Almanach śląski: Różnice pomiędzy wersjami

Z Silesiacum
Przejdź do nawigacjiPrzejdź do wyszukiwania
(Utworzono nową stronę "== Marka jako jednostka obrachunkowa == '''Marka''' w średniowieczu była nie tylko jednostką wagi i wartości, ale również jednostką obrachunkową używaną w systemach monetarnych. Służyła do określania wartości transakcji handlowych i rozliczeń finansowych, nawet jeśli fizycznie nie istniała moneta o takiej wartości. Używano jej do wyrażania wartości w księgach rachunkowych i dokumentach. Była miarą ułatwiająca handel i rozliczenia. Marka…")
 
 
(Nie pokazano 23 wersji utworzonych przez 2 użytkowników)
Linia 1: Linia 1:
== Marka jako jednostka obrachunkowa ==
'''<big>Almanach śląski</big>''' <div style="float: right;">Zobacz też: [[Wrocławski almanach]], [[Almanach]]</div>
'''Marka''' w średniowieczu była nie tylko jednostką wagi i wartości, ale również jednostką obrachunkową używaną w systemach monetarnych. Służyła do określania wartości transakcji handlowych i rozliczeń finansowych, nawet jeśli fizycznie nie istniała moneta o takiej wartości. Używano jej do wyrażania wartości w księgach rachunkowych i dokumentach. Była miarą  ułatwiająca handel i rozliczenia. Marka była podzielona na mniejsze jednostki, takie jak solidy, fenigi czy halerze. Dokładne przeliczenia różniły się w zależności od regionu i okresu.
== Kamienne krzyże w Proszkowicach ==
<gallery mode=packed heights=260px>
Plik:Proszkowice.jpg|1. Proszkowice, pow. wrocławski gm. Mietków (2013)
Plik:Proszkowice Kutzer 1913.jpg|<div style='text-align:justify;>2. Regionalista z Głuchołazów [[Paul Kutzer, Kamienne krzyże na Śląsku, 1913|Paul Kutzer]] przy krzyżach w Protschkenhain (1913)</div>
Plik:Sobótka Proszkowice.jpg|3. Krzyż z Proszkowic w lapidarium Muzeum Ślężańskiego w Sobótce (2018)
</gallery>
Dwa z niegdyś trzech kamiennych krzyży na tle Ślęży w Proszkowicach (pow. wrocławski). Trzeci krzyż, ten z lewej na drugim zdjęciu, znajduje się od 1961 r. w Muzeum Ślężańskim w Sobótce (fot. 3). Miejscowość nosiła pierwotnie odsłowiańską nazwę Protschkenhain, która, by nie razić uszu rasy panów, w drugiej połowie lat 30. XX wieku została zmieniona na Dreisteine (Trzy Kamienie), nawiązującą do trzech krzyży. Obecna nazwa Proszkowice wydaje się być wynikiem swoistego „efektu głuchego telefonu” – spolszczenia nazwy Protschkenhain. Prawdopodobnie nie odnosiła się ona do "proszku", lecz do prania – Pracz, Pratsch, Protsch. Osadnicy, którzy w 1945 r. spontanicznie nazwali wieś Pracze, mieli raczej słuszną intuicję. Być może jednak nie była to tylko intuicja, lecz także przekaz od zastanych mieszkańców, zgermanizowanych w tych okolicach ostatecznie dopiero kilka pokoleń wcześniej, przez co świadomość pierwotnego znaczenia nazwy mogła się zachować.
Nazwę Proszkowice nadała po 1946 r. Komisja Ustalania Nazw Miejscowości.


W różnych regionach marka mogła być dzielona na różne ilości mniejszych jednostek. Przykładowe przeliczenia to:
Alternatywna teoria wiąże nazwę z dawnym imieniem staropolskim Proszek, Proszko lub Prosimir (oznaczającym kogoś, kto „prosi o pokój” lub negocjuje).
 
== Głowy (maski) na dolnośląskich kościołach ==
<gallery mode=packed heights=230px>
Plik:Kraśnik Dolny maska 1.jpg|Kraśnik Dolny, pow. bolesławiecki; maska na południowej ścianie kościoła
Plik:Kraśnik Dolny maska 2.jpg|Kraśnik Dolny, pow. bolesławiecki; maska na południowej ścianie kościoła, w okolicy wieży
Plik:Karpniki maska.jpg|Karpniki, pow. karkonoski; głowa (maska) na północnej ścianie kościoła; XVI w.? autoportret budowniczego?
Plik:Kowary maska.jpg|Kowary, pow. karkonoski; głowa w północno-wschodnim narożniku kościoła parafialnego
Plik:Miłków maska.jpg|<div style='text-align:justify;>Miłków, pow. karkonoski. Tzw. „głowa Mongoła” w północnej ścianie prezbiterium, tuż pod dachem. Tego typu motyw bywa uznawany (choć bez uzasadnienia) za charakterystyczny dla kościołów pw. św. Jadwigi – matki księcia Henryka Pobożnego, poległego w bitwie z Mongołami pod Legnicą. W rzeczywistości mamy tu najpewniej do czynienia z gotyckim wspornikiem, wtórnie wykorzystanym podczas przebudowy świątyni w XVI wieku.</div>
Plik:Marczów tatarska głowa.jpg|<div style='text-align:justify;>Marczów, pow. lwówecki. Tatarska głowa, nazywana także pogańską głową. Z rzeźbą wiążą się lokalne przekazy, według których miała ona pochodzić z nieistniejącego dziś założenia obronnego na wzgórzu Łopata (dawniej Frauenberg) i zostać wtórnie użyta przy budowie wieży kościoła św. Katarzyny. Przypisywane jej w legendach pochodzenie pogańskie lub tatarskie nie znajduje potwierdzenia w źródłach. Wysuwana bywa również hipoteza, że rzeźba jest XVI-wiecznym autoportretem jednego z budowniczych lub kamieniarzy związanych z wznoszeniem wieży.</div>
Plik:Rząsiny.jpg|Rząsiny, pow. lwówecki; głowa na południowej ścianie ruin kościoła (lewy skraj); możliwe, że pierwotnie wspornik żeber sklepienia, może konsola pod rzeźbę
</gallery>
 
== Portal kościoła św. Jana Ewangelisty w Paczkowie ==
<gallery mode=packed heights=260px>
Plik:Nysa Pogorzela.jpg|<div style='text-align:justify;>Herb Przecława z Pogorzeli, biskupa wrocławskiego w latach 1342–1376</div> 
Plik:Nysa portal fary.jpg|Portal główny nyskiej fary
Plik:Paczków kościół.jpg|Kościół św. Jana Ewangelisty w Paczkowie.
</gallery>
Gotycki portal główny paczkowskiej fary. II poł. XIV w. Herb fundatora Przecława z Pogorzeli, biskupa wrocławskiego. Panowie z Pogorzeli to jeden z możniejszych lokalnych śląskich rodów polskiego wczesnego średniowiecza. Używali pięknych imion rodowych - Wyszeniega, Racława, Przecław, Mroczko, Zbrosław, Budziwoj, ale już o dziadku biskupa Przecława kasztelanie Ryczna, palatynie opolskim Mroczku, współczesny mu rocznik kapituły poznańskiej pisze "jakiś Niemiec". Być może któryś z Pogorzelów towarzyszył Bolesławowi Wysokiemu na wygnaniu, gdyż po jego powrocie do Polski rodzina cieszyła się wielkimi łaskami księcia. Zachodni (niemiecki) jest również herb, który mogli przywieźć z tych wojaży. Herb Pogorzela to polski Grzymała, a jako że już w czasach wspomnianego Mroczka (poł. XIII w.) wielkopolscy Grzymalici nie przyznawali się do wspólnoty rodowej ze śląskimi herbownymi, to wspólny herb musiał być bardzo stary i rzeczywiście może został przywieziony z niemieckiego wygnania śląskich Piastów.
 
== Pieczęć majestatyczna Jerzego z Podiebradów ==
<gallery mode=packed heights=310px>
Plik:Jerzy z Podiebradów pieczęć majestatyczna.jpg|Pieczęć majestatyczna króla Jerzego
</gallery>
W środku czeski lew, śląski orzeł z prawej strony (heraldycznej), lew luksemburski z lewej, orzeł morawski u góry i dolnołużycki wół u dołu. W otoku napis: * dei * gratia * rex * bohemie. Jerzy z Kunštátu i Podiebradów (6/23 IV 1420 - 22 III 1471), król Czech od 1458 r. Utrakwista, narodowy król czeski. Nieuznawany przez Wrocław. 
 
== Galeria ==
<gallery mode=packed heights=230px>
Plik:Gotsche II Schoff.jpg|<div style='text-align:justify;>Gotsche II Schoff (ok. 1346, zm. 1419); nagrobek według rysunku z roku 1711; Schaffgotsch</div> 
Plik:I Rzesza ok. 1400 r.jpg|I Rzesza (Święte Cesarstwo Rzymskie) ok. 1400 r.; mapa
Plik:Mapa drogi XIV w.jpg|Drogi na Śląsku w Średniowieczu|Mapa rozmieszczenia komór celnych i przebieg dróg handlowych na Śląsku w XIV w.
Plik:Drogi handlowe Lewicki.jpg|Drogi handlowe w Polsce w wiekach średnich i  XVI w.; opracował dr Stanisław Lewicki, 1926.
Plik:Kodeks Behema rękawicarze.jpg|<div style='text-align:justify;>Rękawicarze (rękawicznicy) - kramarka, błazen; Kodeks Baltazara Behema, pocz. XVI w.</div>
Plik:Kapistran Opole.jpg|Kazanie Jana Kapistrana; ambona w kościele Świętej Trójcy w Opolu
Plik:Geografia wyznaniowa w Cesarstwie Niemieckim.jpg|Geografia wyznaniowa II Rzeszy. Protestanci i katolicy w Cesarstwie Niemieckim.
Plik:SMS Schlesien w 1908 r.jpg|<div style='text-align:justify;>Pancernik SMS Schlesien tuż po wejściu d służby w 1908 r. Razem z bardziej znanym bliźniaczym SMS Schleswig-Holstein ostrzeliwał podczas kampanii wrześniowej w 1939 r. polskie pozycje i baterie nadbrzeżne na Helu.</div> 
Plik:Galizier.jpg|Mieszkańcy Galicji na dworcu w Mysłowicach, 1910
Plik:Oswald Rausch nagrobek.jpg|<div style='text-align:justify;>Ciepłowody, pow. ząbkowicki; Symboliczny nagrobek właściciela gospodarstwa rolnego Oswalda Rauscha, który zginął w bitwie pod Lys (Belgia) w 1918 r. Dedykacja: ''Twoje serce pękło dla wolności Niemiec, co uszlachetnia nasz ból''.</div>
Plik:Gott strafe England b.jpg|<div style='text-align:justify;>Rudawy Janowickie; Ryt na skale w pobliżu wzniesienia Wilczysko  kilkadziesiąt metrów w bok od czerwonego szlaku prowadzącego na Skalnik; ''Gott strafe England. 1914.''</div>
Plik:Gott strafe England.jpg|Rudawy Janowickie; ''Gott strafe England. 1914.''
Plik:2 gegen 7.jpg|Pocztówka propagandowa z 1914 r.; dwóch przeciw siedmiu, damy sobie z nimi radę (wir wer'n das Ding schon schieben)
</gallery>
 
== Heloci ==
„Któż ma w przyszłości wykonywać ciężkie i brudne prace, których potrzebuje przecież jednak oparta na podziale pracy gospodarka narodowa? ... Czy część naszego niemieckiego narodu zgodzi się na podobne stanowisko helotów? Czyż na mocy pochodzenia i historii nie ma takiego samego prawa, aby się zaliczyć do niemieckiego narodu panów? Trzeba będzie przeto wyrzec
się tej formy rozwiązania, jakkolwiek byłaby ona możliwa z punktu widzenia gospodarki narodowej, z uwagi na wielki przyrost naturalny narodu niemieckiego. Druga forma rozwiązania polega na tym, żebyśmy skazali na to stanowisko helotów żyjących wśród nas i ewentualnie przybywających jeszcze  Europejczyków obcego plemienia, a więc Polaków, Czechów,
Żydów, Włochów itd. Można to przecież zrobić, jeżeli się uda utrzymać trwale w sytuacji helotów jednostki i pokolenia".
 
Ernst Hasse, Deutsche Politik, 1905–1908. Przewodniczący „Związku Wszechniemieckiego". Podobnie Heinrich von Treitschke.
----
* '''Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni.''' Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750 [https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/edition/26222]


{| class="wikitable"
|+ Marka obrachunkowa
|-
! Południowe Niemcy i Czechy !! Północne Niemcy
|-
| 1 marka = 20 szylingów || 1 marka = 16 szylingów
|-
| 1 szyling = 12 fenigów || 1 szyling = 12 fenigów
|-
| 1 fenig = 1 halerz || 1 fenig = 2 halerze
|-
|1 marka = 20 × 12 × 1 = 240 halerzy || 1 marka = 16 × 12 × 2 = 384 halerze
|}


{| class="wikitable"
|+ Marka obrachunkowa w systemie groszowym
|-
! Południowe Niemcy i Czechy !! Północne Niemcy
|-
| 1 marka = 20 groszy || 1 marka = 16 groszy
|-
| 1 grosz = 12 halerzy || 1 grosz = 12 halerzy
|-
|1 marka = 20 × 12 × 1 = 240 halerzy || 1 marka = 16 × 12 = 192 halerze
|}


grzywna praska - 253,14 g<br>
grzywna wrocławska - 196,4358 g


[[Kategoria:Słownik]]
[[Kategoria:Słownik]]
[[Kategoria:Śląsk]]
[[Kategoria:Śląsk]]

Aktualna wersja na dzień 12:29, 28 cze 2026

Almanach śląski

Kamienne krzyże w Proszkowicach

  • 1. Proszkowice, pow. wrocławski gm. Mietków (2013)

    1. Proszkowice, pow. wrocławski gm. Mietków (2013)

  • 2. Regionalista z Głuchołazów Paul Kutzer przy krzyżach w Protschkenhain (1913)
    2. Regionalista z Głuchołazów Paul Kutzer przy krzyżach w Protschkenhain (1913)
  • 3. Krzyż z Proszkowic w lapidarium Muzeum Ślężańskiego w Sobótce (2018)

    3. Krzyż z Proszkowic w lapidarium Muzeum Ślężańskiego w Sobótce (2018)

Dwa z niegdyś trzech kamiennych krzyży na tle Ślęży w Proszkowicach (pow. wrocławski). Trzeci krzyż, ten z lewej na drugim zdjęciu, znajduje się od 1961 r. w Muzeum Ślężańskim w Sobótce (fot. 3). Miejscowość nosiła pierwotnie odsłowiańską nazwę Protschkenhain, która, by nie razić uszu rasy panów, w drugiej połowie lat 30. XX wieku została zmieniona na Dreisteine (Trzy Kamienie), nawiązującą do trzech krzyży. Obecna nazwa Proszkowice wydaje się być wynikiem swoistego „efektu głuchego telefonu” – spolszczenia nazwy Protschkenhain. Prawdopodobnie nie odnosiła się ona do "proszku", lecz do prania – Pracz, Pratsch, Protsch. Osadnicy, którzy w 1945 r. spontanicznie nazwali wieś Pracze, mieli raczej słuszną intuicję. Być może jednak nie była to tylko intuicja, lecz także przekaz od zastanych mieszkańców, zgermanizowanych w tych okolicach ostatecznie dopiero kilka pokoleń wcześniej, przez co świadomość pierwotnego znaczenia nazwy mogła się zachować. Nazwę Proszkowice nadała po 1946 r. Komisja Ustalania Nazw Miejscowości.

Alternatywna teoria wiąże nazwę z dawnym imieniem staropolskim Proszek, Proszko lub Prosimir (oznaczającym kogoś, kto „prosi o pokój” lub negocjuje).

Głowy (maski) na dolnośląskich kościołach

  • Kraśnik Dolny, pow. bolesławiecki; maska na południowej ścianie kościoła

    Kraśnik Dolny, pow. bolesławiecki; maska na południowej ścianie kościoła

  • Kraśnik Dolny, pow. bolesławiecki; maska na południowej ścianie kościoła, w okolicy wieży

    Kraśnik Dolny, pow. bolesławiecki; maska na południowej ścianie kościoła, w okolicy wieży

  • Karpniki, pow. karkonoski; głowa (maska) na północnej ścianie kościoła; XVI w.? autoportret budowniczego?

    Karpniki, pow. karkonoski; głowa (maska) na północnej ścianie kościoła; XVI w.? autoportret budowniczego?

  • Kowary, pow. karkonoski; głowa w północno-wschodnim narożniku kościoła parafialnego

    Kowary, pow. karkonoski; głowa w północno-wschodnim narożniku kościoła parafialnego

  • Miłków, pow. karkonoski. Tzw. „głowa Mongoła” w północnej ścianie prezbiterium, tuż pod dachem. Tego typu motyw bywa uznawany (choć bez uzasadnienia) za charakterystyczny dla kościołów pw. św. Jadwigi – matki księcia Henryka Pobożnego, poległego w bitwie z Mongołami pod Legnicą. W rzeczywistości mamy tu najpewniej do czynienia z gotyckim wspornikiem, wtórnie wykorzystanym podczas przebudowy świątyni w XVI wieku.
    Miłków, pow. karkonoski. Tzw. „głowa Mongoła” w północnej ścianie prezbiterium, tuż pod dachem. Tego typu motyw bywa uznawany (choć bez uzasadnienia) za charakterystyczny dla kościołów pw. św. Jadwigi – matki księcia Henryka Pobożnego, poległego w bitwie z Mongołami pod Legnicą. W rzeczywistości mamy tu najpewniej do czynienia z gotyckim wspornikiem, wtórnie wykorzystanym podczas przebudowy świątyni w XVI wieku.
  • Marczów, pow. lwówecki. Tatarska głowa, nazywana także pogańską głową. Z rzeźbą wiążą się lokalne przekazy, według których miała ona pochodzić z nieistniejącego dziś założenia obronnego na wzgórzu Łopata (dawniej Frauenberg) i zostać wtórnie użyta przy budowie wieży kościoła św. Katarzyny. Przypisywane jej w legendach pochodzenie pogańskie lub tatarskie nie znajduje potwierdzenia w źródłach. Wysuwana bywa również hipoteza, że rzeźba jest XVI-wiecznym autoportretem jednego z budowniczych lub kamieniarzy związanych z wznoszeniem wieży.
    Marczów, pow. lwówecki. Tatarska głowa, nazywana także pogańską głową. Z rzeźbą wiążą się lokalne przekazy, według których miała ona pochodzić z nieistniejącego dziś założenia obronnego na wzgórzu Łopata (dawniej Frauenberg) i zostać wtórnie użyta przy budowie wieży kościoła św. Katarzyny. Przypisywane jej w legendach pochodzenie pogańskie lub tatarskie nie znajduje potwierdzenia w źródłach. Wysuwana bywa również hipoteza, że rzeźba jest XVI-wiecznym autoportretem jednego z budowniczych lub kamieniarzy związanych z wznoszeniem wieży.
  • Rząsiny, pow. lwówecki; głowa na południowej ścianie ruin kościoła (lewy skraj); możliwe, że pierwotnie wspornik żeber sklepienia, może konsola pod rzeźbę

    Rząsiny, pow. lwówecki; głowa na południowej ścianie ruin kościoła (lewy skraj); możliwe, że pierwotnie wspornik żeber sklepienia, może konsola pod rzeźbę

Portal kościoła św. Jana Ewangelisty w Paczkowie

  • Herb Przecława z Pogorzeli, biskupa wrocławskiego w latach 1342–1376
    Herb Przecława z Pogorzeli, biskupa wrocławskiego w latach 1342–1376
  • Portal główny nyskiej fary

    Portal główny nyskiej fary

  • Kościół św. Jana Ewangelisty w Paczkowie.

    Kościół św. Jana Ewangelisty w Paczkowie.

Gotycki portal główny paczkowskiej fary. II poł. XIV w. Herb fundatora Przecława z Pogorzeli, biskupa wrocławskiego. Panowie z Pogorzeli to jeden z możniejszych lokalnych śląskich rodów polskiego wczesnego średniowiecza. Używali pięknych imion rodowych - Wyszeniega, Racława, Przecław, Mroczko, Zbrosław, Budziwoj, ale już o dziadku biskupa Przecława kasztelanie Ryczna, palatynie opolskim Mroczku, współczesny mu rocznik kapituły poznańskiej pisze "jakiś Niemiec". Być może któryś z Pogorzelów towarzyszył Bolesławowi Wysokiemu na wygnaniu, gdyż po jego powrocie do Polski rodzina cieszyła się wielkimi łaskami księcia. Zachodni (niemiecki) jest również herb, który mogli przywieźć z tych wojaży. Herb Pogorzela to polski Grzymała, a jako że już w czasach wspomnianego Mroczka (poł. XIII w.) wielkopolscy Grzymalici nie przyznawali się do wspólnoty rodowej ze śląskimi herbownymi, to wspólny herb musiał być bardzo stary i rzeczywiście może został przywieziony z niemieckiego wygnania śląskich Piastów.

Pieczęć majestatyczna Jerzego z Podiebradów

  • Pieczęć majestatyczna króla Jerzego

    Pieczęć majestatyczna króla Jerzego

W środku czeski lew, śląski orzeł z prawej strony (heraldycznej), lew luksemburski z lewej, orzeł morawski u góry i dolnołużycki wół u dołu. W otoku napis: * dei * gratia * rex * bohemie. Jerzy z Kunštátu i Podiebradów (6/23 IV 1420 - 22 III 1471), król Czech od 1458 r. Utrakwista, narodowy król czeski. Nieuznawany przez Wrocław.

Galeria

  • Gotsche II Schoff (ok. 1346, zm. 1419); nagrobek według rysunku z roku 1711; Schaffgotsch
    Gotsche II Schoff (ok. 1346, zm. 1419); nagrobek według rysunku z roku 1711; Schaffgotsch
  • I Rzesza (Święte Cesarstwo Rzymskie) ok. 1400 r.; mapa

    I Rzesza (Święte Cesarstwo Rzymskie) ok. 1400 r.; mapa

  • Mapa rozmieszczenia komór celnych i przebieg dróg handlowych na Śląsku w XIV w.

    Mapa rozmieszczenia komór celnych i przebieg dróg handlowych na Śląsku w XIV w.

  • Drogi handlowe w Polsce w wiekach średnich i XVI w.; opracował dr Stanisław Lewicki, 1926.

    Drogi handlowe w Polsce w wiekach średnich i XVI w.; opracował dr Stanisław Lewicki, 1926.

  • Rękawicarze (rękawicznicy) - kramarka, błazen; Kodeks Baltazara Behema, pocz. XVI w.
    Rękawicarze (rękawicznicy) - kramarka, błazen; Kodeks Baltazara Behema, pocz. XVI w.
  • Kazanie Jana Kapistrana; ambona w kościele Świętej Trójcy w Opolu

    Kazanie Jana Kapistrana; ambona w kościele Świętej Trójcy w Opolu

  • Geografia wyznaniowa II Rzeszy. Protestanci i katolicy w Cesarstwie Niemieckim.

    Geografia wyznaniowa II Rzeszy. Protestanci i katolicy w Cesarstwie Niemieckim.

  • Pancernik SMS Schlesien tuż po wejściu d służby w 1908 r. Razem z bardziej znanym bliźniaczym SMS Schleswig-Holstein ostrzeliwał podczas kampanii wrześniowej w 1939 r. polskie pozycje i baterie nadbrzeżne na Helu.
    Pancernik SMS Schlesien tuż po wejściu d służby w 1908 r. Razem z bardziej znanym bliźniaczym SMS Schleswig-Holstein ostrzeliwał podczas kampanii wrześniowej w 1939 r. polskie pozycje i baterie nadbrzeżne na Helu.
  • Mieszkańcy Galicji na dworcu w Mysłowicach, 1910

    Mieszkańcy Galicji na dworcu w Mysłowicach, 1910

  • Ciepłowody, pow. ząbkowicki; Symboliczny nagrobek właściciela gospodarstwa rolnego Oswalda Rauscha, który zginął w bitwie pod Lys (Belgia) w 1918 r. Dedykacja: Twoje serce pękło dla wolności Niemiec, co uszlachetnia nasz ból.
    Ciepłowody, pow. ząbkowicki; Symboliczny nagrobek właściciela gospodarstwa rolnego Oswalda Rauscha, który zginął w bitwie pod Lys (Belgia) w 1918 r. Dedykacja: Twoje serce pękło dla wolności Niemiec, co uszlachetnia nasz ból.
  • Rudawy Janowickie; Ryt na skale w pobliżu wzniesienia Wilczysko kilkadziesiąt metrów w bok od czerwonego szlaku prowadzącego na Skalnik; Gott strafe England. 1914.
    Rudawy Janowickie; Ryt na skale w pobliżu wzniesienia Wilczysko kilkadziesiąt metrów w bok od czerwonego szlaku prowadzącego na Skalnik; Gott strafe England. 1914.
  • Rudawy Janowickie; Gott strafe England. 1914.

    Rudawy Janowickie; Gott strafe England. 1914.

  • Pocztówka propagandowa z 1914 r.; dwóch przeciw siedmiu, damy sobie z nimi radę (wir wer'n das Ding schon schieben)

    Pocztówka propagandowa z 1914 r.; dwóch przeciw siedmiu, damy sobie z nimi radę (wir wer'n das Ding schon schieben)

Heloci

„Któż ma w przyszłości wykonywać ciężkie i brudne prace, których potrzebuje przecież jednak oparta na podziale pracy gospodarka narodowa? ... Czy część naszego niemieckiego narodu zgodzi się na podobne stanowisko helotów? Czyż na mocy pochodzenia i historii nie ma takiego samego prawa, aby się zaliczyć do niemieckiego narodu panów? Trzeba będzie przeto wyrzec się tej formy rozwiązania, jakkolwiek byłaby ona możliwa z punktu widzenia gospodarki narodowej, z uwagi na wielki przyrost naturalny narodu niemieckiego. Druga forma rozwiązania polega na tym, żebyśmy skazali na to stanowisko helotów żyjących wśród nas i ewentualnie przybywających jeszcze Europejczyków obcego plemienia, a więc Polaków, Czechów, Żydów, Włochów itd. Można to przecież zrobić, jeżeli się uda utrzymać trwale w sytuacji helotów jednostki i pokolenia".

Ernst Hasse, Deutsche Politik, 1905–1908. Przewodniczący „Związku Wszechniemieckiego". Podobnie Heinrich von Treitschke.

  • Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750 [1]
Źródło: „https://silesiacum.pl/w/index.php?title=Almanach_śląski&oldid=28632”