kisielońska
    Mikołów Bujaków; prawdopodobnie nagrobny kamienny krzyż, odcyfrowana inskrypcja: 1691 zmarła panna Katarzyna Kisielońska
  • Ligota Książęca, pow. namysłowski, gm. Namysłów

    Ligota Książęca, pow. namysłowski, gm. Namysłów

  • Ligotka, pow. namysłowski, gm. Namysłów

    Ligotka, pow. namysłowski, gm. Namysłów

  • Przeczów, pow. namysłowski, gm. Namysłów; krzyż z cmentarza morowego w Mikowicach, 1600

    Przeczów, pow. namysłowski, gm. Namysłów; krzyż z cmentarza morowego w Mikowicach, 1600

  • Bytom Odrzański, pow. nowosolski; trzy kamienne krzyże wmurowane w północno-zachodnie naroże ściany wieży kościoła św. Hieronima
    Bytom Odrzański, pow. nowosolski; trzy kamienne krzyże wmurowane w północno-zachodnie naroże ściany wieży kościoła św. Hieronima
  • Bytom Odrzański, pow. nowosolski; krzyż z rytem włóczni - położony najwyżej z trzech

    Bytom Odrzański, pow. nowosolski; krzyż z rytem włóczni - położony najwyżej z trzech

  • Bytom Odrzański, pow. nowosolski; krzyż z rytem korda - położony w środku z trzech

    Bytom Odrzański, pow. nowosolski; krzyż z rytem korda - położony w środku z trzech

  • Bytom Odrzański, pow. nowosolski; krzyż z rytem miecza - położny najniżej z trzech

    Bytom Odrzański, pow. nowosolski; krzyż z rytem miecza - położny najniżej z trzech

  • Bytom Odrzański, pow. nowosolski; dwa krzyże wmurowane w południowo-zachodnie naroże wieży kościoła św. Hieronima; górny z rytem łopaty
    Bytom Odrzański, pow. nowosolski; dwa krzyże wmurowane w południowo-zachodnie naroże wieży kościoła św. Hieronima; górny z rytem łopaty
  • Krzyż pojednania w Borowie Wielkim
    Borów Wielki, pow. nowosolski, gm. Nowe Miasteczko; krzyż z widoczną bruzdą po rycie, prawdopodobnie włóczni, wmurowany w południową ścianę prezbiterium kościoła
  • Krzyż monolitowy w Borowie Wielkim
    Borów Wielki, pow. nowosolski, gm. Nowe Miasteczko; krzyż kamienny z rytem włóczni wmurowany w północną ścianę prezbiterium kościoła
  • Krzyż pokutny w Borowie Wielkim
    Borów Wielki, pow. nowosolski, gm. Nowe Miasteczko; według legendy krzyż upamiętnia morderstwo dokonane przez rycerza Wolfa von Braun z Solnik na swoim bracie Ditrichu z Drwalewic, gdyż ten uprowadził mu narzeczoną Teresę von Rachenberg z Borowa; wieś była własnością Braunów w XV w.
  • krzyż pokutny w Gołaszynie

    Gołaszyn, pow. nowosolski, gm. Nowe Miasteczko

  • Miłaków, pow. nowosolski, gm. Nowe Miasteczko

    Miłaków, pow. nowosolski, gm. Nowe Miasteczko

  • Ścinawa Nyska, pow. nyski, gm. Korfantów; południowa brama na cmentarz kościelny, w którą wmurowane są 2 kamienne krzyże
    Ścinawa Nyska, pow. nyski, gm. Korfantów; południowa brama na cmentarz kościelny, w którą wmurowane są 2 kamienne krzyże
  • Ścinawa Nyska, pow. nyski, gm. Korfantów; kamienny krzyż wmurowany w prawy narożnik muru środkowej bramy wejściowej (południowej)
    Ścinawa Nyska, pow. nyski, gm. Korfantów; kamienny krzyż wmurowany w prawy narożnik muru środkowej bramy wejściowej (południowej)
  • Ścinawa Nyska, pow. nyski, gm. Korfantów; krzyż wmurowany w zwieńczeniu bramy wejściowej (południowej), od wewnętrznej strony
    Ścinawa Nyska, pow. nyski, gm. Korfantów; krzyż wmurowany w zwieńczeniu bramy wejściowej (południowej), od wewnętrznej strony
  • Biała Nyska, pow. nyski, gm. Nysa; fot. 1929

    Biała Nyska, pow. nyski, gm. Nysa; fot. 1929

  • Biała Nyska, pow. nyski, gm. Nysa; poprzedni krzyż na zdjęciu z 2021 r.; niegdyś był widoczny na nim ryt miecza

    Biała Nyska, pow. nyski, gm. Nysa; poprzedni krzyż na zdjęciu z 2021 r.; niegdyś był widoczny na nim ryt miecza

  • Domaszkowice, pow. nyski, gm. Nysa; kamienny krzyż z prawie niewidocznym rytem korda i kielicha; wiązany z zabójstwem przez husytów w 1428 r. kapłana z Wierzbięcic A. J. Scharfa
    Domaszkowice, pow. nyski, gm. Nysa; kamienny krzyż z prawie niewidocznym rytem korda i kielicha; wiązany z zabójstwem przez husytów w 1428 r. kapłana z Wierzbięcic A. J. Scharfa
  • Kępnica, pow. nyski, gm. Nysa; kamienny krzyż wmurowany w mur oporowy na lewo od wschodnich schodów prowadzących do kościoła; mur powstał lub był gruntownie remontowany w 1886 r. i wtedy prawdopodobnie wmurowano w niego krzyż.
    Kępnica, pow. nyski, gm. Nysa; kamienny krzyż wmurowany w mur oporowy na lewo od wschodnich schodów prowadzących do kościoła; mur powstał lub był gruntownie remontowany w 1886 r. i wtedy prawdopodobnie wmurowano w niego krzyż.
  • Jędrzychów, pow. nyski, Nysa; kamienne krzyże w południowej części wsi; w Jędrzychowie było trzy kamienne krzyże, ten trzeci miał ryt miecza, był zniszczony i został zakopany.
    Jędrzychów, pow. nyski, Nysa; kamienne krzyże w południowej części wsi; w Jędrzychowie było trzy kamienne krzyże, ten trzeci miał ryt miecza, był zniszczony i został zakopany.
  • Jędrzychów, pow. nyski, Nysa; granitowy krzyż

    Jędrzychów, pow. nyski, Nysa; granitowy krzyż

  • Jędrzychów, pow. nyski, Nysa; kamienny krzyż z rytem korda (noża); w 1909 r. P. Kutzer, powołując się na kronikę z 1688 r., przytoczył legendę o zabójstwie nożem trzech uczniów; krzyż do 1980 r. stał przy drodze do Radzikowic (kilkadziesiąt metrów dalej).
    Jędrzychów, pow. nyski, Nysa; kamienny krzyż z rytem korda (noża); w 1909 r. P. Kutzer, powołując się na kronikę z 1688 r., przytoczył legendę o zabójstwie nożem trzech uczniów; krzyż do 1980 r. stał przy drodze do Radzikowic (kilkadziesiąt metrów dalej).
  • Radzikowice, pow. nyski, gm. Nysa

    Radzikowice, pow. nyski, gm. Nysa

  • Radzikowice, pow. nyski, gm. Nysa

    Radzikowice, pow. nyski, gm. Nysa

  • Kamienny krzyż, Starowice gm. Otmuchów
    Starowice, pow. nyski, gm. Otmuchów; krzyż na grobie trzech pochowanych tu francuskich żołnierzy (wojny napoleońskie)
  • Unikowice, pow. nyski, gm. Paczków. Kamienny krzyż z odczytywaną niegdyś datą 1254. Łączony też z umową ugodową z 1512 r. oraz wzmianką z 1526 r. o krzyżu i grobie.
    Unikowice, pow. nyski, gm. Paczków. Kamienny krzyż z odczytywaną niegdyś datą 1254. Łączony też z umową ugodową z 1512 r. oraz wzmianką z 1526 r. o krzyżu i grobie.
  • Nowaki, pow. nyski, gm. Pakosławice; kamienny krzyż

    Nowaki, pow. nyski, gm. Pakosławice; kamienny krzyż

  • Kijowice, pow. oleśnicki, gm. Bierutów. Kamienny krzyż z rytem krucyfiksu, klęczącej postaci i inskrypcji otokowej. Można odczytać datę 1357 oraz imię adoranta CONADUS czyli Konrad. Krzyż wystawiony został najprawdopodobniej w związku z zabójstwem ale nie wiadomo czy w wyniku umowy pojednania (krzyż pokutny, krzyż pojednania) czy oo prostu jako upamiętniający śmierć.
    Kijowice, pow. oleśnicki, gm. Bierutów. Kamienny krzyż z rytem krucyfiksu, klęczącej postaci i inskrypcji otokowej. Można odczytać datę 1357 oraz imię adoranta CONADUS czyli Konrad. Krzyż wystawiony został najprawdopodobniej w związku z zabójstwem ale nie wiadomo czy w wyniku umowy pojednania (krzyż pokutny, krzyż pojednania) czy oo prostu jako upamiętniający śmierć.
  • Posadowice, pow. oleśnicki gm. Bierutów; destrukt kamiennego krzyża?; klasyczna tabliczka dezinformacyjna

    Posadowice, pow. oleśnicki gm. Bierutów; destrukt kamiennego krzyża?; klasyczna tabliczka dezinformacyjna

  • Janków, pow. oławski, gm. Domaniów; granitowy krzyż z rytem krzyża joannitów; według legendy ma upamiętniać zabójstwo w tym miejscu młodej pary (wcześniej leżał w wejsciu) ; prawdopodobnie to krzyż związany z posiadłościami joannitów.
    Janków, pow. oławski, gm. Domaniów; granitowy krzyż z rytem krzyża joannitów; według legendy ma upamiętniać zabójstwo w tym miejscu młodej pary (wcześniej leżał w wejsciu) ; prawdopodobnie to krzyż związany z posiadłościami joannitów.
  • Piskorzów, pow. oławski, gm. Domaniów

    Piskorzów, pow. oławski, gm. Domaniów

  • Psary, pow. oławski, gm. Oława

    Psary, pow. oławski, gm. Oława

  • Polkowice; kamienny krzyż przy kościele św. Michała Archanioła

    Polkowice; kamienny krzyż przy kościele św. Michała Archanioła

  • Przemków, pow. polkowicki; kamienny krzyż z prawie niewidocznym rytem miecza na cmentarzu kościelnym
    Przemków, pow. polkowicki; kamienny krzyż z prawie niewidocznym rytem miecza na cmentarzu kościelnym
  • Łagoszów Wielki, pow. polkowicki, gm. Radwanice; kamienny krzyż, ryt miecza

    Łagoszów Wielki, pow. polkowicki, gm. Radwanice; kamienny krzyż, ryt miecza

  • Krzyż pokutny koło Dytmarowa

    Dytmarów, pow. prudnicki, gm. Lubrza

  • Krzyżowice, pow. pszczyński, gm. Pawłowice; fragment kamiennego krzyża upamiętniającego śmiertelny upadek z konia. Odcyfrowana inskrypcja: A 1748 D 8 JUNI MACIJ PRISZA SPADLSI Z KONIA : NA DRODZE : SWÓJ ŻIWOT DOKONAL : KTORIGO DUSZI BOŻE BONĆ MILOŚCIW
    Krzyżowice, pow. pszczyński, gm. Pawłowice; fragment kamiennego krzyża upamiętniającego śmiertelny upadek z konia. Odcyfrowana inskrypcja: A 1748 D 8 JUNI MACIJ PRISZA SPADLSI Z KONIA : NA DRODZE : SWÓJ ŻIWOT DOKONAL : KTORIGO DUSZI BOŻE BONĆ MILOŚCIW
  • Studzionka, pow. pszczyński, gm. Pszczyna; dwa kamienne krzyże na cmentarzu kościelnym

    Studzionka, pow. pszczyński, gm. Pszczyna; dwa kamienne krzyże na cmentarzu kościelnym

  • krzyże pokutne koło Jaksina, pow. strzeliński

    Jaksin, pow. strzeliński, gm. Borów; krzyże graniczne joannitów

  • Jegłowa, pow. strzeliński, gm. Przeworno; prawdopodobnie stary krzyż nagrobny w murze cmentarza kościelnego

    Jegłowa, pow. strzeliński, gm. Przeworno; prawdopodobnie stary krzyż nagrobny w murze cmentarza kościelnego

  • Chociwel, pow. strzeliński, gm. Strzelin; dwa kamienne krzyż, prawdopodobnie graniczne

    Chociwel, pow. strzeliński, gm. Strzelin; dwa kamienne krzyż, prawdopodobnie graniczne

  • Chociwel, pow. strzeliński, gm. Strzelin; kamienny krzyż z rytem krzyża, prawdopodobnie graniczny posiadłości komandorii joannitów

    Chociwel, pow. strzeliński, gm. Strzelin; kamienny krzyż z rytem krzyża, prawdopodobnie graniczny posiadłości komandorii joannitów

  • Chociwel, pow. strzeliński, gm. Strzelin; kamienny krzyż z rytem dwóch mieczy; być może graniczny; uszkodzony w 2013 r. i zabrany do naprawy
    Chociwel, pow. strzeliński, gm. Strzelin; kamienny krzyż z rytem dwóch mieczy; być może graniczny; uszkodzony w 2013 r. i zabrany do naprawy
  • Dankowice, pow. strzeliński, gm. Strzelin; kamienny krzyż z rytem miecza

    Dankowice, pow. strzeliński, gm. Strzelin; kamienny krzyż z rytem miecza

  • Gębczyce ew. Gościęcice, pow. strzeliński, gm. Strzelin; tzw. krzyż cygański (Zigeunerkreuz). Według przekazu ludności niemieckiej ustawiony w miejscu zabójstwa grupy Cyganów. Po II wojnie legenda przekształciła się w opowieść o morderstwie dokonanym przez Cyganów. Prawdopodobnie to jeden z wielu w tej okolicy (powiaty oławski i strzeliński) kamiennych krzyży związanych z granicami posiadłości komandorii joannitów w Tyńcu nad Ślęzą i Oleśnicy Małej.
    Gębczyce ew. Gościęcice, pow. strzeliński, gm. Strzelin; tzw. krzyż cygański (Zigeunerkreuz). Według przekazu ludności niemieckiej ustawiony w miejscu zabójstwa grupy Cyganów. Po II wojnie legenda przekształciła się w opowieść o morderstwie dokonanym przez Cyganów. Prawdopodobnie to jeden z wielu w tej okolicy (powiaty oławski i strzeliński) kamiennych krzyży związanych z granicami posiadłości komandorii joannitów w Tyńcu nad Ślęzą i Oleśnicy Małej.
  • Nowolesie, pow. strzeliński, gm. Strzelin

    Nowolesie, pow. strzeliński, gm. Strzelin

  • Szczawin, pow. strzeliński, gm. Strzelin

    Szczawin, pow. strzeliński, gm. Strzelin

  • Piersno, pow. średzki, gm. Kostomłoty; domniemamy krzyż kamienny (fragmenty) w murze cmentarza kościelnego
    Piersno, pow. średzki, gm. Kostomłoty; domniemamy krzyż kamienny (fragmenty) w murze cmentarza kościelnego
  • Piotrowice, pow. średzki, gm. Kostomłoty; pięć krzyży wmurowanych w północną ścianę muru otaczającego dawne duże zabudowania folwarczne</ref>
    Piotrowice, pow. średzki, gm. Kostomłoty; pięć krzyży wmurowanych w północną ścianę muru otaczającego dawne duże zabudowania folwarczne</ref>
  • Piotrowice, pow. średzki, gm. Kostomłoty

    Piotrowice, pow. średzki, gm. Kostomłoty

  • Piotrowice, pow. średzki, gm. Kostomłoty

    Piotrowice, pow. średzki, gm. Kostomłoty

  • Piotrowice, pow. średzki, gm. Kostomłoty

    Piotrowice, pow. średzki, gm. Kostomłoty

  • Piotrowice, pow. średzki, gm. Kostomłoty

    Piotrowice, pow. średzki, gm. Kostomłoty

  • Piotrowice, pow. średzki, gm. Kostomłoty

    Piotrowice, pow. średzki, gm. Kostomłoty

  • Samborz, pow. średzki, gm. Kostomłoty

    Samborz, pow. średzki, gm. Kostomłoty

  • Sobkowice, pow. średzki, gm. Kostomłoty; dwa kamienne krzyże na skrzyżowaniu szosy z drogą do wsi

    Sobkowice, pow. średzki, gm. Kostomłoty; dwa kamienne krzyże na skrzyżowaniu szosy z drogą do wsi

  • Świdnica Polska, pow. średzki, gm. Kostomłoty

    Świdnica Polska, pow. średzki, gm. Kostomłoty

  • Wichrów, pow. średzki, gm. Kostomłoty

    Wichrów, pow. średzki, gm. Kostomłoty

  • Wichrów, pow. średzki, gm. Kostomłoty

    Wichrów, pow. średzki, gm. Kostomłoty

  • Wichrów, pow. średzki, gm. Kostomłoty; kamienny krzyż. prawdopodobnie krzyż „szczytowy”, zdjęty z kalenicy dachu kościoła.
    Wichrów, pow. średzki, gm. Kostomłoty; kamienny krzyż. prawdopodobnie krzyż „szczytowy”, zdjęty z kalenicy dachu kościoła.
  • Wichrów, pow. średzki, gm. Kostomłoty; kamienny krzyż z dolną aureolą przeniesiony z pobliskiego Bogdanowa
    Wichrów, pow. średzki, gm. Kostomłoty; kamienny krzyż z dolną aureolą przeniesiony z pobliskiego Bogdanowa
  • Lutynia, pow. średzki, gm. Miękinia; kamienny krzyż wmurowany w wieżę kościoła; być może pierwotnie krzyż nagrobkowy księdza (ma ryt kielicha)
    Lutynia, pow. średzki, gm. Miękinia; kamienny krzyż wmurowany w wieżę kościoła; być może pierwotnie krzyż nagrobkowy księdza (ma ryt kielicha)
  • Lutynia, pow. średzki, gm. Miękina

    Lutynia, pow. średzki, gm. Miękina

  • Cesarzowice, pow. średzki, gm. Środa Śląska; możliwe, że kolejne zdjęcie to trzon tego krzyża; ta część wmurowana jest na zewnątrz muru
    Cesarzowice, pow. średzki, gm. Środa Śląska; możliwe, że kolejne zdjęcie to trzon tego krzyża; ta część wmurowana jest na zewnątrz muru
  • Cesarzowice, pow. średzki, gm. Środa Śląska; możliwe, że to trzon krzyża z poprzedniego zdjęcia; ta część wmurowana jest od wewnątrz muru
    Cesarzowice, pow. średzki, gm. Środa Śląska; możliwe, że to trzon krzyża z poprzedniego zdjęcia; ta część wmurowana jest od wewnątrz muru
  • Kulin, pow. średzki, gm. Środa Śląska; kamienny krzyż, niegdyś z rytem miecza

    Kulin, pow. średzki, gm. Środa Śląska; kamienny krzyż, niegdyś z rytem miecza

  • Rakoszyce, pow. średzki, gm. Środa Śląska

    Rakoszyce, pow. średzki, gm. Środa Śląska

  • Środa Śląska

    Środa Śląska

  • Środa Śląska; widoczny fragment rytu miecza ew. korda (krzyż z lewej); z prawej fragment trzonu krzyża widocznego na kolejnym zdjęciu
    Środa Śląska; widoczny fragment rytu miecza ew. korda (krzyż z lewej); z prawej fragment trzonu krzyża widocznego na kolejnym zdjęciu
  • Środa Śląska; góra krzyża, którego trzon jest na poprzednim zdjęciu; słabo widoczna wypukła rzeźba głowni miecza lub korda
    Środa Śląska; góra krzyża, którego trzon jest na poprzednim zdjęciu; słabo widoczna wypukła rzeźba głowni miecza lub korda
  • Jarosław, pow. średzki, gm. Udanin

    Jarosław, pow. średzki, gm. Udanin

  • Jarosław, pow. średzki, gm. Udanin

    Jarosław, pow. średzki, gm. Udanin

  • Jarosław, pow. średzki, gm. Udanin; krzyż kamienny do 2016 r. poziomo przy ziemi w murze cmentarza kościelnego
    Jarosław, pow. średzki, gm. Udanin; krzyż kamienny do 2016 r. poziomo przy ziemi w murze cmentarza kościelnego
  • Łagiewniki Średzkie, pow. średzki, gm. Udanin
    Łagiewniki Średzkie, pow. średzki, gm. Udanin
  • Lusina, pow. średzki, gm. Udanin

    Lusina, pow. średzki, gm. Udanin

  • Pielaszkowice, pow. średzki, gm. Udanin

    Pielaszkowice, pow. średzki, gm. Udanin

  • Pichorowice, pow. średzki, gm. Udanin

    Pichorowice, pow. średzki, gm. Udanin

  • Ujazd Górny, pow. średzki, gm. Udanin; krzyż w murze cmentarza kościelnego Paul Kutzer identyfikuje z umową dotyczącą zabójstwa w 1400 r. Cytat: Mieszkaniec wsi zabił Petera Hoffmana po (ok.) 1400 roku. Zabójca początkowo ukrywał się przed krwawą zemstą, ale w końcu uzgodnił pewną kwotę z krewnymi zabitego. Pieniądze przekazał nad otwartym grobem, krewni na znak pojednania podali mu rękę zmarłego, którą po „uściśnięciu” upuścił do grobu. Zabójca zobowiązał się także do darowania 30 funtów wosku kościołowi oraz odbycia pielgrzymki do Rzymu i odwiedzenia w drodze powrotnej „krwawiących hostii” w Wilsnack. Podróż powinna rozpocząć się najpóźniej w tygodniu wielkanocnym. W miejscu czynu musiał postawić krzyż. Twierdzi więc, że to krzyż pokutny. Może, ale jednak nie musi być to ten konkretny krzyż.
    Ujazd Górny, pow. średzki, gm. Udanin; krzyż w murze cmentarza kościelnego Paul Kutzer identyfikuje z umową dotyczącą zabójstwa w 1400 r. Cytat: Mieszkaniec wsi zabił Petera Hoffmana po (ok.) 1400 roku. Zabójca początkowo ukrywał się przed krwawą zemstą, ale w końcu uzgodnił pewną kwotę z krewnymi zabitego. Pieniądze przekazał nad otwartym grobem, krewni na znak pojednania podali mu rękę zmarłego, którą po „uściśnięciu” upuścił do grobu. Zabójca zobowiązał się także do darowania 30 funtów wosku kościołowi oraz odbycia pielgrzymki do Rzymu i odwiedzenia w drodze powrotnej „krwawiących hostii” w Wilsnack. Podróż powinna rozpocząć się najpóźniej w tygodniu wielkanocnym. W miejscu czynu musiał postawić krzyż. Twierdzi więc, że to krzyż pokutny. Może, ale jednak nie musi być to ten konkretny krzyż.
  • Bagieniec, pow. świdnicki, gm. Jaworzyna Śląska; kamienny krzyż z bardzo słabo widocznym rytem, prawdopodobnie miecza, a może korda
    Bagieniec, pow. świdnicki, gm. Jaworzyna Śląska; kamienny krzyż z bardzo słabo widocznym rytem, prawdopodobnie miecza, a może korda
  • Bolesławice, pow. świdnicki, gm. Jaworzyna Śląska; 2 kamienne krzyże; w środku kamień, prawdopodobnie słupek drogowy, błędnie uznawany nieraz za uszkodzony krzyż
    Bolesławice, pow. świdnicki, gm. Jaworzyna Śląska; 2 kamienne krzyże; w środku kamień, prawdopodobnie słupek drogowy, błędnie uznawany nieraz za uszkodzony krzyż
  • Bolesławice, pow. świdnicki, gm. Jaworzyna Śląska; krzyż kamienny z rytem miecza (po prawej na poprzednim zdjęciu)
    Bolesławice, pow. świdnicki, gm. Jaworzyna Śląska; krzyż kamienny z rytem miecza (po prawej na poprzednim zdjęciu)
  • kamienny krzyż określany jako krzyż pojednania w Jaworzynie Śląskiej

    Jaworzyna Śląska, pow. świdnicki; krzyż kamienny z rytem miecza, ma też wgłębienia w głowie i ramionach

  • Pasieczna, pow. świdnicki, gm. Jaworzyna Śląska

    Pasieczna, pow. świdnicki, gm. Jaworzyna Śląska

  • Krzyże pokutne w Starym Jaworowie

    Stary Jaworów, pow. świdnicki, gm. Jaworzyna Śląska

  • kamienny krzyż określany jako krzyż pojednania w Białej

    Biała, pow. świdnicki, gm. Marcinowice

  • Gola Świdnicka, pow. świdnicki, gm. Marcinowice; kamienny krzyż, w tle Ślęża

    Gola Świdnicka, pow. świdnicki, gm. Marcinowice; kamienny krzyż, w tle Ślęża

  • Gruszów, pow. świdnicki, gm. Marcinowice; kamienny krzyż nazywany przez mieszkańców Tote Jude (Hellmich 1923)

    Gruszów, pow. świdnicki, gm. Marcinowice; kamienny krzyż nazywany przez mieszkańców Tote Jude (Hellmich 1923)

  • Krzyże pokutne w Mysłakowie

    Mysłaków, pow. świdnicki, gm. Marcinowice

  • Krzyż pokutny w murze

    Mysłaków, pow. świdnicki, gm. Marcinowice

  • Szczepanów, pow. świdnicki gm. Marcinowice; kamienny krzyż wmurowany kiedyś w ścianę stajni

    Szczepanów, pow. świdnicki gm. Marcinowice; kamienny krzyż wmurowany kiedyś w ścianę stajni

  • Śmiałowice, pow. świdnicki, gm. Marcinowice; kamienny krzyż z rytem kuszy

    Śmiałowice, pow. świdnicki, gm. Marcinowice; kamienny krzyż z rytem kuszy

  • krzyż pojednania wmurowany w mur cmentarza, Zebrzydów

    Zebrzydów, pow. świdnicki, gm. Marcinowice

  • krzyż pokutny wmurowany w mur cmentarza, Zebrzydów

    Zebrzydów, pow. świdnicki, gm. Marcinowice

  • Goczałków Górny, pow. świdnicki, gm. Strzegom; destrukt kamiennego krzyża na granicy gmin i powiatów; ryty krzyża równoramiennego i położenie pozwalają przypuszczać, że mógł to być krzyż graniczny
    Goczałków Górny, pow. świdnicki, gm. Strzegom; destrukt kamiennego krzyża na granicy gmin i powiatów; ryty krzyża równoramiennego i położenie pozwalają przypuszczać, że mógł to być krzyż graniczny
  • Stanowice, pow. świdnicki, gm. Strzegom

    Stanowice, pow. świdnicki, gm. Strzegom

  • Lutomia Dolna, pow. świdnicki, gm. Świdnica

    Lutomia Dolna, pow. świdnicki, gm. Świdnica

  • Modliszów, pow. świdnicki, gm. Świdnica; krzyż kapliczka; ryt tasaka?

    Modliszów, pow. świdnicki, gm. Świdnica; krzyż kapliczka; ryt tasaka?

  • Pszenno, pow. świdnicki, gm. Świdnica. Mur cmentarza kościelnego. W tym miejscu wmurowanych jest 7, a być może nawet 8 kamiennych krzyży. Wszystkie są teraz poniżej poziomu gruntu, który mocno się podniósł. Następne zdjęcie pokazuje tych 7 krzyży w 1910 r.
    Pszenno, pow. świdnicki, gm. Świdnica. Mur cmentarza kościelnego. W tym miejscu wmurowanych jest 7, a być może nawet 8 kamiennych krzyży. Wszystkie są teraz poniżej poziomu gruntu, który mocno się podniósł. Następne zdjęcie pokazuje tych 7 krzyży w 1910 r.
  • Pszenno, pow. świdnicki, gm. Świdnica. Fot. z 1910 r. Siedem kamiennych krzyży z muru cmentarza kościelnego (patrz poprzednie zdjęcie). W 2008 r. zostały odkopane i zbadane, a następnie znowu zasypane.
    Pszenno, pow. świdnicki, gm. Świdnica. Fot. z 1910 r. Siedem kamiennych krzyży z muru cmentarza kościelnego (patrz poprzednie zdjęcie). W 2008 r. zostały odkopane i zbadane, a następnie znowu zasypane.
  • Świdnica, plac św. Małgorzaty; tzw. krzyż Jakuba Tau gdyż legenda wiąże go z miejscem egzekucji błazna o takim imieniu w 1347 r. (na krzyżu jest raczej wtórny ryt "J.T. 1347"); najprawdopodobniej jest to po prostu krzyż związany z jednym z miejsc straceń w Świdnicy (przed Köppenthor - Brama Kapturowa), w którym wykonywano wyroki kary ścięcia mieczem, chowano też tu samobójców.
    Świdnica, plac św. Małgorzaty; tzw. krzyż Jakuba Tau gdyż legenda wiąże go z miejscem egzekucji błazna o takim imieniu w 1347 r. (na krzyżu jest raczej wtórny ryt "J.T. 1347"); najprawdopodobniej jest to po prostu krzyż związany z jednym z miejsc straceń w Świdnicy (przed Köppenthor - Brama Kapturowa), w którym wykonywano wyroki kary ścięcia mieczem, chowano też tu samobójców.
  • Świdnica ul. Wałbrzyska; monolitowy krzyż kamienny

    Świdnica ul. Wałbrzyska; monolitowy krzyż kamienny

  • Świdnica ul. Westerplatte

    Świdnica ul. Westerplatte

  • kamienny krzyż określany jako krzyż pojednania w Bukowie

    Buków, pow. świdnicki, gm. Żarów

  • kamienny krzyż określany jako krzyż pokutny w Bukowie

    Buków, pow. świdnicki, gm. Żarów

  • kamienny krzyż określany jako krzyż pojednania w Bukowie

    Buków, pow. świdnicki, gm. Żarów

  • Gołaszyce, pow. świdnicki, gm. Żarów

    Gołaszyce, pow. świdnicki, gm. Żarów

  • Imbramowice, pow. świdnicki, gm. Żarów

    Imbramowice, pow. świdnicki, gm. Żarów

  • Imbramowice, pow. świdnicki, gm. Żarów; uszkodzony kamienny krzyż(?) na cmentarzu kościelnym
    Imbramowice, pow. świdnicki, gm. Żarów; uszkodzony kamienny krzyż(?) na cmentarzu kościelnym
  • Kruków, pow. świdnicki, gm. Żarów

    Kruków, pow. świdnicki, gm. Żarów

  • Kruków, pow. świdnicki, gm. Żarów

    Kruków, pow. świdnicki, gm. Żarów

  • Pożarzysko, pow. świdnicki, gm. Żarów; kamienny krzyż z rytem miecza
    Pożarzysko, pow. świdnicki, gm. Żarów; kamienny krzyż z rytem miecza
  • Wierzbna, pow. świdnicki, gm. Żarów; kamienny krzyż z rytem kuszy
    Wierzbna, pow. świdnicki, gm. Żarów; kamienny krzyż z rytem kuszy
  • Wierzbna, pow. świdnicki, gm. Żarów; dwa kamienne krzyże; krzyż z prawej przeniesiony z pobliskiej wsi Kalno
    Wierzbna, pow. świdnicki, gm. Żarów; dwa kamienne krzyże; krzyż z prawej przeniesiony z pobliskiej wsi Kalno
  • Wierzbna, pow. świdnicki, gm. Żarów; pięć kamiennych krzyży ustawionych w parku pałacowym pod koniec XIX w.; pierwotnie było ich 6, a możliwe że 7. Poprzenoszone w to miejsce w celu uatrakcyjnienia parku.
    Wierzbna, pow. świdnicki, gm. Żarów; pięć kamiennych krzyży ustawionych w parku pałacowym pod koniec XIX w.; pierwotnie było ich 6, a możliwe że 7. Poprzenoszone w to miejsce w celu uatrakcyjnienia parku.
  • Wierzbna, pow. świdnicki, gm. Żarów; dwa z pięciu krzyży w parku; krzyż z prawej ma dolne aureole i ryt grotu.</div.
    Wierzbna, pow. świdnicki, gm. Żarów; dwa z pięciu krzyży w parku; krzyż z prawej ma dolne aureole i ryt grotu.</div.
  • Wierzbna, pow. świdnicki, gm. Żarów; trzy z pięciu krzyży w parku; krzyż w środku ma aureolę, a krzyż prawej ryt włóczni (ew. partyzany).
    Wierzbna, pow. świdnicki, gm. Żarów; trzy z pięciu krzyży w parku; krzyż w środku ma aureolę, a krzyż prawej ryt włóczni (ew. partyzany).
  • Krzyż pojednania, Zastruże

    Zastruże, pow. świdnicki, gm. Żarów

  • Wielka Lipa, pow. trzebnicki, gm. Oborniki Śląskie

    Wielka Lipa, pow. trzebnicki, gm. Oborniki Śląskie

  • Brzeźno, pow. trzebnicki, gm. Prusice

    Brzeźno, pow. trzebnicki, gm. Prusice

  • Skarszyn, pow. trzebnicki, gm. Trzebnica; kamienny krzyż przy drodze w kierunku Łoziny

    Skarszyn, pow. trzebnicki, gm. Trzebnica; kamienny krzyż przy drodze w kierunku Łoziny

  • Zagórze Śląskie, pow. wałbrzyski, gm. Walim; kamienne krzyże przniesione ze Stanowic pow. świdnicki i Żerkowa gm. Wołów
    Zagórze Śląskie, pow. wałbrzyski, gm. Walim; kamienne krzyże przniesione ze Stanowic pow. świdnicki i Żerkowa gm. Wołów
  • krzyż pokutny w Zagórzu
    Zagórze Śląskie, pow. wałbrzyski, gm. Walim; kamienny krzyż ze Stanowic w pow. świdnickim
  • krzyż pokutny w Zagórzu
    Zagórze Śląskie, pow. wałbrzyski, gm. Walim; kamienny krzyż z Żerkowa w pow. wołowskim
  • Wałbrzych Lubiechów; piaskowcowy krzyż z aureolą

    Wałbrzych Lubiechów; piaskowcowy krzyż z aureolą

  • krzyż pojedannia
    Wałbrzych Lubiechów; krzyż ze zlepieńca; według legendy (Kutzer 1910) w miejscu tym został zabity pan młody, ew. panna młoda z służącą, które przybyły ze Świdnicy
  • Łaziska, pow. wodzisławski, gm. Godów

    Łaziska, pow. wodzisławski, gm. Godów

  • Rydułtowy, pow. wodzisławski; kamienny krzyż o dwóch poprzecznych ramionach (krzyż patriarchalny)

    Rydułtowy, pow. wodzisławski; kamienny krzyż o dwóch poprzecznych ramionach (krzyż patriarchalny)

  • Wodzisław Śląski; dwa krzyże kamienne koło kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny

    Wodzisław Śląski; dwa krzyże kamienne koło kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny

  • Wodzisław Śląski; kamienny krzyż z wypukłą rzeźbą krzyża, z drugiej strony słabo zarysowany ryt: IHS

    Wodzisław Śląski; kamienny krzyż z wypukłą rzeźbą krzyża, z drugiej strony słabo zarysowany ryt: IHS

  • Wodzisław Śląski; kamienny krzyż z wypukłą rzeźbą krzyża

    Wodzisław Śląski; kamienny krzyż z wypukłą rzeźbą krzyża

  • Wodzisław Śląski Jodłownik; kamienny krzyż z rytem krzyżyka i inskrypcją DEN 2 October 1828 INRI

    Wodzisław Śląski Jodłownik; kamienny krzyż z rytem krzyżyka i inskrypcją DEN 2 October 1828 INRI

  • Wodzisław Śląski

    Wodzisław Śląski

  • Brzeg Dolny, pow. wołowski

    Brzeg Dolny, pow. wołowski

  • Jodłowice, pow. wołowski, gm. Brzeg Dolny

    Jodłowice, pow. wołowski, gm. Brzeg Dolny

  • Pasikurowice, pow. wrocławski, gm. Długołęka; kamienny krzyż w formie krzyża św. Antoniego; być może Donnerkreuz (krzyż burzowy, krzyż gradowy)[2]
    Pasikurowice, pow. wrocławski, gm. Długołęka; kamienny krzyż w formie krzyża św. Antoniego; być może Donnerkreuz (krzyż burzowy, krzyż gradowy)[2]
  • Pasikurowice, pow. wrocławski, gm. Długołęka

    Pasikurowice, pow. wrocławski, gm. Długołęka

  • Tokary, pow. wrocławski, gm. Długołęka

    Tokary, pow. wrocławski, gm. Długołęka

  • krzyż pokutny w Glinicy

    Glinica, pow. wrocławski, gm. Jordanów Śląski

  • Krzyż pojednania w Glinicy

    Glinica, pow. wrocławski, gm. Jordanów Śląski

  • krzyż pojednania w Wilczkowicach pow. wrocławski

    Wilczkowice, pow. wrocławski, gm. Jordanów Śląski

  • Kąty Wrocławskie, pow. wrocławski

    Kąty Wrocławskie, pow. wrocławski

  • Pełcznica, pow. wrocławski, gm. Kąty Wrocławskie

    Pełcznica, pow. wrocławski, gm. Kąty Wrocławskie

  • kamienny krzyż określany jako krzyż pokutny w Damianowicach

    Damianowice, pow. wrocławski, gm. Kobierzyce

  • Proszkowice, pow. wrocławski, gm. Mietków; trzy kamienne krzyże, przy nich Paul Kutzer
    Proszkowice, pow. wrocławski, gm. Mietków; trzy kamienne krzyże, przy nich Paul Kutzer
  • krzyż pokutny w Groblicach

    Groblice, pow. wrocławski, gm. Siechnice

  • kamienny krzyż określany jako krzyż pokutny lub krzyż pojednania w Sobótce

    Sobótka Strzeblów, wrocławski

  • kamienny krzyż określany jako krzyż pojednania lub krzyż pokutny w Bogunowie

    Bogunów, pow. wrocławski, gm. Żórawina

  • kamienny krzyż określany jako krzyż pojednania lub krzyż pokutny w Jaksonowie

    Jaksonów, pow. wrocławski, gm. Żórawina

  • Nowojowice gm. Żórawina, krzyż określany błędnie jako krzyż pokutny lub krzyż pojednania

    Nowojowice, pow. wrocławski, gm. Żórawina

  • Przecławice, pow. wrocławski, gm. Żórawina

    Przecławice, pow. wrocławski, gm. Żórawina

  • Krzyż pojednania w Żórawinie

    Żórawina, pow. wrocławski

  • krzyż pokutny we Wrocławiu

    Wrocław Arsenał

  • Wrocław Park Szczytnicki, krzyż pokutny
    Wrocław Park Szczytnicki; kamienny krzyż przeniesiony z Muchoboru Wielkiego; być może krzyż upamiętniał spotkanie trzech królów: Kazimierza IV Jagiellończyka, Władysława II Jagiellończyka i Macieja Korwina
  • Krzyż pokutny, Wrocław Żerniki

    Wrocław Żerniki

  • Krzyże pojednania Karncza Góra

    Wrocław Karncza Góra

  • Dzbanów, pow. ząbkowicki, gm. Bardo

    Dzbanów, pow. ząbkowicki, gm. Bardo

  • Laskówka, pow. ząbkowicki, gm. Bardo

    Laskówka, pow. ząbkowicki, gm. Bardo

  • Doboszowice, pow. ząbkowicki, gm. Kamieniec Ząbkowicki; krzyż wmurowany w narożnik wieży kościoła na wys. ok 15 m; inskrypcja: BC 1559 oraz kielnia i młotek?; najprawdopodobniej upamiętnia budowę wieży.
    Doboszowice, pow. ząbkowicki, gm. Kamieniec Ząbkowicki; krzyż wmurowany w narożnik wieży kościoła na wys. ok 15 m; inskrypcja: BC 1559 oraz kielnia i młotek?; najprawdopodobniej upamiętnia budowę wieży.
  • Doboszowice, pow. ząbkowicki, gm. Kamieniec Ząbkowicki

    Doboszowice, pow. ząbkowicki, gm. Kamieniec Ząbkowicki

  • Kamieniec Ząbkowicki, pow. ząbkowicki

    Kamieniec Ząbkowicki, pow. ząbkowicki

  • Mrokocin, pow. ząbkowicki, gm. Kamieniec Ząbkowicki

    Mrokocin, pow. ząbkowicki, gm. Kamieniec Ząbkowicki

  • Pomianów Górny, pow. ząbkowicki, gm. Kamieniec Ząbkowicki

    Pomianów Górny, pow. ząbkowicki, gm. Kamieniec Ząbkowicki

  • Budzów, pow. ząbkowicki, gm. Stoszowice; trzy z czterech krzyży wmurowanych w ogrodzenie cmentarza kościelnego; pierwszy z lewej miał ryt kielicha, drugi miał ryt noża - obydwa już niewidoczne.
    Budzów, pow. ząbkowicki, gm. Stoszowice; trzy z czterech krzyży wmurowanych w ogrodzenie cmentarza kościelnego; pierwszy z lewej miał ryt kielicha, drugi miał ryt noża - obydwa już niewidoczne.
  • Budzów, pow. ząbkowicki, gm. Stoszowice; czwarty krzyż wmurowany w ogrodzenie cmentarza kościelnego - ryt kuszy.
    Budzów, pow. ząbkowicki, gm. Stoszowice; czwarty krzyż wmurowany w ogrodzenie cmentarza kościelnego - ryt kuszy.
  • Różana, pow. ząbkowicki, gm. Stoszowice; krzyż z gnejsu w murze cmentarza kościelnego

    Różana, pow. ząbkowicki, gm. Stoszowice; krzyż z gnejsu w murze cmentarza kościelnego

  • Olbrachcice Wielkie, pow. ząbkowicki, gm. Ząbkowice Śląskie; krzyż kamienny z oznaczeniami stanów wód podczas powodzi; patrz następne zdjęcie
    Olbrachcice Wielkie, pow. ząbkowicki, gm. Ząbkowice Śląskie; krzyż kamienny z oznaczeniami stanów wód podczas powodzi; patrz następne zdjęcie
  • Rysunek krzyża w Olbrachcicach Wielkich wykonany w 1926 r. z częściowo widocznymi rytami i datami powodzi
    Rysunek krzyża w Olbrachcicach Wielkich wykonany w 1926 r. z częściowo widocznymi rytami i datami powodzi
  • Sieroszów, pow. ząbkowicki, gm. Ząbkowice Śląskie

    Sieroszów, pow. ząbkowicki, gm. Ząbkowice Śląskie

  • Zwrócona, pow. ząbkowicki, gm. Ząbkowice Śląskie; krzyż kamienny przy murze cmentarza kościelnego, przeniesiony ok. 1995 r. z polnej drogi do Sulisławic
    Zwrócona, pow. ząbkowicki, gm. Ząbkowice Śląskie; krzyż kamienny przy murze cmentarza kościelnego, przeniesiony ok. 1995 r. z polnej drogi do Sulisławic
  • Zwrócona, pow. ząbkowicki, gm. Ząbkowice Śląskie; krzyż kamienny przy zniszczonej kapliczce św. Jana Nepomucena przy polnej drodze
    Zwrócona, pow. ząbkowicki, gm. Ząbkowice Śląskie; krzyż kamienny przy zniszczonej kapliczce św. Jana Nepomucena przy polnej drodze
  • Ząbkowice Śląskie; kamienny krzyż w lapidarium miejscowej Izby Regionalnej podpisany bez żadnych podstaw jako krzyż pokutny, co jest bardziej szkodliwe niż w wypadku bezmyślnych "tabliczek w terenie", gdyż to placówka profesjonalna mająca promować historię
    Ząbkowice Śląskie; kamienny krzyż w lapidarium miejscowej Izby Regionalnej podpisany bez żadnych podstaw jako krzyż pokutny, co jest bardziej szkodliwe niż w wypadku bezmyślnych "tabliczek w terenie", gdyż to placówka profesjonalna mająca promować historię
  • Jasienica, pow. ząbkowicki, gm. Ziębice; kamienny krzyż w lesie; ryt miecza

    Jasienica, pow. ząbkowicki, gm. Ziębice; kamienny krzyż w lesie; ryt miecza

  • Działoszyn, pow. zgorzelecki, gm. Bogatynia

    Działoszyn, pow. zgorzelecki, gm. Bogatynia

  • Sieniawka, pow. zgorzelecki, gm. Bogatynia; dwa kamienne krzyże wmurowane w ogrodzenie cmentarza kościelnego

    Sieniawka, pow. zgorzelecki, gm. Bogatynia; dwa kamienne krzyże wmurowane w ogrodzenie cmentarza kościelnego

  • kamienny krzyż określany jako krzyż pojednania lub krzyż pokutny w Gronowie

    Gronów, pow. zgorzelecki, gm. Zgorzelec

  • Sławnikowice, pow. zgorzelecki, gm. Zgorzelec; krzyż kamienny w murze cmentarza kościelnego

    Sławnikowice, pow. zgorzelecki, gm. Zgorzelec; krzyż kamienny w murze cmentarza kościelnego

  • Trójca, pow. zgorzelecki, gm. Zgorzelec; kamienny krzyż z rytem włóczni (partyzany)

    Trójca, pow. zgorzelecki, gm. Zgorzelec; kamienny krzyż z rytem włóczni (partyzany)

  • Kotowice, pow. zielonogórski, gm. Nowogród Bobrzański

    Kotowice, pow. zielonogórski, gm. Nowogród Bobrzański

  • Nowa Wieś Grodziska, pow. złotoryjski, gm. Pielgrzymka; kamienny krzyż z rytem (prawdopodobnie bo jest odwrócony) miecza lub korda
    Nowa Wieś Grodziska, pow. złotoryjski, gm. Pielgrzymka; kamienny krzyż z rytem (prawdopodobnie bo jest odwrócony) miecza lub korda
  • Modlikowice, pow. złotoryjski, gm. Zagrodno; krzyż z rytem korda (ew. miecza)

    Modlikowice, pow. złotoryjski, gm. Zagrodno; krzyż z rytem korda (ew. miecza)

  • Modlikowice, pow. złotoryjski, gm. Zagrodno; krzyż kamienny z rytem kuszy

    Modlikowice, pow. złotoryjski, gm. Zagrodno; krzyż kamienny z rytem kuszy

  • Krzyż pokutny w Brenniku

    Brennik, pow. złotoryjski, gm. Złotoryja

  • Nowoszów, pow. żagański, gm. Iłowa; krzyż w głębokim lesie; według wątpliwego przekazu upamiętnia śmierć niejakiego Samuela Weise lub Wenzela, który miał w tym miejsca zginąć 16 listopada 1768 r. (ryt S V 1768 16 Novemb.); opowiadana była też legenda o czarowniku, który chciał w tym miejscu zwołać wszystkie żmije z całej puszczy i zaczarować je, lecz popełnił jakiś błąd w sztuce i te go zagryzły.
    Nowoszów, pow. żagański, gm. Iłowa; krzyż w głębokim lesie; według wątpliwego przekazu upamiętnia śmierć niejakiego Samuela Weise lub Wenzela, który miał w tym miejsca zginąć 16 listopada 1768 r. (ryt S V 1768 16 Novemb.); opowiadana była też legenda o czarowniku, który chciał w tym miejscu zwołać wszystkie żmije z całej puszczy i zaczarować je, lecz popełnił jakiś błąd w sztuce i te go zagryzły.
  • Niegosławice, pow. żagański

    Niegosławice, pow. żagański

  • Długie, pow. żagański, gm. Szprotawa; kamienny krzyż wstawiony w wewnętrzną część muru otaczającego teren wokół ruin średniowiecznego kościoła św. Jakuba; dołki pokutne?
    Długie, pow. żagański, gm. Szprotawa; kamienny krzyż wstawiony w wewnętrzną część muru otaczającego teren wokół ruin średniowiecznego kościoła św. Jakuba; dołki pokutne?
  • Szprotawa, pow. żagański; kamienny krzyż odnaleziony w 2021 r. w Henrykowie pod Szprotawą

    Szprotawa, pow. żagański; kamienny krzyż odnaleziony w 2021 r. w Henrykowie pod Szprotawą

  • Szprotawa (Małe Puszczykowo), pow. żagański; kamienny krzyż z rytem sztyletu (ew. miecza)

    Szprotawa (Małe Puszczykowo), pow. żagański; kamienny krzyż z rytem sztyletu (ew. miecza)

  • kamienny krzyż określany jako krzyż pokutny lub krzyż pojednania w Witoszynie Dolnym
    Witoszyn Dolny, pow. żagański, gm. Wymiarki; kamienny krzyż, który według tradycji stoi w miejscu gdzie przewrócił się z koniem, w lipcu 1472 r., książę żagański Jan II (Szalony), w czasie konnej jazdy do Przewozu, gdzie umierał śmiercią głodową uwięziony w wieży przez Jana jego brat, książę Baltazar.
  • Dzietrzychowice, pow. żagański, gm. Żagań; kamienny krzyż koło muru cmentarza kościelnego

    Dzietrzychowice, pow. żagański, gm. Żagań; kamienny krzyż koło muru cmentarza kościelnego

  • Rudawica, pow. żagański, gm. Żagań; krzyż wmurowany w zewnętrzną ścianę prezbiterium kościoła; według podania krzyż upamiętnia zamordowanie miejscowego proboszcza, w czasach wojen szwedzkich
    Rudawica, pow. żagański, gm. Żagań; krzyż wmurowany w zewnętrzną ścianę prezbiterium kościoła; według podania krzyż upamiętnia zamordowanie miejscowego proboszcza, w czasach wojen szwedzkich
  • Stary Żagań, pow. Żagański, gm. Żagań; cztery kamienne krzyże w murze cmentarza kościelnego

    Stary Żagań, pow. Żagański, gm. Żagań; cztery kamienne krzyże w murze cmentarza kościelnego

  • Żagań; kamienny krzyż w murze przy ul. Cmentarnej

    Żagań; kamienny krzyż w murze przy ul. Cmentarnej

  • Koło, pow. żarski, gm. Brody; granitowy krzyż z rytami miecza z obu stron

    Koło, pow. żarski, gm. Brody; granitowy krzyż z rytami miecza z obu stron

  • Jasień, pow. żarski; granitowy krzyż z 1813 r. związany prawdopodobnie z pochówkiem żołnierza armii carskiej

    Jasień, pow. żarski; granitowy krzyż z 1813 r. związany prawdopodobnie z pochówkiem żołnierza armii carskiej

  • Żory, krzyż kamienny

    Żory, krzyż kamienny

  • Żory Rogoźna

    Żory Rogoźna

  • Żywiec; krzyż nagrobny Michał Gnidka

    Żywiec; krzyż nagrobny Michał Gnidka

Krzyże zaginione

  • Mniszków, pow. karkonoski, gm. Janowice Wielkie (ew. Rędziny); kamienny krzyż z rytem topora; zaginął w 1997

    Mniszków, pow. karkonoski, gm. Janowice Wielkie (ew. Rędziny); kamienny krzyż z rytem topora; zaginął w 1997

  • krzyż pokutny koło Pełcznicy

    Pełcznica, pow. wrocławski, gm. Kąty Wrocławskie

  • Krzyż pojednania

    Wrocław Klecina

  • Wrocław plac Orląt Lwowskich

    Wrocław plac Orląt Lwowskich

  • Krzyże pokutne na Szczepinie we Wrocławiu

    Wrocław Szczepin

  • Braszowice, pow. ząbkowicki, gm. Ząbkowice śląskie; piaskowcowy krzyż przy drodze do Potworowa, niedaleko młyna Staudenmühle (młyn był położony między Brzeźnicą i Grochową oraz leśniczówką; staw młyński był przy przy zbiegu dróg z Grochowej, Brzeźnicy i Braszowa); inskrypcja na krzyżu odczytywana w 1923 i 1939 r. we fragmencie, ale da się z niej odcyfrować treść: Roku 1675, 15 grudnia... tutaj został zabity Tob... Kopper..., świadczy, że był to krzyż upamiętniający zabójstwo.
    Braszowice, pow. ząbkowicki, gm. Ząbkowice śląskie; piaskowcowy krzyż przy drodze do Potworowa, niedaleko młyna Staudenmühle (młyn był położony między Brzeźnicą i Grochową oraz leśniczówką; staw młyński był przy przy zbiegu dróg z Grochowej, Brzeźnicy i Braszowa); inskrypcja na krzyżu odczytywana w 1923 i 1939 r. we fragmencie, ale da się z niej odcyfrować treść: Roku 1675, 15 grudnia... tutaj został zabity Tob... Kopper..., świadczy, że był to krzyż upamiętniający zabójstwo.

Kamienne krzyże w Polsce poza Śląskiem

Inne

  • Baba pruska, skansen w Wasilkowie

    Pieńki, pow. białostocki (teraz skansen w Wasilkowie)

  • "Kamienna baba" na cmentarzu kościelnym w Bukowicach; ryt głowy (czaszki) i trzy prawie już niewidoczne krzyżyki; prawdopodobnie nagrobek

    "Kamienna baba" na cmentarzu kościelnym w Bukowicach; ryt głowy (czaszki) i trzy prawie już niewidoczne krzyżyki; prawdopodobnie nagrobek

  • Piława Dolna, dzierżoniowski; kamienny krzyż w szczycie kościoła

    Piława Dolna, dzierżoniowski; kamienny krzyż w szczycie kościoła

  • Owiesno, pow. dzierżoniowski

    Owiesno, pow. dzierżoniowski

  • Bukowiec, pow. karkonoski; kamień z rytem krzyża

    Bukowiec, pow. karkonoski; kamień z rytem krzyża

  • Lwówek Śląski Płakowice; kamienna płyta przy gruntowej drodze z obustronnym rytem krzyża; strona A

    Lwówek Śląski Płakowice; kamienna płyta przy gruntowej drodze z obustronnym rytem krzyża; strona A

  • Lwówek Śląski Płakowice; kamienna płyta przy gruntowej drodze z obustronnym rytem krzyża; strona B

    Lwówek Śląski Płakowice; kamienna płyta przy gruntowej drodze z obustronnym rytem krzyża; strona B

  • Nowy Świętów, pow. nyski, gm. Głuchołazy; kamienny krzyż w murze cmentarza kościelnego

    Nowy Świętów, pow. nyski, gm. Głuchołazy; kamienny krzyż w murze cmentarza kościelnego

  • Hajduki Nyskie, pow. nyski; kamienny krzyż na zewnętrznej ścianie kościoła św. Jerzego

    Hajduki Nyskie, pow. nyski; kamienny krzyż na zewnętrznej ścianie kościoła św. Jerzego

  • Janków, pow. oławski; kamienna płyta z rytem krzyża

    Janków, pow. oławski; kamienna płyta z rytem krzyża

  • Piskorzów, pow. oławski; kamienna płyta z rytem krzyża

    Piskorzów, pow. oławski; kamienna płyta z rytem krzyża

  • Nowolesie (Zimnodół, Zimne Doły), pow. strzeliński, gm. Strzelin; kamienny krzyż pamiątkowy z datą 4 maja 1868; w jednym z artykułów Andrzeja Scheera bezmyślnie nazwany "najmłodszym krzyżem pokutnym" i pod taką nazwą pojawia nieraz się nadal
    Nowolesie (Zimnodół, Zimne Doły), pow. strzeliński, gm. Strzelin; kamienny krzyż pamiątkowy z datą 4 maja 1868; w jednym z artykułów Andrzeja Scheera bezmyślnie nazwany "najmłodszym krzyżem pokutnym" i pod taką nazwą pojawia nieraz się nadal
  • Strzelin; płyta nagrobna z rytem miecza

    Strzelin; płyta nagrobna z rytem miecza

  • Udanin, pow. średzki; krzyż w wieży kościoła św. Urszuli

    Udanin, pow. średzki; krzyż w wieży kościoła św. Urszuli

  • Wiry, pow. świdnicki, gm. Marcinowice; kamienny krzyż w szczycie kościoła; takie krzyże też kiedyś wpadły w "obłęd pokutności"

    Wiry, pow. świdnicki, gm. Marcinowice; kamienny krzyż w szczycie kościoła; takie krzyże też kiedyś wpadły w "obłęd pokutności"

  • Modliszów, pow. świdnicki, gm. Świdnica; 3 kamienne krzyże w szczytach kościoła św. Bartłomieja, nazywane nieraz bez uzasadnienia krzyżami pokutnymi

    Modliszów, pow. świdnicki, gm. Świdnica; 3 kamienne krzyże w szczytach kościoła św. Bartłomieja, nazywane nieraz bez uzasadnienia krzyżami pokutnymi

  • Jordanów Śląski, pow. wrocławski; kamienna płyta nagrobna z rytem krzyża

    Jordanów Śląski, pow. wrocławski; kamienna płyta nagrobna z rytem krzyża

  • Płyta z rytem miecza, Pełcznica

    Pełcznica, pow. wrocławski; płyta z rytem miecza

  • Zielona Góra Jeleniów; krzyż upamiętniający zabójstwo rabunkowe kuśnierza Johanna Gotloba Müllera 23 marca 1863 r.

    Zielona Góra Jeleniów; krzyż upamiętniający zabójstwo rabunkowe kuśnierza Johanna Gotloba Müllera 23 marca 1863 r.

  • kamień (krzyż) choleryczny w Świerzawie

    Świerzawa, pow. złotoryjski; kamień z rytem krzyża

Przykładowe poza Polską

Kamienne krzyże w Niemczech, Czechach czy Polsce uważane są za tzw. krzyże pokutne, czy też krzyże pojednania. Właściwie określenia krzyż kamienny i krzyż pokutny (krzyż pojednania) stały się w całkowicie nieuprawniony sposób synonimami.

Przypisy

  1. ↑ Skrajną niekompetencją i wręcz brakiem sensu grzeszą np. niektóre wpisy w rejestrach zabytków. Przykładowo: "Pratulin: cmentarz unicki, z krzyżem pokutnym, 1 poł. XIX, nr rej.: A/762 z 14.05.1998". Chodzi tu o krzyż kamienny na grobie męczenników unickich zastrzelonych w 1874 r. przez wojsko rosyjskie.
  2. ↑ Paul Kutzer, Steinkreuze in Schlesien, Schlesien. Illustrierte Zeitschrift für die Pflege heimatlicher Kultur, Bd 7, H1, 1913, s. 9-15.
Źródło: „https://silesiacum.pl/w/index.php?title=Kamienne_krzyże&oldid=22982”