Georg Wutge

Gmerk Georga Wutge na epitafium sukienników z 1713 r. i na jego kopii

Epitafium sukienników z 1713 r. i na jego kopia

Pierwszy gmerk na epitafium cechu sukienników z kościoła i cmentarza św. Barbary we Wrocławiu należy do sukiennika Georga Wutge, trzeciego znanego Georga w tej rzemieślniczej wrocławskiej rodzinie, aspirującej do górnych warstw pospólstwa stolicy księstwa wrocławskiego, której jedna z linii uzyskała szlachectwo.

Obrazki z życia wrocławskiej rodziny rzemieślniczej w XVII wieku.

Georg III Wutge, nazwisko zapisywane w źródłach także jako Wuttke, Wutke i Wuttky, był wrocławskim sukiennikiem (Tuchmacher), żyjącym w II połowie XVII w. Rodzina pochodziła z księstwa legnickiego.

Początki rodu i osiedlenie we Wrocławiu

Pradziadek Georga III, Jakob (ur. ok. 1540, zm. przed 1604), był właścicielem dziedzicznej karczmy (Erbkretschmer – dziedziczne prawo karczemne przypisane do konkretnej nieruchomości) w Zamienicach koło Chojnowa. Jego syn, Georg I (ur. w Zamienicach w 1575 r., zm. we Wrocławiu 1 III 1639 r.), przeniósł się do Wrocławia. W 1603 r. zmarła jego pierwsza żona, Barbara nieznanego nazwiska, z którą miał synów Hansa i Matthiasa; nie można wykluczyć, że dzieci było więcej, jednak źródła potwierdzają jedynie tych dwóch jako dorosłych.

Kolejne małżeństwa Georga I były już wrocławskie i wiązały się z jego karierą zawodową, charakterystyczną ścieżką dla przedstawicieli rzemiosł, którzy osiągnęli sukces. Przybysz z księstwa legnickiego został mistrzem piekarskim, a drogą do tego – obok czeladnikowania w tym fachu – był ożenek z Kathariną Mittmann (ur. we Wrocławiu w 1585 r., zm. tamże w 1613 r.), córką Paula Mittmanna (ur. 1553 r., zm. 14 XII 1604 r.), posiadającego wrocławskie prawa miejskie od 1581 r., mistrza piekarskiego i starszego cechu piekarzy. Ślub odbył się 28 IX 1604 r. w kościele św. Marii Magdaleny, tej z dwóch miejskich far, która wówczas przypisana była bardziej wrocławskiemu pospólstwu. To w niej znajdowały się kaplice cechów rzemieślniczych, m.in. od I ćwierci XV w. piekarzy. Z tego małżeństwa dorosłości dożyli synowie Melchior, Jakob i Christoph.

Po śmierci Kathariny Mittmann Georg I w 1614 r. poślubił Marię Hauff, córkę mieszczanina i mistrza piekarskiego Jakoba Hauffa. Z tym etapem życia Georga I wiąże się postać jego najmłodszego znanego syna, Georga II, choć źródła nie pozwalają jednoznacznie ustalić, z którego małżeństwa pochodził.

Nie wiadomo, na jakim etapie kariery zawodowej Georg I znajdował się w chwili zawierania kolejnych małżeństw ani kiedy dokładnie nabył wrocławskie prawa miejskie. Wiadomo natomiast, że był właścicielem kilku nieruchomości (domów), co zapewniło jego synom solidne podstawy bytu. Nikt z potomków Georga I nie kontynuował rzemiosła piekarniczego.

Stryjowie Georga III – drogi awansu i kariery

Losy synów Georga I pokazują różne drogi awansu w obrębie wrocławskiego pospólstwa oraz poza nim. Najstarszy z nich z pierwszego małżeństwa, Hans, był karczmarzem. W 1639 r. został królem kurkowym.

Matthias, drugi z synów z pierwszego małżeństwa, pozostaje postacią słabiej uchwytną źródłowo. Nie jest jasne, czym zajmował się zawodowo, jednak jego ożenek z Marthą Klausnitz (ur. 1593 r.), córką Sebastiana Klausnitza, właściciela Trestna koło Wrocławia oraz Kotowic (prawdopodobnie tych koło Obornik Śląskich), Kreis i Marii Thomann, świadczy o znacznej pozycji społecznej. Klausnitzowie byli rodziną niezbyt zamożną, lecz uszlachconą w poprzednim pokoleniu; jej członkowie byli pastorami, urzędnikami i wchodzili w koligacje z wrocławskimi rzemieślnikami.

Melchior (ochrzczony 14 VIII 1605 r. w kościele św. Marii Magdaleny, zm. 10 II 1635 r.) był handlarzem bydłem i starszym cechu rzeźników. W 1634 r. został ławnikiem i w chwili śmierci pełnił ten urząd pierwszy rok, zasiadając na miejscu przeznaczonym dla przedstawicieli cechów. Był żonaty z Marią, córką karczmarza Eliasa Geislera i Anny Marthy Uber, prawdopodobnie ze szlacheckiej rodziny. Maria, ochrzczona 14 XII 1617 r., przeżyła męża o 25 lat (zm. 16 VI 1660 r.) i po jego śmierci wyszła za bogatego kramarza Christopha Grundmanna. Melchior pozostawił dwie córki.

Starsza z nich, Martha (ochrzczona 21 XI 1632 r., zm. 12 X 1710 r.), dwukrotnie wyszła za mąż za przedstawicieli zawodu ojca. W wieku 20 lat poślubiła handlarza bydłem i rzeźnika Daniela Pohla. Po 21 latach, 30 V 1673 r., wyszła za Melchiora Schlechta (ochrzczony 21 VIII 1614 r., zm. 29 XII 1686 r.), starszego cechu rzeźników, a od 1665 r. rajcę miejskiego. Jego epitafium zachowało się w farze elżbietańskiej. Druga córka, Maria, miała trzech mężów. Istnieje niezgodność metrykalna co do daty jej chrztu (12 X 1632 r.), wcześniejszej niż w przypadku siostry, co może wskazywać na bliźniactwo lub błąd w zapisie. Zmarła 9 III 1710 r. Jej mężami byli kolejno: Georg Schneider, kupiec i kuśnierz; N. Techner; oraz pastor Friedrich Viccius, proboszcz kościoła św. Elżbiety, magister, poeta laureatus oraz inspektor kościołów i szkół we Wrocławiu.

Jakob (ur. 1606 r., zm. po 1657 r.) był kupcem we Wrocławiu. Poślubił wdowę Dorotheę Susannę Henscher, córkę syndyka Wrocławia Christopha Henschera, doktora prawa, radcy królewskiego i nadradcy ziemskiego księstwa wrocławskiego. Ich córka wyszła kolejno za Konstantina von Niemitza oraz Hansa Sachsa von Löwenheim, syna mężczyzny nobilitowanego do dziedzicznego stanu szlacheckiego.

Piąty stryj Georga III, Christoph (ur. 10 IX 1607 r., zm. 13 IX 1683 r.), przeniósł się do księstwa oleśnickiego, gdzie nabył Nowy Dwór i Bielawę. 10 VIII 1678 r. został wyniesiony przez cesarza Leopolda I do czeskiego stanu szlacheckiego z predykatem von Wuthgenau (Wuttky von Wuthgenau, Wutgenau). Jego wnuk Gottfried Ernst von Wuttgenau (1674–1736) zrobił karierę wojskową: był heskim generałem majorem oraz austriackim Generalfeldzeugmeisterem, czyli generałem wysokiej rangi i członkiem Rady Wojennej.

Ojciec i syn – Georg II i Georg III

Na tle lepiej uchwytnych źródłowo losów stryjów Georga III postać Georga II pozostaje słabo widoczna. Nie jest jasne, dlaczego został sukiennikiem i to – przynajmniej przez jakiś czas – w Kościanie; to jedyna informacja o nim poza chrztem 21 XII 1612 r. w farze elżbietańskiej. Prawdopodobnie Kościan był jedynie epizodem i Georg II powrócił do Wrocławia, kontynuując tu swoje rzemiosło.

Jego syn, Georg III, przejął po nim profesję sukienniczą i stał się ważną postacią wśród wrocławskich producentów sukna, prawdopodobnie pełniąc funkcję starszego cechu. Był żonaty od 1682 r. z Rosiną Krause. Nie wiadomo, kiedy zmarł – inskrypcje na tablicy są dziś nieczytelne. Sądząc po dacie ślubu, epitafium cechu sukienników z 1713 r. mogło być związane z jego śmiercią i upamiętniało także inne ważne postacie cechu zmarłe wcześniej.