Herby mieszczan: Różnice pomiędzy wersjami

Wersja z 19:33, 27 mar 2022

Wrocław

Każda osoba, każda rodzina, każda grupa i społeczność mogła i może przyjąć herb według własnego uznania, z wyjątkiem herbów już istniejących, i używać go tak jak chce.

Herby wrocławskich mieszczan. W sensie ścisłym herb mieszczański (Bürgerliche Wappen) to herb mieszczanina (obywatela miasta), a więc osoby nieposiadającej szlachectwa. Jednak wiele rodzin mających obywatelstwo Wrocławia należało też do stanu szlacheckiego. Działo się tak, gdy nabycie nieruchomości w mieście uzależnione było od ubiegania się o jego obywatelstwo i przyjęcia go. Część szlacheckich rodzin przenosiła się do miasta całkowicie, stając się realnymi mieszczanami i wtapiając się w miejskie środwisko. Z drugiej strony wiele rodzin wrocławskiego patrycjatu, czy to za zasługi, czy też za pieniądze, uzyskiwało nobilitacje^[1]. Pokazane są więc herby mieszczan wrocławskich zarówno w sensie herbów mieszczańskich sensu stricto, jak i szlacheckie herby rodzin mających wrocławskie obywatelstwo. Są pewne różnice w wyglądzie herbów mieszczańskich w sensie ścisłym i herbów rodowych (szlacheckich), zwłaszcza w wersji pełnej. W herbie mieszczańskim stosowano hełm turniejowy, czyli zamknięty (bez przyłbicy) tzw. żabi pysk. Herb taki nie był też zwieńczany koroną rangową. Nie są to cechy bezwzględnie wymagane nawet w Niemczech, gdzie rodzaje herbów regulowały przepisy, i zdarzały się herby mieszczańskie nawet z koroną rangową.

Bankau

von Bankau, Banke II

Gmerk (Hausmarke, Hauszeichen, Hofzeichen, Handgemal) rodziny von Bankau (Stein^[2])

Banke

von Banke, Bancke, Bank, Bankaw

Gmerk rodziny von Banke (Stein^[2])
Herb rodziny von Banke (Stein^[2])

Baumgarten

von Baumgarten, de Pomerio

Herb rodziny von Baumgarten (Stein^[2])

Becherer

Becherer, Becher, Pecher

Herb rodziny Becherer (Stein^[2])

Beer

Beer, Ber

Herb rodziny Beer (Stein^[2])

Bennewitz

Bennewitz, Benewicz

Gmerk rodziny Bennewitz (Stein^[2])

Beyer

Beyer, Bavarus

Herb rodziny Beyer (Stein^[2])

Biedau

von Biedau, Beda

Herb rodziny von Biedau (Stein^[2])

Bock

von Bock, Bok, Bogkh, Pockow, Pock, Pak, von Bock und Polach

Herb wrocławskiej rodziny von Bock (Stein^[2])

Bockwitz

von Bockwitz, Buckowicz, Pockwicz

Herb wrocławskiej rodziny von Bockwitz (Stein^[2])

Braun

von Braun, Bruno von Oels, Brunonis, von Brun

Herb rodziny von Braun (Stein^[2])

Brockendorff

von Brockendorff, Prockendorf

Herb wrocławskiej rodziny von Brockendorff (Stein^[2])

Burg

von Burg, Borg, Bork

Herb rodziny von Burg (Stein^[2])

Büttner

Büttner II, Buthner, von Büttner

Herb mieszczańskiej rodziny wrocławskiej Büttner (Stein^[2])

Cölln

von Cölln

Herb rodziny von Cölln (Stein^[2])

Conrad

Conrad, Cunradi, Konrad

Herb mieszczański Conrad (Stein^[2])

Dompnig

Dompnig, Dombnig, Dominici, Dominicus, Domnig

Herb rodziny Dompnig na zworniku sklepienia kaplicy Dompnigów (Trzech Króli) w kościele pw. św. Elżbiety we Wrocławiu
Dompnig na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485), reprezentuje Heinza Dompniga
Dompnig na epitafium Hernigów (1553), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety: 2. od lewej
Herb rodziny Dompnig (Stein^[2])

Döring

von Döring, Dorynk, Thuringus

Herb rodziny von Döring (Stein^[2])

Dumlose

Dumlose, Dumeloze, (die Daumenlosen)

Zwornik sklepienia (1380-1390) kaplicy Dumlose (św. Wawrzyńca, współcześnie (2021) Najświętszego Sakramentu); herb Dumlose - para skrzyżowanych ramion, ręce bez kciuków
Zwornik sklepienia (1380-1390) kaplicy Dumlosych (św. Wawrzyńca, współcześnie (2021) Najświętszego Sakramentu); herb Dumlose - hełm garnczkowy ukazany od przodu, z labrami i klejnotem analogicznym do przedstawienia na tarczy (para skrzyżowanych ramion, ręce bez kciuków)

Eisenreich

von Eisenreich, Eysenreich, Ysenreich

Herb Eisenreich na sklepieniu Izby Seniora Rady w ratuszu, Wrocław (1484-1485); reprezentuje Seniora Rady Lukasa Eisenreicha
Herb rodziny Eisenreich (Stein^[2])

Engelhart von Schnellenstein

Engelhart von Schnellenstein, von Engelhart, Engilhart

Herb rodziny Engelhart von Schnellenstein (Stein^[2])

Erfort

von Erfort

Herb rodziny Erfort (Stein^[2])

Falkenhayn

von Falkenhayn, von Falckenhein
To przykład rodu szlacheckiego, którego jedna z rodzin osiadła we Wrocławiu i uzyskała jego prawa miejskie. Jej przedstawicie nie afiszowali się z tym (nie ubiegali się o urzędy w radzie) ale zawierali małżeństwa z przedstawicielami miejskiego patrycjatu. Rodziny takie, zajmujące się handlem, ich szlacheckie środowisko ironicznie nazywało Pfeffersäcke.

Herb rodziny von Falkenhayn pod postacią Katrzyny Krapff z domu Falkenhayn na epitafium Krappów w kościele św. Elżbiety.

Foyt

Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485) reprezentuje ławnika Mathiasa Foyta

Frankenstein

von Frankenstein, Franckensteyn

Herb wrocławskiej rodziny von Frankenstein (Stein^[2])

Gellhorn

von Gellhorn, Gelhor

Herb rodziny von Gellhorn (Stein^[2])

Gossinger

Herb mieszczański rodziny Gossinger, Wrocław (Stein^[2])

Görlitz

Herb rodziny Görlitz (Stein^[2])

Gremmel

Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485) reprezentuje radnego Hansa Gremmela

Haunold

von Haunold I, Hawnold, Hawnolt, Ritter von Haunold

Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485) reprezentuje radnego Hansa Haunolda
Herb rodziny von Haunold (Stein^[2])

Heide

von Heide, de Heyda, von Heydebrand, und der Lasa

Herb rodziny von Heide (Stein^[2])

Hemmerdey

Hemmerdey, von Hemmerdey

Herb wrocławskiej rodziny Hemmerdey (Stein^[2])

Hesse

Herb rodziny Hesse (Stein^[2])

Heugel

von Heugel, Hewgil, Hewgel, Heygel, von Heugel und Polockwitz

Herb rodziny von Heugel (Stein^[2])

Herdegen

Herdeni, Herdein, Herdan von Teichenau

Herb rodziny Herdegen (Stein^[2])

Heugel

Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485) reprezentuje ławnika Laurenciusa Heugela

Hildebrand von Mylnow

Hildebrand von Mylnow, Hildebrandus, Hyltenbrandt

Herb rodziny Hildebrand von Mylnow (Stein^[2])

Hörnig

Hörnig, von Hornig, Harnig, Hoernig, Horning

Gmerk Hornigów (Stein^[2])
Na epitafium Hernigów (1553), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety: 1,3,5 i 7
Herb rodziny von Hornig (Stein^[2])

Jenkwitz

Jenkwitz, Jenckewitz, Jancowicz, von Jenkwitz, Posadowsky

Gmerk rodziny Jenkwitz (Stein^[2])
Herb rodziny Jenkwitz (Stein^[2])

Jentsch

Jentsch, Jentsche, Jentcz, Gencz

Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady w wrocławskim ratuszu (1484-1485) reprezentuje radnego Davida Jentscha
Herb (gmerk) rodziny Jentsch (Stein^[2])

Kanth

von Kanth, Sechsbecher, Ganczke

Herb rodziny von Kanth (Stein^[2])

Kemmerer

Kemmerer, von Rasselwitz

Herb mieszczański rodziny Kemmerer (Stein^[2])

Kirsten

Kirstein, Kirstan

Herb mieszczański rodziny Kirstein (Stein^[2])

Knebel

Knebel, Knebil

Herb mieszczański rodziny Knebel (Stein^[2])

Kober von Kobersberg

Kober, Kober von Kobersberg

Herb rodziny Kober (Stein^[2])

Krakau

von Krakau, de Cracovia, także Wirsink

Herb rodziny von Krakau (Stein^[2])

Krapff

Krapff, Krappe, Crapff, Cruyff, Crapp, Krapp, Krappe, Krapph, Krapphe

Na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485) reprezentuje radnego Hansa Krappe starszego
Herb na epitafium Krapffów (Krappów) w farze elżbietańskiej pod postacią Hansa Krapffa starszego (pierwsza postać od lewej)
Krappe (Krapph) herb domowy (Schellenberg^[3])
Herb na epitafium Krapffów (Krappów) w farze elżbietańskiej pod postacią Hansa Krapffa młodszego (druga postać od lewej).
Herb mieszczański Krappe (Siebmacher, Blážek, 1890^[4])
Herb rodziny Krapff (Stein^[2])

Krebel

Crebel, Crebil, Krebil, Krebel

Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu ( 1484-1485) reprezentujący rajcę Petera Krebela
Herb na epitafium Hieronimusa Krebela, 1509
Herb na portrecie Petera Krebela jako starosty księstwa wrocławskiego (obraz I poł. XVII w.)
Herb wrocławskiej rodziny patrycjuszowskiej Krebel (Stein^[2])

Krickau

von Krickau, Crigk, Crikow, Krieg

Herb rodziny von Krickau (Stein^[2])

Kromayer

von Kromayer, Cromer, Cromair, Krameir

Herb rodziny wrocławkiej von Kromayer (Stein^[2])

Lausnitz

von Lausnitz, Lausitz

Herb rodziny wrocławkiej von Lausnitz (Stein^[2])

Lebe

Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu ( 1484-1485) reprezentujący rajcę Mathiasa Lebe

Lemberg

Lemberg, Lewenberg, Löwenberg, Lewenberk, von Löwenberg, Lewinberk

Herb mieszczański (Hausmarke, gmerk) na sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu ( 1484-1485) reprezentujący ławnika Witche Lemberga
Herb (gmerk) rodziny Lemberg (Stein^[2])
Herb rodziny Löwenberg (Stein^[2]

Leubel

Leubel, Leubelius, von Loeben

Herb mieszczański rodziny Leubel (Stein^[2])

Maurer

Maurer, Mewerer, Maurerus

Herb mieszczański rodziny Maurer (Stein^[2])

Mehl

Mehl von Strehlitz, Melh

Herb mieszczański rodziny Mehl von Strehlitz (Stein^[2])

Meisner

Meisner, Meissner, Meisener, Meißner, Meysener

Herb (Hausmarke - znak domu, gmerk) na sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu ( 1484-1485) reprezentujący ławnika Hieronimusa Meisnera
Gmerk (Hausmarke) wrocławskiej rodziny mieszczańskiej Meissner (Stein^[2])
Późniejszy herb rodziny Meisner (Stein^[2])

Merboth

Merboth, Merbotho, von Merboth

Herb rodziny Merboth (Stein^[2])

Metzler

Metzler von Feldkirch, Metzler

Herb rodziny Metzler von Feldkirch (Stein^[2])

Michelsdorf

von Michelsdorf, Michilstorff

Herb rodziny von Michelsdorf (Stein^[2])

Mollensdorf

von Mollensdorf, Molstorf, Möllendorff

Herb rodziny von Mollensdorf (Stein^[2])

Monau

von Monau, Monaw.

Herb rodziny mieszczan wrocławskich von Monau (Stein^[2])

Morenberg

Morenberg (Schwab), von Morenberg

Herb rodziny mieszczan wrocławskich Morenberg (Stein^[2])

Mühlheim

von Mühlheim, Mulheym, Molheim

Herb rodziny von Mühlheim (Stein^[2])

Münsterberg

von Münsterberg, Munstirberg, Monsterbergk

Herb rodziny Münsterberg (Stein^[2])

Oppeln

von Oppeln, Opoln, Opul

Herb rodziny von Oppeln (Stein^[2])

Pasterwitz

Pasteriz, von Pasterwitz

Herb rodziny Pasterwitz (Stein^[2])

Poppel

Poppel, von Popplau, Poppelau, Popplow

Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu ( 1484-1485) reprezentujący ławnika Caspara Poppela
Herb rodziny Popplau (Stein^[2])

Preuße

Preuße (Preusse), Prewsse

Herb mieszczański rodziny Preuße (Stein^[2])

Promnitz

1. Promnitz na epitafium Hernigów (1553), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety; 4. od lewej

Protschky

Protschky, Pratschke, Proczky, Pratzky

Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu ( 1484-1485) reprezentujący rajcę Staschke Protschky'ego

Reichel

von Reichel, Reychell, Richil

Pierwotny herb (gmerk) mieszczański (Hausmarke, Hauszeichen, znak domu) rodziny Reichel na sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu (1484-1485) reprezentuje ławnika Wenzela Reichela
Gmerk (Hausmarke) rodziny Reichel (Stein^[2])
Herb rodziny von Reichel (Stein^[2])

Reichenbach

von Reichenbach, Richinbach

Herb rodziny von Reichenbach (Stein^[2])

Rothe

Rothe, Rote, Roth

Herb rodziny Rothe (Stein^[2])

Rothe

von Rothe, Rote, Roth, Ruffus, von Rotenhan gen. Rothe

Herb rodziny von Rothe (Stein^[2])

Rulke

von Rulke, Rulconis, Ruelcke

Herb rodziny von Rulke (Stein^[2])

Sachse

Sachse, Saxo

Herb rodziny Sachse (Stein^[2])

Sachwitz

Sachwitz, Zachewicz

Gmerk rodziny Sachwitz (Stein^[2])

Salmon

von Salomo, von Salmon

Herb rodziny Salmon (Stein^[2])

Saurman

Saurman, von Sauermann, Sawormann, von Sauerma, von Saurma

Saurman na epitafium Hernigów (1553), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety; 8. od lewej
Herb rodziny von Sauermann (Stein^[2])

Schebitz

von Schebitz, Schewitz

Herb rodziny von Schebitz (Stein^[2])

Scheuerlein

Scheuerlein, Schewirlin, Scheurl von Defersdorf

Herb mieszczański rodziny Scheuerlein z Wrocławia (Stein^[2])

Scholz

Scholz von Rosentahl, Scholz, Schultis

Herb rodziny Scholz von Rosentahl (Stein^[2])

Schwarz

von Schwarz, Schwartz, zwany Niger

Herb rodziny von Schwarz (Stein^[2])

Schweidnitz

von Schweidnitz, Swidenicz

Herb rodziny von Schweidnitz (Stein^[2])

Schwobisdorf

von Schwobisdorf, Schwobisdrorff, Swobsdorff, Schwosdorf

Herb rodziny von Schwobisdor (Stein^[2])

Senitz

von Senitz, Senicz

Herb rodziny von Senitz (Stein^[2])

Sitten

Sitten, von Sittin, Setten, Siczhen, de Zitschen

Herb rodziny Sitten (Stein^[2])

Skal

von Skal, Scal

Herb wrocławskiej rodziny von Skal (Stein^[2])

Skopp

von Skopp, Scoppo, Schkop, Schkopp

Herb rodziny von Skopp (Stein^[2])

Steinkeller

von Steinkeller, Steynkelir

Herb rodziny von Steinkeller (Stein^[2])

Stengel

Stengel, Stengil

Herb rodziny Stengel (Stein^[2])

Stillevogt

Stillevoit, Stillvogt, von Waldau

Herb w Stein, Der Rat und die Ratsgeschlechter ...^[2]

Znaczący ród w początkach Wrocławia jako miasta powstającego na prawie niemieckim i kształtowania się jego samorządowego zarządu (XIII, XIV) w. Jego protoplasta Godinus był pierwszym "burmistrzem" wrocławskich niemieckich osadników już w 1214, a Heinrich zasadźcą podczas lokacji miasta w 1242 r. i został wójtem. Jeden z wrocławskich Stillevogtów (Gedko) był też zasadźcą Krakowa (1257) i jego wójtem. Samo nazwisko jest właściwie przydomkiem związanym z tymi zdarzeniami. Stillevogt oznacza zastępcę wójta (dialekt średnio-górno-niemiecki^[5]. Kojeni Stillvogtowie w II poł. XIII i XIV w. zasiadali często w Radzie i ławie Wrocławia. Jeszcze w XIII w. jeden z synów wójta Heinricha, również Heinrich był właścicielem Waldau w regionie Brzegu. Ta gałąź rodziny pod nazwą von Waldau istniała do 1841 r., mając posiadłości głównie w okolicach Brzegu i Ząbkowic Śląskich.

Stolz

von Stolz, Stolcz

Herb rodziny von Stolz (Stein^[2])

Stosch

Stosh

Stosch na epitafium Hernigów (1553), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety; 6. od lewej

Strachwitz

von Strachwitz

Herb rodziny von Strachwitz (Stein^[2])

Stronchen

von Stronchen, Stränchin, Strönichen

Herb rodziny von Stronchen (Stein^[2])

Sydenberg

Sydenberg, von Seidenberg, Zydinberg.

Herb rodziny Sydenberg (Stein^[2])

Thiele

Herb rodziny Thiele (Stein^[2])

Tinczmann

Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485) radnego reprezentuje Nicolausa Tinczmanna

Ungeraten

Ungeraten, Ungerathen, Ungerotin

Herb mieszczański wrocławskiej rodziny Ungeraten (Stein^[2])

Uthmann von Ransern

Herb rodziny Uthmann von Ransern (Stein^[2])

Uthmann von Rathen

Herb rodziny Uthmann von Rathen (Stein^[2])

Uthmann von Schmolz

Herb rodziny Uthmann von Schmolz (Stein^[2])

Themmritz

Themmritz, von Temritz

Herb rodziny Themmritz (Stein^[2])

Wazenrode

von Wazenrode, Goblo

Herb rodziny von Wazenrode (Stein^[2])

Willusch

Willusch, Willichius

Herb rodziny Willusch (Stein^[2])

Yban

Iban

Herb na sklepieniu Izby Seniora Rady (1484-1485) radnego reprezentuje Andreasa Ybana

Zacharias

von Zacharias, von Sachenkirch

Herb rodziny Zacharias (Stein^[2])

Zindel

von Zindel, von Zindal, Zindalski, Cyndato

Herb rodziny von Zindel (Stein^[2])

Przypisy

↑ Należy mieć na uwadze, że Wrocław był od lokacji po połowie XIII w. miastem faktycznie niemieckim zarówno pod względem językowym jak i niedługo potem przynależności państwowej. Mieszkała w nim trudna do określenia ilościowego grupa ludności polskiej. Był to jednak plebs niemający w ogóle praw miejskich, a wśród mieszczan Polacy stanowili głównie pospólstwo, czyli warstwę rzemieślników, drobnych kupców, kramarzy. Zajmowanie się niektórymi z tych zajęć groziło utratą szlachectwa (Adelsverlust). Władze miejskie zdominowane były przez praktycznie jednolicie niemiecki patrycjat, czyli warstwę najbogatszą, a więc wielcy kupcy (hurtowi, międzynarodowi), najbogatsi rzemieślnicy, bankierzy, właściciele gruntów miejskich. I to niemieckiego patrycjatu dotyczą herby szlacheckie. Mamy więc do czynienia z niemieckim prawem stanowym, w którym stan szlachecki nie był jednolity jak w Polsce, lecz składał się z wielu warstw.
↑ ^2,000 ^2,001 ^2,002 ^2,003 ^2,004 ^2,005 ^2,006 ^2,007 ^2,008 ^2,009 ^2,010 ^2,011 ^2,012 ^2,013 ^2,014 ^2,015 ^2,016 ^2,017 ^2,018 ^2,019 ^2,020 ^2,021 ^2,022 ^2,023 ^2,024 ^2,025 ^2,026 ^2,027 ^2,028 ^2,029 ^2,030 ^2,031 ^2,032 ^2,033 ^2,034 ^2,035 ^2,036 ^2,037 ^2,038 ^2,039 ^2,040 ^2,041 ^2,042 ^2,043 ^2,044 ^2,045 ^2,046 ^2,047 ^2,048 ^2,049 ^2,050 ^2,051 ^2,052 ^2,053 ^2,054 ^2,055 ^2,056 ^2,057 ^2,058 ^2,059 ^2,060 ^2,061 ^2,062 ^2,063 ^2,064 ^2,065 ^2,066 ^2,067 ^2,068 ^2,069 ^2,070 ^2,071 ^2,072 ^2,073 ^2,074 ^2,075 ^2,076 ^2,077 ^2,078 ^2,079 ^2,080 ^2,081 ^2,082 ^2,083 ^2,084 ^2,085 ^2,086 ^2,087 ^2,088 ^2,089 ^2,090 ^2,091 ^2,092 ^2,093 ^2,094 ^2,095 ^2,096 ^2,097 ^2,098 ^2,099 ^2,100 ^2,101 ^2,102 ^2,103 ^2,104 Stein Rudolf. Der Rat und die Ratsgeschlechter des alten Breslau. Würzburg: Holzner-Verlag, 1963.
↑ Alfred Schellenberg. Schlesisches Wappenbuch Bd 1. Görlitz: 1938.
↑ Johann Siebmacher. Der abgestorbene Adel der Preussischen Provinz Schlesien. Zweiter Theil. oprac. Konrad Blážek. Nürnberg: 1890.
↑ Gedko Stilvogt w Polski Słownik Biograficzny, t. 7. 1948

Literatura

Dworzaczek Włodzimierz. Przenikanie szlachty do stanu mieszczańskiego w Wielkopolsce w XVII i XVIII w. Przegląd Historyczny 1956, 47/4, s. 656-684.
Wrocław Bibliografia

[1] Należy mieć na uwadze, że Wrocław był od lokacji po połowie XIII w. miastem faktycznie niemieckim zarówno pod względem językowym jak i niedługo potem przynależności państwowej. Mieszkała w nim trudna do określenia ilościowego grupa ludności polskiej. Był to jednak plebs niemający w ogóle praw miejskich, a wśród mieszczan Polacy stanowili głównie pospólstwo, czyli warstwę rzemieślników, drobnych kupców, kramarzy. Zajmowanie się niektórymi z tych zajęć groziło utratą szlachectwa (Adelsverlust). Władze miejskie zdominowane były przez praktycznie jednolicie niemiecki patrycjat, czyli warstwę najbogatszą, a więc wielcy kupcy (hurtowi, międzynarodowi), najbogatsi rzemieślnicy, bankierzy, właściciele gruntów miejskich. I to niemieckiego patrycjatu dotyczą herby szlacheckie. Mamy więc do czynienia z niemieckim prawem stanowym, w którym stan szlachecki nie był jednolity jak w Polsce, lecz składał się z wielu warstw.

[Stein-2] 2,000 ^2,001 ^2,002 ^2,003 ^2,004 ^2,005 ^2,006 ^2,007 ^2,008 ^2,009 ^2,010 ^2,011 ^2,012 ^2,013 ^2,014 ^2,015 ^2,016 ^2,017 ^2,018 ^2,019 ^2,020 ^2,021 ^2,022 ^2,023 ^2,024 ^2,025 ^2,026 ^2,027 ^2,028 ^2,029 ^2,030 ^2,031 ^2,032 ^2,033 ^2,034 ^2,035 ^2,036 ^2,037 ^2,038 ^2,039 ^2,040 ^2,041 ^2,042 ^2,043 ^2,044 ^2,045 ^2,046 ^2,047 ^2,048 ^2,049 ^2,050 ^2,051 ^2,052 ^2,053 ^2,054 ^2,055 ^2,056 ^2,057 ^2,058 ^2,059 ^2,060 ^2,061 ^2,062 ^2,063 ^2,064 ^2,065 ^2,066 ^2,067 ^2,068 ^2,069 ^2,070 ^2,071 ^2,072 ^2,073 ^2,074 ^2,075 ^2,076 ^2,077 ^2,078 ^2,079 ^2,080 ^2,081 ^2,082 ^2,083 ^2,084 ^2,085 ^2,086 ^2,087 ^2,088 ^2,089 ^2,090 ^2,091 ^2,092 ^2,093 ^2,094 ^2,095 ^2,096 ^2,097 ^2,098 ^2,099 ^2,100 ^2,101 ^2,102 ^2,103 ^2,104 Stein Rudolf. Der Rat und die Ratsgeschlechter des alten Breslau. Würzburg: Holzner-Verlag, 1963.

[Schellenberg-3] Alfred Schellenberg. Schlesisches Wappenbuch Bd 1. Görlitz: 1938.

[Blazek_1890-4] Johann Siebmacher. Der abgestorbene Adel der Preussischen Provinz Schlesien. Zweiter Theil. oprac. Konrad Blážek. Nürnberg: 1890.

[5] Gedko Stilvogt w Polski Słownik Biograficzny, t. 7. 1948

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

@@ Linia 6: / Linia 6: @@
 '''Herby wrocławskich mieszczan.''' W sensie ścisłym '''herb mieszczański''' (''Bürgerliche Wappen'') to herb mieszczanina (obywatela miasta), a więc osoby nieposiadającej szlachectwa. Jednak wiele rodzin mających obywatelstwo Wrocławia należało też do stanu szlacheckiego. Działo się tak, gdy nabycie nieruchomości w mieście uzależnione było od ubiegania się o jego obywatelstwo  i przyjęcia go. Część szlacheckich rodzin przenosiła się do miasta całkowicie, stając się realnymi mieszczanami i wtapiając się w miejskie środwisko. Z drugiej strony wiele rodzin wrocławskiego patrycjatu, czy to za zasługi, czy też za pieniądze, uzyskiwało nobilitacje<ref>Należy mieć na uwadze, że  Wrocław był od lokacji po połowie XIII w. miastem faktycznie niemieckim zarówno pod względem językowym jak i niedługo potem przynależności państwowej. Mieszkała w nim trudna do określenia ilościowego grupa ludności polskiej. Był to jednak plebs niemający w ogóle praw miejskich, a wśród mieszczan Polacy stanowili głównie pospólstwo, czyli warstwę rzemieślników, drobnych kupców, kramarzy. Zajmowanie się niektórymi z tych zajęć groziło utratą szlachectwa (''Adelsverlust''). Władze miejskie zdominowane były przez praktycznie jednolicie niemiecki patrycjat, czyli warstwę najbogatszą, a więc wielcy kupcy (hurtowi, międzynarodowi), najbogatsi rzemieślnicy, bankierzy, właściciele gruntów miejskich. I to niemieckiego patrycjatu dotyczą herby szlacheckie. Mamy więc do  czynienia  z niemieckim prawem stanowym, w którym stan szlachecki nie był jednolity jak w Polsce, lecz składał się z wielu warstw.</ref>. Pokazane są więc herby mieszczan wrocławskich zarówno w sensie herbów mieszczańskich ''sensu stricto'', jak i szlacheckie herby rodzin mających wrocławskie obywatelstwo. Są pewne różnice w wyglądzie herbów mieszczańskich w sensie ścisłym i herbów rodowych (szlacheckich), zwłaszcza w wersji pełnej. W herbie mieszczańskim stosowano hełm turniejowy, czyli zamknięty (bez przyłbicy) tzw. żabi pysk. Herb taki nie był też zwieńczany koroną rangową. Nie są to cechy bezwzględnie wymagane nawet w Niemczech, gdzie rodzaje herbów regulowały przepisy, i zdarzały się herby mieszczańskie nawet z koroną rangową.
+== Bankau ==
+von Bankau, Banke II
+<gallery mode=packed heights=230px>
+Plik:Bankau, Stein.jpg|alt=House mark  Bankau, Banke II|Gmerk (''Hausmarke, Hauszeichen, Hofzeichen, Handgemal'') rodziny von Bankau (Stein<ref name="Stein"/>)
+</gallery>
 == Banke ==
 von Banke, Bancke, Bank, Bankaw
 <gallery mode=packed heights=230px>
+Plik:Banke gmerk, Stein.jpg|alt=Huismerk Banke|Gmerk rodziny von Banke (Stein<ref name="Stein"/>)
 Plik:Banke, Stein.jpg|alt=Herbik mieszczański Banke|Herb rodziny von Banke (Stein<ref name="Stein"/>)
 </gallery>
@@ Linia 17: / Linia 24: @@
 <gallery mode=packed heights=230px>
 Plik:Baumgarten, Stein.jpg|alt=Herb mieszczański Baumgarten|Herb rodziny von Baumgarten (Stein<ref name="Stein"/>)
+</gallery>
+== Becherer ==
+Becherer, Becher, Pecher
+<gallery mode=packed heights=230px>
+Plik:Becherer, Stein.jpg|alt=Herb mieszczański Becherer|Herb rodziny Becherer (Stein<ref name="Stein"/>)
 </gallery>
@@ Linia 23: / Linia 36: @@
 <gallery mode=packed heights=230px>
 Plik:Beer, Stein.jpg|alt=Herb mieszczański Beer, Wrocław|Herb rodziny Beer (Stein<ref name="Stein"/>)
+</gallery>
+== Bennewitz ==
+Bennewitz, Benewicz
+<gallery mode=packed heights=230px>
+Plik:Bennewitz, Stein.jpg|alt=Gmerk (Handgemal) rodziny Benewicz|Gmerk rodziny Bennewitz (Stein<ref name="Stein"/>)
 </gallery>
@@ Linia 53: / Linia 72: @@
 <gallery mode=packed heights=230px>
 Plik:Braun, Stein.jpg|Herb rodziny von Braun (Stein<ref name="Stein"/>)
+</gallery>
+== Brockendorff ==
+von Brockendorff, Prockendorf
+<gallery mode=packed heights=230px>
+Plik:Brockendorff, Stein.jpg|Hauszeichen Brockendorff, Breslau|Herb wrocławskiej rodziny von Brockendorff (Stein<ref name="Stein"/>)
 </gallery>
@@ Linia 84: / Linia 109: @@
 Plik:Dompnig herb kaplica.jpg|alt=herb rodziny Dompnigów|Herb rodziny [[Kapliczka Dompniga|Dompnig]] na zworniku sklepienia kaplicy Dompnigów (Trzech Króli) w kościele pw. św. Elżbiety we Wrocławiu
 Plik:Izba Seniora Dompnig.jpg|[[Herby wrocławskich rajców i ławników na sklepieniu Izby Seniora Rady w Ratuszu|Dompnig na sklepieniu Izby Seniora Rady]] (1484-1485), reprezentuje [[Kapliczka Dompniga|Heinza Dompniga]]
-Plik:Dompnig herb epitafium.jpg|Dompnig na epitafium Hernigów (1533), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety: 2. od lewej
+Plik:Dompnig herb epitafium.jpg|Dompnig na epitafium Hernigów (1553), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety: 2. od lewej
 Plik:Dompnig, Stein.jpg|alt=Herb domowy Dompnig|Herb rodziny Dompnig (Stein<ref name="Stein"/>)
 </gallery>
@@ Linia 171: / Linia 196: @@
 <gallery mode=packed heights=230px>
 Plik:Heide, Stein.jpg|alt=Herbik meszczański|Herb rodziny von Heide (Stein<ref name="Stein"/>)
+</gallery>
+== Hemmerdey ==
+Hemmerdey, von Hemmerdey
+<gallery mode=packed heights=230px>
+Plik:Hemmerdey, Stein.jpg|alt=Herb meszczański Hesse|Herb wrocławskiej rodziny Hemmerdey (Stein<ref name="Stein"/>)
 </gallery>
@@ Linia 202: / Linia 233: @@
 == Hörnig ==
 Hörnig, von Hornig, Harnig, Hoernig, Horning
 <gallery mode=packed heights=230px>
-Plik:Hörnig herb epitafium 1553.jpg|alt=Herb rodziny Hernigów|Na epitafium Hernigów (1533), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety: 1,3,5 i 7
+Plik:Hornig gmerk, Stein.jpg|alt=Hofzeichen Hornig|Gmerk Hornigów (Stein<ref name="Stein"/>)
+Plik:Hörnig herb epitafium 1553.jpg|alt=Herb rodziny Hernigów|Na epitafium Hernigów (1553), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety: 1,3,5 i 7
 Plik:Hornig, Stein.jpg|alt=Herb rodziny wrocławskiej von Hornig|Herb rodziny von Hornig (Stein<ref name="Stein"/>)
 </gallery>
@@ Linia 211: / Linia 243: @@
 Jenkwitz, Jenckewitz, Jancowicz, von Jenkwitz, Posadowsky
 <gallery mode=packed heights=230px>
+Plik:Jenkwitz gmerk, Stein.jpg|alt=Hauszeichen Jenkwitz|Gmerk rodziny Jenkwitz (Stein<ref name="Stein"/>)
 Plik:Jenkwitz, Stein.jpg|alt=Herb mieszczański we Wrocławiu|Herb rodziny Jenkwitz (Stein<ref name="Stein"/>)
 </gallery>
@@ Linia 266: / Linia 299: @@
 Plik:Krappe, Blazek.jpg|alt=Herb miszczański Krappe|Herb mieszczański Krappe (Siebmacher, Blážek, 1890<ref name="Blazek 1890">Johann Siebmacher. ''Der abgestorbene Adel der Preussischen Provinz Schlesien. Zweiter Theil.'' oprac. Konrad Blážek. Nürnberg: 1890.</ref>)
 Plik:Krapff, Stein.jpg|alt=Herb patrycjuszowskiej rodziny mieszczańskiej Krappe|Herb rodziny Krapff (Stein<ref name="Stein"/>)
 </gallery>
@@ Linia 283: / Linia 315: @@
 <gallery mode=packed heights=230px>
 Plik:Krickau, Stein.jpg|alt=Herb patrycjuszowskiej rodziny mieszczańskiej Krickau|Herb rodziny von Krickau (Stein<ref name="Stein"/>)
+</gallery>
+== Kromayer ==
+von Kromayer, Cromer, Cromair, Krameir
+<gallery mode=packed heights=230px>
+Plik:Kromayer, Stein.jpg|alt=Hofzeichen, Breslau|Herb rodziny wrocławkiej von Kromayer (Stein<ref name="Stein"/>)
+</gallery>
+== Lausnitz ==
+von Lausnitz, Lausitz
+<gallery mode=packed heights=230px>
+Plik:Lausnitz, Stein.jpg|alt=Hofzeichen, Breslau|Herb rodziny wrocławkiej von Lausnitz (Stein<ref name="Stein"/>)
 </gallery>
 == Lebe ==
 <gallery mode=packed heights=230px>
-Plik:Izba Seniora 3SE.jpg|Handgemal, Breslau|Herb na [[Herby wrocławskich rajców i ławników na sklepieniu Izby Seniora Rady w Ratuszu|sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu]] ( 1484-1485) reprezentujący rajcę Mathiasa Lebe
+Plik:Izba Seniora 3SE.jpg|alt=Handgemal, Breslau|Herb na [[Herby wrocławskich rajców i ławników na sklepieniu Izby Seniora Rady w Ratuszu|sklepieniu Izby Seniora Rady we wrocławskim Ratuszu]] ( 1484-1485) reprezentujący rajcę Mathiasa Lebe
 </gallery>
@@ Linia 296: / Linia 340: @@
 Plik:Lemberg, Stein.jpg|Herb (gmerk) rodziny Lemberg (Stein<ref name="Stein"/>)
 Plik:Löwenberg, Stein.jpg|alt=Hofzeichen, Breslau|Herb rodziny Löwenberg (Stein<ref name="Stein"/>
+</gallery>
+== Leubel ==
+Leubel, Leubelius, von Loeben
+<gallery mode=packed heights=230px>
+Plik:Leubel, Stein.jpg|alt=Gmerk, Wrocław|Herb mieszczański rodziny Leubel (Stein<ref name="Stein"/>)
 </gallery>
@@ Linia 302: / Linia 352: @@
 <gallery mode=packed heights=230px>
 Plik:Maurer, Stein.jpg|alt=Gmerk, Wrocław|Herb mieszczański rodziny Maurer (Stein<ref name="Stein"/>)
+</gallery>
+== Mehl ==
+Mehl von Strehlitz, Melh
+<gallery mode=packed heights=230px>
+Plik:Mehl, Stein.jpg|alt=Gmerk, Wrocław|Herb mieszczański rodziny Mehl von Strehlitz (Stein<ref name="Stein"/>)
 </gallery>
@@ Linia 316: / Linia 372: @@
 <gallery mode=packed heights=230px>
 Plik:Merboth, Stein.jpg|alt=Hofzeichen, Herb domowy Merboth|Herb rodziny Merboth (Stein<ref name="Stein"/>)
+</gallery>
+== Metzler ==
+Metzler von Feldkirch, Metzler
+<gallery mode=packed heights=230px>
+Plik:Metzler, Stein.jpg|alt=Hofzeichen, Herb domowy Metzler von Feldkirch|Herb rodziny Metzler von Feldkirch (Stein<ref name="Stein"/>)
 </gallery>
@@ Linia 328: / Linia 390: @@
 <gallery mode=packed heights=230px>
 Plik:Mollensdorf, Stein.jpg|Herb rodziny von Mollensdorf (Stein<ref name="Stein"/>)
+</gallery>
+== Monau ==
+von Monau, Monaw.
+<gallery mode=packed heights=230px>
+Plik:Monau, Stein.jpg|Herb rodziny mieszczan wrocławskich von Monau (Stein<ref name="Stein"/>)
+</gallery>
+== Morenberg ==
+Morenberg (Schwab), von Morenberg
+<gallery mode=packed heights=230px>
+Plik:Morenberg, Stein.jpg|Herb rodziny mieszczan wrocławskich Morenberg (Stein<ref name="Stein"/>)
 </gallery>
@@ Linia 369: / Linia 443: @@
 == Promnitz ==
 <gallery mode=packed heights=230px>
-Plik:Promnitz herb epitafium 1553.jpg|alt=Herb Promnitzów|1. Promnitz na epitafium Hernigów (1533), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety; 4. od lewej
+Plik:Promnitz herb epitafium 1553.jpg|alt=Herb Promnitzów|1. Promnitz na epitafium Hernigów (1553), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety; 4. od lewej
 </gallery>
@@ Linia 414: / Linia 488: @@
 <gallery mode=packed heights=230px>
 Plik:Sachse, Stein.jpg|alt=Gmerk mieszczański rodziny Sachse, Wrocław|Herb rodziny Sachse (Stein<ref name="Stein"/>)
+</gallery>
+== Sachwitz ==
+Sachwitz, Zachewicz
+<gallery mode=packed heights=230px>
+Plik:Sachwitz, Stein.jpg|Huismerk Sachwitz|Gmerk rodziny Sachwitz (Stein<ref name="Stein"/>)
 </gallery>
@@ Linia 425: / Linia 505: @@
 Saurman, von Sauermann, Sawormann, von Sauerma, von Saurma
 <gallery mode=packed heights=230px>
-Plik:Saurman herb epitafium 1553.jpg|alt=Herb rodziny Saurmanów|Saurman na epitafium Hernigów (1533), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety; 8. od lewej
+Plik:Saurman herb epitafium 1553.jpg|alt=Herb rodziny Saurmanów|Saurman na epitafium Hernigów (1553), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety; 8. od lewej
 Plik:Sauermann, Stein.jpg||alt=Hausmarke Sauermann, Wrocław|Herb rodziny von Sauermann (Stein<ref name="Stein"/>)
 </gallery>
@@ Linia 517: / Linia 597: @@
 Stosh
 <gallery mode=packed heights=230px>
-Plik:Stosch herb epitafium 1553.jpg|Mieszczenie wrocławscy, herb|alt=Herb rodziny Stoschów|Stosch na epitafium Hernigów (1533), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety; 6. od lewej
+Plik:Stosch herb epitafium 1553.jpg|Mieszczenie wrocławscy, herb|alt=Herb rodziny Stoschów|Stosch na epitafium Hernigów (1553), druga tablica na lewo od wejścia do północno-zachodniej kruchty kościoła pw. św. Elżbiety we Wrocławiu, od strony ul. św. Elżbiety; 6. od lewej
 </gallery>
@@ Linia 552: / Linia 632: @@
 <gallery mode=packed heights=230px>
 Plik:Ungeraten, Stein.jpg|alt=Gmerk Ungeraten|Herb mieszczański wrocławskiej rodziny Ungeraten (Stein<ref name="Stein"/>)
+</gallery>
+== Uthmann von Ransern ==
+Uthmann von Ransern
+<gallery mode=packed heights=230px>
+Plik:Uthmann von Ransern, Stein.jpg|alt=Herby wrocławskich mieszczan Uthmann von Ransern||Herb rodziny Uthmann von Ransern (Stein<ref name="Stein"/>)
 </gallery>
@@ Linia 557: / Linia 643: @@
 <gallery mode=packed heights=230px>
 Plik:Uthmann von Rathen, Stein.jpg|alt=Herby wrocławskich mieszczan Uthmann von Rathen||Herb rodziny Uthmann von Rathen (Stein<ref name="Stein"/>)
+</gallery>
+== Uthmann von Schmolz ==
+<gallery mode=packed heights=230px>
+Plik:Uthmann von Schmolz, Stein.jpg|alt=Herby wrocławskich mieszczan Uthmann von Schmolz||Herb rodziny Uthmann von Schmolz (Stein<ref name="Stein"/>)
 </gallery>